Η Επιστρεπτέα Προκαταβολή ίσως είναι το χρησιμότερο εργαλείο ενίσχυσης ρευστότητας για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Το σημαντικό είναι ότι αφορά δάνειο χωρίς την μεσολάβηση τραπεζών. Οι τράπεζες κατά την προσφιλή τους συνήθεια έσπευσαν να χορηγήσουν δάνεια στις επιχειρήσεις που τα είχαν λιγότερο ανάγκη. Στην «δεύτερη γενιά» της, η Επιστρεπτέα Προκαταβολή 4,5 και 6 πέρα από εργαλείο ενίσχυσης ρευστότητας γίνεται και εργαλείο αποζημίωσης καθώς το 50% της ενίσχυσης είναι μη επιστρεπτέο υπό τον όρο διατήρησης του προσωπικού
Η λογική της «πρώτης γενιάς» της επιστρεπτέας προκαταβολής (δηλαδή της 1,2 και 3) ήταν απλή. Υπολόγιζε την πτώση του τζίρου από τον μήνα Μάρτιο που ξεκίνησε η πανδημία μέχρι το μήνα που όριζε η κάθε φάση (Απρίλιο για την 1, Μάιο για την 2 και Αύγουστο για την 3) αφαιρώντας την ενίσχυση που είχε δοθεί στις προηγούμενες περιόδους. Π.χ. στην επιστρεπτέα 3 υπολογιζόταν το ύψος της ενίσχυσης βάσει της πτώσης τζίρου από τον Μάρτιο μέχρι τον Αύγουστο, αφαιρώντας τα ποσά που είχαν ήδη δοθεί με την επιστρεπτέα 1 και 2.
Η επιστρεπτέα 4 άλλαξε την αφετηρία και πλέον δεν υπολογίζει την πτώση τζίρου από τον Μάρτιο αλλά από τον Σεπτέμβριο. Η απόφαση αυτή έχει την εξής λογική: δεδομένου ότι η επιστρεπτέα 4 επιχορηγεί το 50% του κεφαλαίου, επιχειρήσεις που δεν αιτήθηκαν τις πρώτες 3, άρα δεν τις είχαν τόση ανάγκη, θα είχαν μεγαλύτερη επιδότηση από όσες τις είχαν ήδη πάρει χωρίς το χάρισμα του 50%. Για να αποφευχθεί η αδικία αυτή, δημιουργήθηκε μια άλλη. Μια επιχείρηση που κατά το δίμηνο Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου είχε πτώση τζίρου μικρότερη του 20% δεν πήρε τίποτα από την επιστρεπτέα 4 μολονότι η αθροιστική πτώση τζίρου από Μάρτιο ως Οκτώβριο μπορεί να ήταν πολύ μεγαλύτερη, σε αντίθεση με την επιχείρηση που το δίμηνο Σεπτέμβριο Οκτώβριο παρουσίασε μείωση τζίρου μεγαλύτερη του 20%, ενώ συνολικά από τον Μάρτιο ως τον Οκτώβριο μπορεί να είχε ακόμα και τεράστια άνοδο τζίρου!
Ωστόσο η Επιστρεπτέα 5 διατηρεί ως αφετηρία υπολογισμού της πτώσης του τζίρου τον Σεπτέμβριο, λειαίνοντας την αδικία αυτή. Η επιχείρηση λοιπόν που στο δίμηνο Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου είχε π.χ. μείωση τζίρου 16% και δεν πήρε ούτε ευρώ από την 4, αν στο τετράμηνο Σεπτεμβρίου Δεκεμβρίου η μείωση τζίρου είναι άνω του 20% θα πάρει την επιστρεπτέα ενίσχυση που δικαιούται για όλο το τετράμηνο. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν έχει εκδοθεί ακόμα η εγκύκλιος που θα επεξηγεί τις λεπτομέρειες της Επιστρεπτέας Προκαταβολής 5, ωστόσο αν δεν υπάρξει κάποια ανατροπή, αυτό συνάγεται από τη λογική και τη λειτουργία της Επιστρεπτέας Προκαταβολής 1,2 και 3. Συνακόλουθα, αν η αναμενόμενη εγκύκλιος δεν ανατρέψει τις έννοιες όπως τις γνωρίζουμε από την φορολογική νομοθεσία, θα ισχύσει και το παρακάτω.
Σύμφωνα με το άρθρο 11 του Ν. 4308/2014 Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα, το τιμολόγιο μπορεί να εκδοθεί μέχρι την 15η ημέρα του επόμενου μήνα από τότε που πραγματοποιήθηκε η πώληση η παρασχέθηκε η υπηρεσία. Αυτό ισχύει και για το τέλος της χρήσης. Δηλαδή για τις πωλήσεις Δεκεμβρίου, το τιμολόγιο μπορεί να εκδοθεί μέχρι την 15η ημέρα του Ιανουαρίου 2021. Αυτό που ακόμα δεν έχει γίνει συνείδηση από την αγορά μολονότι ισχύει από το 2015, είναι ότι το τιμολόγιο που θα εκδοθεί στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου για πωλήσεις του Δεκεμβρίου θα φέρει υποχρεωτικά ημερομηνία Ιανουαρίου του 2021, δηλαδή την ημερομηνία που πράγματι εκδόθηκε.
Αυτό με τη σειρά του έχει ως συνέπεια ότι από πλευράς ΦΠΑ το τιμολόγιο πρέπει να εμφανίζεται στην περιοδική δήλωση του Ιανουαρίου του 2021. Καθώς η Επιστρεπτέα Προκαταβολή λαμβάνει υπόψιν της τον τζίρο ΦΠΑ, οι πωλήσεις Δεκεμβρίου του 2020 που θα τιμολογηθούν μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο Ιανουαρίου του 2021 όπως προβλέπει ο νόμος, θα συμπεριληφθούν στον κύκλο εργασιών Ιανουαρίου. Από πλευράς όμως φόρου εισοδήματος και οικονομικών καταστάσεων, σύμφωνα με την αρχή του δεδουλευμένου, οι πωλήσεις Δεκεμβρίου θα υπολογιστούν ως κύκλος εργασιών του 2020, ανεξαρτήτως αν το τιμολόγιο εκδοθεί τον Ιανουάριο του 2021.
Συνοπτικά: πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών που θα πραγματοποιηθούν τον Δεκέμβριο του 2020 θα υπολογιστούν ως κύκλος εργασιών του 2020 σε κάθε περίπτωση από πλευράς φόρου εισοδήματος και οικονομικών καταστάσεων. Από πλευράς ΦΠΑ όμως, άρα και στην Επιστρεπτέα Προκαταβολή, αν το τιμολόγιο εκδοθεί μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου, θα υπολογιστεί ως κύκλος εργασιών Ιανουαρίου 2021.
