Πρόοδο στην ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα και στην κάλυψη 5G, αλλά υστέρηση σε κάλυψη δικτύων οπτικών ινών, ψηφιακές δεξιότητες και αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜμΕ, δείχνουν τα ευρήματα του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ, το οποίο παρακολουθεί συστηματικά την πρόοδο της Ελλάδας και της ΕΕ ως προς τους στόχους της Ψηφιακής Δεκαετίας 2030.
Γενικό συμπέρασμα είναι ότι το 2025, η συνολική επίδοση της χώρας στο Δείκτη Ψηφιακής Ωριμότητας κυμαίνεται στο 84% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Ποσοστό στάσιμο έναντι του προηγούμενου έτους, αλλά σημαντικά αυξημένο σε σχέση με τα επίπεδα σύγκλισης 67% του 2018. Σύμφωνα με τον ΣΕΒ, ο ψηφιακός βηματισμός της χώρας εμφανίζει θετικές ενδείξεις, αλλά χαρακτηρίζεται από έντονη ασυμμετρία μεταξύ των επιμέρους πυλώνων. Ειδικότερα:
- Τομέας τεχνολογίας: Εμφανίζει μικρό αποτύπωμα στην εγχώρια οικονομία (ο κλάδος ΤΠΕ συμμετέχει με 3,3% στη συνολική προστιθέμενη αξία και με 1,9% στην απασχόληση), ενώ η εξωστρέφεια είναι περιορισμένη (προϊόντα υψηλής τεχνολογίας: μόλις 5,5% των εξαγωγών αγαθών). Ωστόσο, η αναπτύσσεται αξιόλογη καινοτόμος δραστηριότητα, με τις δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης των επιχειρήσεων να αυξάνονται στο 0,85% του ΑΕΠ. Επίσης, η δημιουργία ενός εθνικού οικοσυστήματος TN μέσω του AI Factory Pharos και η ενίσχυση των μεγεθών του εγχώριου οικοσυστήματος νεοφυών επιχειρήσεων μπορούν να λειτουργήσουν ως στρατηγικοί μοχλοί για την αναβάθμιση της εγχώριας τεχνολογικής παραγωγής.
- Ψηφιακές υποδομές: Η χώρα εμφανίζει σχεδόν πλήρη κάλυψη δικτύων 5G, υπερβαίνοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αντίθετα, η κάλυψη δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας και οπτικών ινών παραμένει στο 46% των νοικοκυριών, σημαντικά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (69,2%). Πάντως οι προγραμματισμένες επενδύσεις και η είσοδος νέων παρόχων αναμένεται να επιταχύνουν την ανάπτυξη και να φέρουν τις επιδόσεις της χώρας πιο κοντά στους στόχους της ΕΕ έως το 2030
- Ρυθμιστικό πλαίσιο: Η Ελλάδα ευθυγραμμίζεται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία (πρόσφατη ενσωμάτωση των Digital Governance Act και NIS2), ενώ διαθέτει πλέον και Εθνική Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
- Ψηφιοποίηση επιχειρήσεων: Η ψηφιακή ωριμότητα των ελληνικών ΜμΕ έχει βελτιωθεί, με το 56% των ΜμΕ να έχει βασικό επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας. Αν και πρόκειται για σημαντική πρόοδο (+14% έναντι του 2024), ο μέσος όρος της ΕΕ είναι αρκετά υψηλότερα (71,3%). Η υιοθέτηση τεχνολογιών αιχμής παραμένει χαμηλή (ΤΝ 9%, cloud 21%, δεδομένα 31%) σε σύγκριση με τους ευρωπαϊκούς στόχους.
- Ψηφιακές δεξιότητες: Μόλις το 60% των πολιτών διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, ενώ οι ειδικοί ΤΠΕ αποτελούν μόνο το 2,5% της απασχόλησης, αρκετά χαμηλότερα από το 5% στην ΕΕ, αναδεικνύοντας κρίσιμες προκλήσεις για τη χώρα. Χρόνια προβλήματα όπως η φυγή ψηφιακού ταλέντου, ο περιορισμένος αριθμός αποφοίτων και η έλλειψη κουλτούρας ενδοεπιχειρησιακής κατάρτισης δυσκολεύουν τις επιχειρήσεις να καλύψουν θέσεις τεχνολογικής εξειδίκευσης ώστε να προχωρήσουν στον ψηφιακό μετασχηματισμό.
- Ψηφιοποίηση δημοσίου τομέα: Μετά το 2020, και με τη στήριξη του RRF, η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών προς πολίτες και επιχειρήσεις επιταχύνθηκε σημαντικά. Τα ποσοστά κάλυψης των στόχων υπερβαίνουν το 70%, ενώ περισσότερες από 2.200 υπηρεσίες παρέχονται πλέον ψηφιακά μέσω του gov.gr. Στον τομέα της ψηφιακής υγείας, η Ελλάδα έχει καλύψει το 74% του στόχου και κινείται σε τροχιά πλήρους σύγκλισης έως το 2030. Χαμηλές επιδόσεις καταγράφονται ακόμη στα ανοικτά δεδομένα.
Σύμφωνα με τον ΣΕΒ, η ανάπτυξη τεχνολογικής πρωτοπορίας προϋποθέτει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση μετασχηματισμού, που υπερβαίνει μεμονωμένες δράσεις και αποσπασματικές πολιτικές. Δεδομένου ότι ως χώρα διαθέτουμε περιορισμένους πόρους, τόσο σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού όσο και σε επίπεδο υποδομών, καθίσταται αναγκαία η ενδυνάμωση του συνεργατικού πνεύματος, η μείωση του κατακερματισμού δυνάμεων και η ευθυγράμμιση στρατηγικών και επενδύσεων, ώστε να καταφέρουμε ο τομέας της τεχνολογίας να συνεισφέρει το 10% του ΑΕΠ.
Στο πλαίσιο αυτό, το Παρατηρητήριο Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ διατυπώνει προτάσεις γύρω από 4 βασικούς πυλώνες:
- Ανάπτυξη ισχυρού εγχώριου τομέα τεχνολογίας, με έμφαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στη σύνδεση έρευνας και βιομηχανίας.
- Ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και κατάρτισης, με στενότερη σύνδεση με την αγορά εργασίας.
- Επιτάχυνση της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜμΕ, μέσω στοχευμένων χρηματοδοτικών και φορολογικών κινήτρων.
- Εμβάθυνση της ψηφιοποίησης του δημόσιου τομέα, με έμφαση στη διαλειτουργικότητα, τα ανοικτά δεδομένα, την κυβερνοασφάλεια και τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων προμηθειών.
