Παραιτήθηκε ο διευθυντής και μαέστρος του Θεάτρου Μπαλσόι της Μόσχας. Και γιατί πρέπει να μας αφορά, θα ρωτήσουν αρκετοί. Εδώ γίνεται πόλεμος και θα ασχοληθούμε με ένα μαέστρο και μάλιστα Ρώσο;
Το γεγονός ότι «ορισμένοι άνθρωποι αμφισβητούν την επιθυμία μου για ειρήνη και πιστεύουν ότι εγώ, ως μουσικός, θα μπορούσα να μιλήσω για οτιδήποτε άλλο πέραν της ειρήνης στον πλανήτη μας, το βρίσκω σοκαριστικό και προσβλητικό», δήλωσε ο Σοχίεφ.
Ο Σοχίεφ, που κατάγεται από την Οσετία και θεωρείται ως ένας από τους σημαντικότερους μαέστρους της νέας γενιάς, δηλώνει επίσης ότι «δεν μπορεί να είναι μάρτυρας του τρόπου με τον οποίο οι συνάδελφοί του, καλλιτέχνες, ηθοποιοί, τραγουδιστές, χορευτές, σκηνοθέτες, απειλούνται, αντιμετωπίζονται με ασέβεια και γίνονται θύματα μιας “κουλτούρας ακύρωσης”».
«Μου ζητούν να επιλέξω μια πολιτιστική παράδοση και όχι μιαν άλλη (…) Σύντομα θα μου ζητήσουν να επιλέξω μεταξύ του Τσαϊκόφσκι, του Στραβίνσκι και του Σοστακόβιτς από τη μια και του Μπετόβεν, του Μπραμς και του Ντεμπισί. Αυτό συμβαίνει ήδη στην Πολωνία, μια ευρωπαϊκή χώρα, όπου η ρωσική μουσική είναι απαγορευμένη», σχολίασε.
«Απέναντι στην αδύνατη επιλογή, να διαλέξω ανάμεσα στους αγαπημένους μου Ρώσους και Γάλλους μουσικούς, αποφάσισα να παραιτηθώ από τα καθήκοντά μου του μουσικού διευθυντή του Θεάτρου Μπολσόι της Μόσχας και της Εθνικής Ορχήστρας του Καπιτωλίου της Τουλούζης», εξήγησε.
«Εμείς, οι μουσικοί, είμαστε εδώ για να υπενθυμίζουμε μέσα από τη μουσική του Σοστακόβιτς τη φρίκη του πολέμου. Εμείς, οι μουσικοί, είμαστε πρεσβευτές της ειρήνης. Αντί να μας χρησιμοποιήσετε, εμάς και τη μουσική μας, για να ενώσουμε τα έθνη και τους λαούς, διχαζόμαστε και εξοστρακιζόμαστε», κατέληξε.
Και όμως μας ενδιαφέρει. Αυτό που ξεκίνησε ως online cancel culture για οτιδήποτε ενοχλεί το κοινό αίσθημα, ή το καθοδηγούμενο αίσθημα, ουσιαστικά σήμερα δείχνει σήμερα σημάδια ενός νέου Μακαρθισμού.
Η Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης ανακοίνωσε ότι δεν θα ανεβάζει πλέον καλλιτέχνες που έχουν υποστηρίξει τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Το Carnegie Hall έκανε το ίδιο και η Βασιλική Όπερα του Λονδίνου ακυρώνει μια προγραμματισμένη διαμονή στο Μπαλέτο του Μπολσόι. Η σκηνή της σύγχρονης τέχνης της Ρωσίας, που ήδη δυσκολεύεται οικονομικά, φοβάται τον εξοστρακισμό από μουσεία και συλλέκτες, κυρίως λόγω των πρόσφατων ενεργειών του Πούτιν.
Ο Μακαρθισμός θεωρείται σχεδόν παγκοσμίως ως κηλίδα στην αμερικανική ιστορία. Κορυφώθηκε τη δεκαετία του 1950, όταν διάφοροι Αμερικανοί κατηγορήθηκαν ως υποστηρικτές των κομμουνιστών και στη συνέχεια ακυρώθηκαν από τη δημόσια ζωή, είτε από την κυβέρνηση είτε από το Χόλυγουντ.
Οι Μακαρθίτες έκαναν πολλές ψευδείς κατηγορίες, δημιούργησαν ατμόσφαιρα φόβου, κατέπνιξαν την ελευθερία του λόγου, έπληξαν τη φήμη της Αμερικής και αποσπούσαν την προσοχή του έθνους από πιο σημαντικά ζητήματα.
Τώρα η Αμερική και η Ευρωπαϊκή Ένωση, διακινδυνεύουν μια επανάληψη αυτής της ιστορίας — αλλά με στόχο τη Ρωσία παρά τη Σοβιετική Ένωση. Απλώς δεν είναι δυνατό να χαράξουμε δίκαιες ή ακριβείς γραμμές οριοθέτησης. Τι γίνεται με τους καλλιτέχνες που μπορεί να ευνοούσαν τον Πούτιν στις πιο ευνοϊκές εποχές του 2003 και τώρα είναι δύσπιστοι, αλλά τα μέλη της οικογένειας εξακολουθούν να ζουν στη Ρωσία; Πρέπει να μιλήσουν;
Μια άλλη ερώτηση: Ποιος ακριβώς υπολογίζεται ως Ρώσος; Ρώσοι; Ρώσοι πολίτες; Πρώην πολίτες; Ρώσοι γεννημένοι στην Ουκρανία; Εάν ήσασταν εθνική μειονότητα που γεννήθηκε κάτω από τη Σοβιετική Ένωση, το πρώην σοβιετικό διαβατήριό σας μπορεί να ανέφερε ρητά ότι δεν ήσασταν Ρώσοι.
Και τι γίνεται με τους πολίτες της Λευκορωσίας, η οποία σύμφωνα με ορισμένες αναφορές σχεδιάζει να στείλει στρατεύματα στην Ουκρανία; Μπορεί να υπόκεινται και σε τέτοιους περιορισμούς; Τι θα λέγατε για τους πολίτες της Κίνας, οι οποίοι απείχαν από την ψηφοφορία των Ηνωμένων Εθνών για την καταδίκη της εισβολής της Ρωσίας; Ποιους πολέμους καλούνται να αποκηρύξουν οι ερμηνευτές από τη Ρουάντα ή τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό; Πότε ακριβώς πρόκειται να λήξει αυτή η απαγόρευση;
Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του Met, όταν «η εισβολή και οι σκοτωμοί έχουν σταματήσει, η τάξη έχει αποκατασταθεί και έχουν γίνει αποκαταστάσεις». Ίσως αυτό είναι απλώς ρητορική. Αλλά ακόμα κι αν ο Πούτιν πέσει αύριο, μην περιμένετε μεγάλη αποζημίωση από αυτό που μπορεί να είναι ένα χρεοκοπημένο έθνος.
Και μια τελευταία ερώτηση: Υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι το μποϊκοτάρισμα Ρώσων ερμηνευτών εκτός Ρωσίας θα βοηθήσει την Ουκρανία;
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι Αμερικανοί αθλητές αγωνίστηκαν με περηφάνια ενάντια στους καλύτερους της Σοβιετικής Ένωσης, στους Ολυμπιακούς Αγώνες και αλλού. Αυτοί οι αγώνες ήταν ευρέως γνωστό ότι ήταν επίσημα οχήματα προπαγάνδας για τη σοβιετική αυτοκρατορία, και όλοι συνειδητοποίησαν ότι πολλοί από τους αθλητές υποστήριζαν το καθεστώς. Αλλά η Αμερική δεν προσπάθησε να τους ακυρώσει – αντίθετα, τους ανταγωνίστηκε περήφανα, ελπίζοντας να δείξει την ανωτερότητα των αμερικανικών αξιών. Οι ΗΠΑ καλωσόρισαν επίσης Σοβιετικούς μουσικούς και άλλους ερμηνευτές, ελπίζοντας ότι θα δουν και θα μάθουν από τον αμερικανικό τρόπο ζωής.
Μπορεί να νομίζετε ότι η Ρωσία του Πούτιν είναι χειρότερη από το σοβιετικό κράτος. Όμως η Σοβιετική Ένωση εισέβαλε στην Ουγγαρία και την Τσεχοσλοβακία, υποκίνησε εμφύλιους πολέμους, τρομοκρατούσε μεγάλο μέρος του κόσμου και, ας μην το ξεχνάμε, σκότωσε και φυλάκισε εκατομμύρια Ουκρανούς.
Αν μη τι άλλο, ο Μακαρθισμός της δεκαετίας του 1950 είναι λίγο πιο εξηγήσιμος από την κουλτούρα ακύρωσης του παρόντος. Τουλάχιστον προσπαθούσε να αντιμετωπίσει αυτό που τότε θεωρούνταν μεγάλη απειλή. Τούτου λεχθέντος, ο Μακαρθισμός δεν είναι μια πρακτική που πρέπει να θέλει να αναβιώσει η Δύση.
Τα κυνήγια μαγισσών, από τη φύση τους, δεν αναδεικνύουν το καλύτερο στους ανθρώπους, αλλά εκκολάπτουν το αυγό του φιδιού. Για αυτό μας ενδιαφέρει. Γιατί μπορεί να είμαστε εναντίον του Πούτιν αλλά πρέπει να είμαστε με τον μαέστρο.
Όποτε οι λαοί καθοδηγήθηκαν σε πολιτιστικά πογκρόμ κατέληξαν οι ίδιοι θύματα…
