Στην καρδιά του Αιγαίου, στο πανέμορφό νησί της Νάξου κρύβετε ένα μικρό αλλά πολύτιμο μυστικό: το Λικέρ Κίτρο. Ένα ποτό με βαθιές ρίζες στην παράδοση και την ιστορία, το οποίο παράγεται με πάθος και μεράκι από την οικογένεια Προμπονά εδώ και πάνω από έναν αιώνα. Περιπλανώμενοι στα γραφικά σοκάκια του νησιού επισκεφθήκαμε την οικογένεια Προμπονά για να αποκαλύψουμε τα μυστικά αυτού του μοναδικού προϊόντος. Ποιο συγκεκριμένα μιλήσαμε με την Κατερίνα Προμπονά, η οποία μαζί με την αδερφή της Λίνα, συνεχίζει την οικογενειακή παράδοση.
Το 1915 στη Νάξο ο Δημήτρης Προμπονάς άρχισε με την παραγωγή και εμφιάλωση του τοπικού λικέρ. Το κίτρο καλλιεργείται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, αλλά στην Νάξο παράγεται το γνωστό λικέρ “Κίτρο Νάξου από φύλλα κιτριάς, το οποίο έχει αναγνωριστεί και ως προϊόν Π.Ο.Π. (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης). «Η οικογένεια μας από το 1915 έως και σήμερα παράγει με τον ίδιο πάντα παραδοσιακό τρόπο το περίφημο λικέρ κίτρο Νάξου Προμπονά. Η επιχείρηση ξεκίνησε από τον παππού μας, Δημήτρη Προμπονά, αργότερα πέρασε στα χέρια του πατέρα μας, Σταμάτη Προμπονά και τώρα εμείς, Κατερίνα και Λίνα Προμπονά, συνεχίζουμε την οικογενειακή επιχείρηση», μας λέει η Κατερίνα, γεμάτη περηφάνια.
Η Νάξος, με την εύφορη γη της και το ήπιο κλίμα της, αποτελεί τον ιδανικό τόπο για την καλλιέργεια των κιτριών. Τα δέντρα αυτά, που μοιάζουν με λεμονιές αλλά έχουν μεγαλύτερους καρπούς και πολύ αρωματικά φύλλα, είναι η βάση για το αρωματικό λικέρ. «Η Κιτριά είναι ένα δέντρο εσπεριδοειδές σαν την λεμονιά με μεγαλύτερους καρπούς και πολύ αρωματικά φύλλα. Τα φύλλα αυτά τα αποστάζουμε και παίρνουμε το άρωμά τους και στη συνέχεια δημιουργούμε αυτό το μοναδικό, στον κόσμο λικέρ », μας εξηγεί.
Όπως κάθε γεωργική παραγωγή έτσι και στα ιδιόκτητα περιβόλια τους, η οικογένεια Προμπονά καλλιεργεί κιτριές με φροντίδα και προσοχή όλο το χρόνο! «Μέχρι να αξιοποιήσουμε τα φύλλα της κιτριάς, τέλος Οκτώβρη με αρχές Νοέμβρη ξεκινάμε τις αποστάξεις. Αφού πάρουμε αυτό το απόσταγμα, προσθέτουμε νερό και ζάχαρη και δημιουργούμε τα τέσσερα διαφορετικά λικέρ Κίτρου Νάξου τα οποία είναι Π.Γ.Ε. (προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη)», μας αναφέρει.
Τα λικέρ που παράγουν είναι μοναδικά. «Υπάρχει το λευκό και το πορτοκαλί που είναι διπλής αποστάξεως με 40% αλκοόλ και άλλο ένα λευκό και πράσινο μονής αποστάξεως με 30% αλκοόλ. Το φυτικό αυτό χρώμα δηλώνει το μεγαλύτερο ποσοστό ζάχαρης σε σχέση με τα λευκά».
Όμως, η παραγωγή του κίτρου δεν είναι εύκολη. Η αβάστακτη φορολογία του οινοπνεύματος ποτοποιίας και η δύσκολη φροντίδα των δέντρων είναι η ποιο βασικές προκλήσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι οι ποτοπαραγωγοί. « Όσον αφορά την καλλιέργεια των κιτριών, φροντίζουμε πάντα να υπάρχει ένα θερμοκήπιο με μικρά δέντρα, έτσι ώστε σε περίπτωση αρρώστιας κάποιας κιτριάς να γίνει άμεση αντικατάσταση. Επίσης, δεν λείπουν ποτέ οι ειδικά καταρτισμένοι γεωπόνοι που επιβλέπουν τα δέντρα μας».
Οι άμβυκες, τα παραδοσιακά εργαλεία απόσταξης, αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της παραγωγής καθώς, όπως αναφέρει είναι το κύριο εργαλείο της δουλειάς «Ο πιο παλιός χρονολογείται από το 1915 και ο νεότερος από το 2000. Υπάρχουν επίσης σύγχρονα μηχανήματα εμφιάλωσης που μας βοηθούν στην τυποποίηση του προϊόντος».
Παρά τις δυσκολίες, μεγάλη σημασία έχει η βιωσιμότητα και η μακροχρόνια παρουσία της επιχείρησης την οποία η οικογένεια Προμπονά συνεχίζει με πάθος και αφοσίωση. «Είναι μεγάλη ικανοποίηση για εμάς, να εργαζόμαστε και να δημιουργούμε σε μια επιχείρηση με τόσο βαριά κληρονομιά που χρονολογεί πάνω της 109 χρόνια».
«Το κόστος της παραγωγής του κίτρου είναι αρκετά μεγάλο. Ένας από τους λόγους είναι η βαριά φορολογία του οινοπνεύματος, όπως προανέφερα. Οι συνεχείς αυξήσεις στην υαλουργία, ειδικότερα μετά από τον κορονοϊό και τον πόλεμο στην Ουκρανία, επηρέασαν και συνεχίζουν να επηρεάζουν το κόστος παραγωγής μας».
Παρά τις προκλήσεις, το μέλλον μοιάζει φωτεινό καθώς η επιχείρηση αναπτύσσεται και εκσυγχρονίζεται. Το 2000 επι Σταμάτη Προμπονά η επιχείρηση έλαβε επιχορήγηση, μέσω ενός ευρωπαϊκού προγράμματος. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα να μεγαλώσουν και να εκσυγχρονιστούν οι εγκαταστάσεις πράγμα που βοήθησε και στην αύξηση της παραγωγής.
«Θεωρούμε υποχρέωσή μας, να επικοινωνήσουμε στον κόσμο το κίτρο και να το κάνουμε ακόμα πιο γνωστό. Αλλά δεν θέλουμε να μείνουμε εκεί, θέλουμε να δημιουργήσουμε καινούργια προϊόντα και να μεγαλώσουμε κι άλλο την επιχείρηση μας, κρατώντας πάντα αυτό τον οικογενειακό χαρακτήρα και το μεράκι που περνάει από γενιά σε γενιά» αναφέρει με ένα φωτεινό χαμόγελο.
Το λικέρ κίτρο Νάξου Προμπονά δεν είναι απλά ένα ποτό. Είναι ένα ζωντανό παράδειγμα της δύναμης της παράδοσης, της οικογενειακής κληρονομιάς και του αδιάκοπου πάθους για δημιουργία. Είναι ένα ποτό που ενσωματώνει την ψυχή του Αιγαίου και μεταφέρει τη μαγεία της Νάξου σε κάθε γουλιά.
