Σύμφωνα με τα αμερικανικά δημοσιεύματα, η πιο πρόσφατη πρόταση περιλαμβάνει την αποδέσμευση μέρους των ιρανικών κεφαλαίων που έχουν παγώσει σε τράπεζες του εξωτερικού και παράταση των διαπραγματεύσεων για ακόμη 30 ημέρες. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη φαίνεται να συγκλίνουν σε ένα πλαίσιο που θα επιτρέψει την επανέναρξη της διέλευσης εμπορικών πλοίων από το Ορμούζ.
Το ζήτημα όμως του εμπλουτισμένου ουρανίου δεν έχει λυθεί. Η υπό εξέταση συμφωνία δεν διευκρινίζει με ποιον τρόπο το Ιράν θα περιορίσει ή θα απομακρύνει το απόθεμα υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει, αφήνοντας την πιο δύσκολη φάση για επόμενο κύκλο συνομιλιών.
Το ανοιχτό ζήτημα
Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκομμένο από το θέμα των κυρώσεων και της εθνικής ασφάλειας. Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ εμφανίζονται να πιέζουν για μια συμφωνία που θα απομακρύνει τον κίνδυνο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης και θα διασφαλίζει τη ναυσιπλοΐα σε μια από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι η Τεχεράνη βρίσκεται σε φάση οριστικοποίησης πρωτοκόλλου συμφωνίας, ωστόσο παραδέχθηκε ότι αυτό δεν σημαίνει αυτόματα συμφωνία στα ουσιαστικά ζητήματα. Το γεγονός ότι το πυρηνικό σκέλος δεν έχει ακόμη ενταχθεί πλήρως στο προσχέδιο δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η διαδικασία.
Το Ορμούζ
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί το βασικό σημείο πίεσης στη διαπραγμάτευση, καθώς από εκεί περνά ένα τεράστιο μέρος του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που εξάγεται από τη Μέση Ανατολή. Η επαναλειτουργία του για απρόσκοπτη εμπορική διέλευση θεωρείται κομβική για τη σταθεροποίηση των αγορών, οι οποίες έχουν ήδη επηρεαστεί από τις συγκρούσεις των τελευταίων εβδομάδων.
Η αμερικανική πλευρά εκτιμά ότι η συμφωνία θα μπορούσε να μειώσει την ένταση και να επιτρέψει τη σταδιακή επαναφορά της περιφερειακής οικονομικής δραστηριότητας. Για την ιρανική οικονομία, η χαλάρωση των κυρώσεων θα λειτουργούσε ως άμεση ανάσα σε μια περίοδο ασφυκτικής πίεσης.
Οι επαφές
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε τηλεφωνικές επαφές με ηγέτες κρατών του Κόλπου, αλλά και με την Τουρκία, την Αίγυπτο, την Ιορδανία και το Πακιστάν. Σύμφωνα με τον ίδιο, μίλησε χωριστά και με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, με τη συζήτηση να πηγαίνει «πολύ καλά».
Η διπλωματική κινητικότητα δείχνει ότι οι μεγάλες περιφερειακές δυνάμεις επιδιώκουν να αποφύγουν μια νέα φάση ανοιχτής σύγκρουσης. Το Πακιστάν, που λειτουργεί ως μεσολαβητής, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να φιλοξενήσει τον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Το ισραηλινό σκέλος
Την ίδια ώρα, το Ισραήλ παραμένει επιφυλακτικό απέναντι σε κάθε συμφωνία που δεν θα περιλαμβάνει και το βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, καθώς και την περιφερειακή επιρροή του Ιράν. Ο Νετανιάχου έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι χωρίς αυτούς τους περιορισμούς δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ασφάλεια.
Η στάση αυτή δημιουργεί πρόσθετη πίεση στην Ουάσινγκτον, η οποία προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διπλωματική λύση και στις ανησυχίες του Τελ Αβίβ. Το ενδεχόμενο επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων παραμένει στο τραπέζι, αν και όλοι οι εμπλεκόμενοι φαίνεται να γνωρίζουν το κόστος μιας νέας κλιμάκωσης.
Η επόμενη μέρα
Το βασικό ερώτημα είναι αν η συμφωνία θα λειτουργήσει ως πραγματικό βήμα προς την αποκλιμάκωση ή ως προσωρινή ανακωχή που απλώς μεταθέτει τις πιο δύσκολες αποφάσεις. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν μιλούν για πρόοδο δείχνει ότι υπάρχει πολιτικό παράθυρο, αλλά το περιεχόμενο της τελικής συμφωνίας θα κρίνει και τη διάρκειά της.
Για τις αγορές, κάθε εξέλιξη στο Ορμούζ και στα ιρανικά πυρηνικά έχει άμεσο αποτύπωμα στις τιμές ενέργειας και στο γεωπολιτικό ρίσκο. Γι’ αυτό και οι επόμενες μέρες θεωρούνται καθοριστικές, τόσο για τη Μέση Ανατολή όσο και για τη διεθνή οικονομία.
