Η κλιματική κρίση και η ανάγκη για επισιτιστική ασφάλεια ωθούν την επιστημονική κοινότητα στην αναζήτηση νέων, βιώσιμων μεθόδων παραγωγής. Στο πλαίσιο αυτό, η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας εργάζεται εντατικά πάνω στην ανάπτυξη βιολογικών λύσεων που θα αποτελέσουν τη βάση για τη «γεωργία του αύριο». Η προσπάθεια αυτή επικεντρώνεται στη χρήση ωφέλιμων μικροοργανισμών και φυσικών ενώσεων, οι οποίες μπορούν να θωρακίσουν τα φυτά απέναντι σε ασθένειες και ακραίες καιρικές συνθήκες, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από τα συνθετικά χημικά λιπάσματα και τα παρασιτοκτόνα που επιβαρύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα.
Η καινοτομία των βιοδιεγερτών και των βιολογικών φυτοπροστατευτικών
Η έρευνα εστιάζει ιδιαίτερα στην κατηγορία των βιοδιεγερτών, σκευασμάτων που ενισχύουν τις φυσικές διεργασίες των φυτών για τη βελτίωση της πρόσληψης θρεπτικών συστατικών και την αντοχή στο αβιοτικό στρες, όπως η ξηρασία και η αλατότητα του εδάφους. Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας απομονώνουν στελέχη βακτηρίων και μυκήτων από το ελληνικό οικοσύστημα, τα οποία συμβιώνουν με τις ρίζες των φυτών και τα βοηθούν να αναπτύσσονται πιο γρήγορα και πιο υγιή. Η χρήση αυτών των «ζωντανών» λύσεων όχι μόνο προστατεύει τη βιοποικιλότητα του εδάφους, αλλά οδηγεί και στην παραγωγή προϊόντων υψηλότερης διατροφικής αξίας, χωρίς υπολείμματα χημικών.
Πέρα από την ενίσχυση της ανάπτυξης, η ομάδα αναπτύσσει και βιολογικά μέσα φυτοπροστασίας. Πρόκειται για φυσικούς εχθρούς των παρασίτων ή ουσίες φυτικής προέλευσης που μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά εχθρούς των καλλιεργειών χωρίς να βλάπτουν τους ωφέλιμους οργανισμούς, όπως οι μέλισσες. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της στρατηγικής «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο», η οποία επιβάλλει τη δραστική μείωση των χημικών φυτοφαρμάκων τα επόμενα χρόνια.
Η σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή και την οικονομία
Η σημασία της έρευνας αυτής ξεπερνά τα όρια των εργαστηρίων, καθώς στοχεύει στην άμεση εφαρμογή της στο χωράφι. Η ομάδα συνεργάζεται ήδη με αγροτικούς συνεταιρισμούς και ιδιωτικές εταιρείες για τη δοκιμή των νέων σκευασμάτων σε πραγματικές συνθήκες, συλλέγοντας δεδομένα που θα επιτρέψουν την εμπορική τους αξιοποίηση. Η δημιουργία ελληνικών βιολογικών προϊόντων για τη γεωργία προσφέρει ένα σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα, καθώς μειώνει το κόστος παραγωγής για τον αγρότη και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών αγροτικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές, όπου η ζήτηση για «καθαρά» τρόφιμα αυξάνεται συνεχώς.
Το όραμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου μοντέλου κυκλικής οικονομίας στην αγροδιατροφή. Με την αξιοποίηση της έρευνας, η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε κέντρο καινοτομίας για τη βιολογική γεωργία στη Μεσόγειο, προσφέροντας λύσεις που απαντούν στις σύγχρονες περιβαλλοντικές προκλήσεις. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των καλλιεργειών μέσω της βιολογίας αποτελεί τη μόνη βιώσιμη οδό για τη διασφάλιση της παραγωγής σε ένα περιβάλλον που αλλάζει ραγδαία, προστατεύοντας ταυτόχρονα τη δημόσια υγεία και το φυσικό περιβάλλον για τις επόμενες γενιές.
