Η Δανία αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια σε οικονομικό «πρωταθλητή» της Ευρώπης και μάλιστα όχι εξαιτίας των παραδοσιακών βιομηχανιών της, αλλά χάρη στην εντυπωσιακή άνοδο του φαρμακευτικού τομέα και ειδικά της εταιρείας-κολοσσού Novo Nordisk.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) σε πρόσφατη έκθεσή του επισημαίνει ότι η οικονομία της Δανίας αναπτύχθηκε με ρυθμό 3,7% το 2024, κυρίως λόγω ενός «εξαιρετικού ξεσπάσματος» στις φαρμακευτικές εξαγωγές.
Αν και η ανάπτυξη προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 2,9% φέτος και στο 1,8% το 2026, το ΔΝΤ διευκρινίζει ότι αυτό θα οφείλεται κυρίως σε φυσιολογική κάμψη του ρυθμού εξαγωγών και όχι σε εξωτερικούς κινδύνους, όπως η απειλή δασμών από τις ΗΠΑ.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η δανέζικη φαρμακοβιομηχανία λειτουργεί με ένα ιδιαίτερο μοντέλο. Τα περισσότερα φάρμακα που «εξάγει» η χώρα, στην πραγματικότητα δεν κατασκευάζονται επί δανέζικου εδάφους.
Οι εταιρείες, και πρωτίστως η Novo Nordisk, έχουν αναπτύξει ένα σύστημα «εμπορικής διαμεσολάβησης και επεξεργασίας», στο οποίο η προστιθέμενη αξία εντοπίζεται κυρίως στην πνευματική ιδιοκτησία των φαρμάκων και όχι στην παραγωγή τους.
Η κατασκευή γίνεται μέσω συμβολαίων με εργοστάσια στο εξωτερικό, ενώ η αξία του προϊόντος εγγράφεται στα δανέζικα βιβλία.
Αυτό σημαίνει ότι η Δανία έχει κατορθώσει να μετατρέψει την καινοτομία και τη φαρμακευτική τεχνογνωσία της σε σημαντικότατο εργαλείο εξωτερικού εμπορίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ, μόνο το 3% των συνολικών εξαγωγών της χώρας διέρχονται τελωνειακά σημεία προς τις ΗΠΑ, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τον κίνδυνο άμεσων επιπτώσεων από πιθανούς αμερικανικούς δασμούς.
Η εκτόξευση της Novo Nordisk και ο ρόλος της στην οικονομία
Η Novo Nordisk, παγκόσμιος ηγέτης στη θεραπεία του διαβήτη και της παχυσαρκίας, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της επιτυχίας. Τα φάρμακά της Wegovy και Ozempic έχουν γνωρίσει τεράστια διεθνή ζήτηση, με αποτέλεσμα οι πωλήσεις της να φτάσουν να αντιστοιχούν στο 8,3% του ΑΕΠ της Δανίας το 2023 – από μόλις 1% στις αρχές της δεκαετίας του ’90.
Η επιτυχία αυτή, βέβαια, δεν ήρθε χωρίς προκλήσεις. Τον προηγούμενο χρόνο, η FDA (Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ) είχε επιτρέψει σε αμερικανικά φαρμακεία να παρασκευάζουν αντίγραφα των σκευασμάτων λόγω ελλείψεων.
Ωστόσο, με τη δήλωση του Φεβρουαρίου 2025 ότι η κρίση στην εφοδιαστική αλυσίδα έχει ξεπεραστεί, και την απόφαση να απαγορευτούν οι αντιγραφές έως τις 22 Μαΐου, η εταιρεία εκτιμά ότι οι πωλήσεις της θα επανέλθουν σε τροχιά ανόδου.
Η απειλή Τραμπ για τον ευρωπαϊκό φαρμακευτικό κλάδο
Αν και η Δανία φαίνεται καλά προστατευμένη, τα σύννεφα για τον ευρωπαϊκό φαρμακευτικό κλάδο παραμένουν. Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε προεκλογική τροχιά πλέον, επαναφέρει τη ρητορική περί προστατευτισμού. Ήδη υπέγραψε εκτελεστική εντολή που απαιτεί από τις φαρμακευτικές να ευθυγραμμίσουν τις τιμές των φαρμάκων στις ΗΠΑ με τις χαμηλότερες τιμές που ισχύουν διεθνώς.
Δεν είναι ακόμη σαφές αν και ποια φάρμακα θα στοχοποιηθούν από αυτή την πολιτική, όμως η απειλή δασμών έχει χαρακτηριστεί από στελέχη του κλάδου ως «το σπαθί του Δαμοκλή» πάνω από την Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων (EFPIA), που εκπροσωπεί κολοσσούς όπως οι Novo Nordisk, Bayer, Sanofi και Roche, έχει ήδη προειδοποιήσει την Κομισιόν ότι εάν δεν υπάρξει τολμηρή πολιτική στήριξη, η ήπειρος κινδυνεύει να χάσει το προβάδισμά της.
Σύμφωνα με έρευνα της EFPIA, επενδύσεις ύψους 100 δισ. ευρώ σε έρευνα και ανάπτυξη κινδυνεύουν να κατευθυνθούν προς τις ΗΠΑ, οι οποίες προηγούνται πλέον σε κρίσιμους τομείς όπως η ταχύτητα αδειοδότησης, οι αποδόσεις στην καινοτομία και η πρόσβαση σε κεφάλαια.
