Τεράστιο πλήγμα στον Ντόναλντ Τραμπ επέφερε το μπλόκο στο τολμηρό του σχέδιο, για επιβολή μαζικών δασμών στις εισαγωγές από σχεδόν κάθε χώρα του πλανήτη, που αποφάσισε ομοσπονδιακό δικαστήριο στη Νέα Υόρκη.
Συγκεκριμένα, τριμελής επιτροπή του αμερικανικού δικαστηρίου Διεθνούς Εμπορίου έκρινε ότι ο Τραμπ υπερέβη την εξουσία του όταν επικαλέστηκε νόμο του 1977 για τις διεθνείς οικονομικές εξουσίες έκτακτης ανάγκης για να κηρύξει εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να δικαιολογήσει τους δασμούς, οι οποίοι ανέτρεψαν ολόκληρες δεκαετίες εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ, διατάραξαν το παγκόσμιο εμπόριο, προκαλώντας πανικό στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ενώ αύξησαν τον κίνδυνο υψηλότερων τιμών και ύφεσης στις ΗΠΑ αλλά και σε όλο τον κόσμο.
Το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ, όπως αναφέρει και το Associated Press έχει δικαιοδοσία επί αστικών υποθέσεων που αφορούν το εμπόριο. Οι αποφάσεις του μπορούν να προσβληθούν στο Αμερικανικό Εφετείο για το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο στην Ουάσινγκτον και τελικά στο Ανώτατο Δικαστήριο, όπου αναμένεται να καταλήξουν οι νομικές αμφισβητήσεις των δασμών του Τραμπ, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση κατέθεσε έφεση στην απόφαση. «Ανακοινώνεται ότι οι εναγόμενοι ασκούν έφεση στο Ομοσπονδιακό Εφετείο των Ηνωμένων Πολιτειών κατά της γνώμης και της οριστικής απόφασης του Δικαστηρίου της 28ης Μαΐου 2025», αναφέρεται στην κατάθεση του δικαστηρίου.
Ποιους δασμούς μπλόκαρε το δικαστήριο;
Η απόφαση του δικαστηρίου μπλοκάρει τους δασμούς που επέβαλε ο Τραμπ τον περασμένο μήνα σε σχεδόν όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ και τις εισφορές που επέβαλε πριν από αυτό στην Κίνα, το Μεξικό και τον Καναδά.
Στις 2 Απριλίου, ο Τραμπ επέβαλε τους λεγόμενους αμοιβαίους δασμούς έως και 50% στις χώρες με τις οποίες οι ΗΠΑ έχουν εμπορικό έλλειμμα και βασικούς δασμούς 10% σχεδόν σε όλους τους άλλους. Αργότερα ανέστειλε τους αμοιβαίους δασμούς για 90 ημέρες, ώστε να δώσει χρόνο στις χώρες να συμφωνήσουν να μειώσουν τα εμπόδια στις αμερικανικές εξαγωγές. Διατήρησε όμως τους βασικούς δασμούς σε ισχύ. Διεκδικώντας έκτακτη εξουσία να ενεργεί χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, δικαιολόγησε τους φόρους σύμφωνα με το IEEPA κηρύσσοντας τα μακροχρόνια εμπορικά ελλείμματα των Ηνωμένων Πολιτειών σε «εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης».
Τον Φεβρουάριο, είχε επικαλεστεί τον νόμο για να επιβάλει δασμούς στον Καναδά, το Μεξικό και την Κίνα, λέγοντας ότι η παράνομη ροή μεταναστών και ναρκωτικών μέσω των αμερικανικών συνόρων αποτελούσε εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ότι οι τρεις χώρες έπρεπε να κάνουν περισσότερα για να τη σταματήσουν.
Το Σύνταγμα των ΗΠΑ δίνει στο Κογκρέσο την εξουσία να καθορίζει φόρους, συμπεριλαμβανομένων των δασμών. Οι νομοθέτες όμως έχουν αφήσει σταδιακά τους προέδρους να αναλάβουν μεγαλύτερη εξουσία όσον αφορά τους δασμούς – και ο Τραμπ το έχει εκμεταλλευτεί στο έπακρο. Οι δασμοί αμφισβητούνται με τουλάχιστον επτά αγωγές, ωστόσο το δικαστήριο συνδύασε δύο υποθέσεις, μία από πέντε μικρές επιχειρήσεις και μία από 12 πολιτείες των ΗΠΑ.
Η απόφαση δεν αφορά όλους τους δασμούς, καθώς συνεχίζουν να ισχύουν εκείνοι για τον ξένο χάλυβα, το αλουμίνιο και τα αυτοκίνητα, οι οποίοι ωστόσο επιβλήθηκαν βάσει διαφορετικού νόμου, που απαιτεί έρευνα του υπουργείου Εμπορίου και δεν μπορούν να επιβληθούν κατά την κρίση του προέδρου.
Γιατί τώρα η απόφαση του δικαστηρίου;
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε υποστηρίξει ότι τα δικαστήρια είχαν εγκρίνει την έκτακτη χρήση δασμών από τον πρόεδρο Ρίτσαρντ Νίξον το 1971, σε μία οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, που προέκυψε όταν οι ΗΠΑ υποτίμησαν ξαφνικά το δολάριο, τερματίζοντας μία πολιτική που συνέδεε το αμερικανικό νόμισμα με την τιμή του χρυσού.
Η κυβέρνηση Νίξον επικαλέστηκε με επιτυχία την εξουσία της βάσει του νόμου του 1917 περί εμπορίας με τον εχθρό, ο οποίος προηγήθηκε και παρείχε μέρος της νομικής γλώσσας που χρησιμοποιήθηκε αργότερα στο IEPPA.
Το δικαστήριο διαφώνησε, αποφασίζοντας ότι οι σαρωτικοί δασμοί του Τραμπ υπερέβαιναν την εξουσία του να ρυθμίζει τις εισαγωγές βάσει της IEEPA. Είπε επίσης ότι οι δασμοί δεν έκαναν τίποτα για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που υποτίθεται ότι θα αντιμετώπιζαν. Στην υπόθεσή τους, οι πολιτείες σημείωσαν ότι τα εμπορικά ελλείμματα της Αμερικής δύσκολα ισοδυναμούν με ξαφνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες τα συσσωρεύουν επί 49 συναπτά έτη σε καλές και κακές εποχές.
Πού καταλήγει η εμπορική ατζέντα του Τραμπ;
Η Γουέντι Κάτλερ, πρώην εμπορική αξιωματούχος των ΗΠΑ και νυν αντιπρόεδρος του Asia Society Policy Institute σημειώνει πως η δικαστική απόφαση οδηγεί την εμπορική πολιτική του Τραμπ σε αναταραχή. «Οι εταίροι που διαπραγματεύονται σκληρά κατά τη διάρκεια της περιόδου αναστολής των δασμών των 90 ημερών μπορεί να μπουν στον πειρασμό να μην κάνουν περαιτέρω παραχωρήσεις προς τις ΗΠΑ μέχρι να υπάρξει μεγαλύτερη νομική σαφήνεια», τονίζει.
Ομοίως, οι εταιρείες θα πρέπει να επανεκτιμήσουν τον τρόπο που διαχειρίζονται τις αλυσίδες εφοδιασμού τους, ίσως με επιτάχυνση των αποστολών προς τις ΗΠΑ, προκειμένου έτσι να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο της επαναφοράς των δασμών, μετά την έφεση.
Το εμπορικό δικαστήριο σημείωσε ότι ο Τραμπ διατηρεί πιο περιορισμένη εξουσία να επιβάλλει δασμούς για την αντιμετώπιση των εμπορικών ελλειμμάτων βάσει ενός άλλου νόμου, του νόμου περί εμπορίου του 1974. Αλλά ο νόμος αυτός περιορίζει τους δασμούς στο 15% και μόνο για 150 ημέρες με χώρες με τις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μεγάλα εμπορικά ελλείμματα.
