Την Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία στο δ΄τρίμηνο του 2016 με τίτλο: «Η Ελληνική Οικονομία, 4/2016» παρουσίασε σήμερα το ΙΟΒΕ. Τα βασικά στοιχεία της έκθεσης καταδεικνύουν σταθεροποίηση της οικονομίας (μάκρο, δημοσιονομικά, επιμέρους δείκτες) το 2016 σε σχέση με το 2015. Την ίδια στιγμή, παραμένουν σημαντικές αβεβαιότητες ως προς την αξιολόγηση, το δημόσιο χρέος, τη μεταρρυθμιστική δυναμική και τη συνολική εξέλιξη του προγράμματος. Για το 2017 αναμένεται μεγέθυνση της οικονομίας μάλλον στην περιοχή 1,5 – 2%. Ο στόχος του 2,7% είναι δύσκολο να επιτευχθεί καθώς έχει υπάρξει καθυστέρηση και υποτίμηση της ανόδου εισαγωγών. Το ζητούμενο είναι αν δημιουργούνται οι συνθήκες για μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη.
Όσον αφορά στις προοπτικές, ο εξωτερικός τομέας θα παρουσιάσει ανάπτυξη και θα προσελκύσει εισαγωγές ενώ απαιτείται δυναμική εξαγωγών (αγαθών και υπηρεσιών). Τα δημοσιονομικά χαρακτηρίζονται από ένα μείγμα φορολογίας και δαπανών. Η οικονομία έχει ήδη διανύσει μεγάλο μέρος της απαραίτητης προσαρμογής. Έχει σφυγμό και, υπό συνθήκες, μπορεί να εκκινήσει μια πορεία ανάπτυξης. Η αβεβαιότητα ως προς τη στόχευση και την αξιοπιστία αποτελεί τροχοπέδη. Η πίεση για υψηλά μελλοντικά πρωτογενή πλεονάσματα είναι αντανάκλαση και ελλείματος εμπιστοσύνης.
Δημιουργείται η εντύπωση πως καταστροφικά αποτελέσματα δεν έχουν αποκλειστεί ως ενδεχόμενα. Το γεγονός δηλητηριάζει το εμπιστευτικό κλίμα και εμποδίζει την πορεία της οικονομίας.
Η πολύ υψηλή μεγέθυνση από το 2000 έως το 2008 στηρίχθηκε κυρίως σε εισροή κεφαλαίων και σε θετικές προσδοκίες. Απαιτείται μια ανάλογη θετική δυναμική αλλά αυτή πρέπει να έχει ως βάση τη σταδιακή αύξηση της παραγωγικότητας, ενώ η χρηματοδότηση θα είναι περισσότερο μετρημένη.
Η καθυστέρηση έχει αντίκτυπο στα φτωχότερα και πλέον αδύναμα στρώματα, στις σημαντικές επενδύσεις σε φυσικό κεφάλαιο (π.χ. πανεπιστήμια), ενώ δημιουργείται κίνδυνος και προκλήσεις από το διεθνές περιβάλλον (εξελίξεις στην ΕΕ, μείωση ελευθερίας εμπορίου).
Σημειώθηκε μικρή επιβράδυνση της μεγέθυνσης της παγκόσμιας οικονομίας το 2016 (3,1%, έναντι 3,2% το 2015, παρά τις σημαντικές πηγές αστάθειας. Ταυτόχρονα, υπήρξε αποδυνάμωση του διεθνούς εμπορίου κατά +1,9% το 2016, έναντι 2,7% το 2015.
Οι προβλέψεις δείχνουν σημαντική ενίσχυση στο 4,1% μέχρι το 2018, με μεγαλύτερη ώθηση από τις αναπτυσσόμενες χώρες. Το οικονομικό κλίμα σημείωσε βελτίωση σε όλες τις οικονομικές ζώνες στο τέταρτο τρίμηνο του 2016 ακόμα και σε Ευρωζώνη και ΕΕ. Ωστόσο, οι ρυθμοί ανάπτυξης σε Ε.Ε. και Ευρωζώνη παραμένουν εύθραυστοι. Ο ρυθμός μεγέθυνσης της Ευρωζώνης κυμάνθηκε στο +1,7%(2016) έναντι +2,3% το 2015. Υπήρξε σταθερή αύξηση της ιδιωτικής και δημόσιας κατανάλωσης και ισόποση συρρίκνωση του ρυθμού αύξησης εισαγωγών και εξαγωγών.
Οι παράγοντες που συντελούν στην αβεβαιότητα είναι οι εξής: η διαχείριση του Brexit, η οποία οδηγεί σε ρευστό οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον στην Ευρώπη. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, η οποία αδυνατίζει τις προοπτικές ανάπτυξης σε ορισμένες χώρες , οι οποίες είναι εισαγωγείς πετρελαίου, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί προϋποθέσεις αυξημένης ζήτησης από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες, λόγω επέκτασης εισοδημάτων τους. Το υπόβαθρο ενίσχυσης του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη (πρόγραμμα QE), η ενίσχυση των τάσεων προστατευτισμού σε πολλές δυτικές οικονομίες, ο κίνδυνος περαιτέρω αποκλιμάκωσης του παγκόσμιου εμπορίου από ανεπτυγμένες οικονομίες, το αυξανόμενο ιδιωτικό χρέος (ιδιαίτερα στην Κίνα), η πτώση κερδοφορίας των επιχειρήσεων και η εκροή κεφαλαίων (ανατίμηση δολαρίου) στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι χαμηλές τιμές των εμπορευμάτων που υποδαυλίζουν τις προοπτικές ανάπτυξης στις λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομίες.
Επιπλέον, τα γεωπολιτικά ρίσκα:οι εμφύλιοι πόλεμοι σε Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική, το προσφυγικό και οι τρομοκρατικές απειλές. Μόνη θετική εξέλιξη η ενίσχυση της δημοσιονομικής πολιτικής στις ΗΠΑ και στην Κίνα, (Γερμανία και Ιαπωνία επίσης εμφανίζουν δημοσιονομική επέκταση).
Στο διάστημα Ιουλίου – Σεπτεμβρίου 2016, υπήρξε αύξηση 1,8 % στο ΑΕΠ, κατόπιν ύφεσης 0,5% στο β ́τρίμ . του έτους και πτώσης 2 , 2 % στο γ ́ τρίμ .του 2015. Για το εννιάμηνο του 2016, υπήρξε αύξηση ΑΕΠ 0,2%, έναντι ύφεσης 0,6% την ίδια περίοδο πρόπερσι. Η αλλαγή της τάσης κυρίως από το χαμηλό επίπεδο το 2015, τροφοδοτήθηκε από τις πολιτικές εξελίξεις και τα capital controls. Οι σημαντικότερες μεταβολές στις συνιστώσες του ΑΕΠ ήταν η έντονη αύξηση της κατανάλωσης νοικοκυριών (+5,1%, έναντι – 1,2% στο β’ τρίμ .), το πλαστικό χρήμα, η ισχυρή άνοδος των εξαγωγών.
Ο κρατικός προϋπολογισμός υπερέβη τους στόχους. Το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στα 4.437 εκατ. ευρώ, έναντι πρωτογενούς πλεονάσματος 2.270 εκατ. ευρώ το 2015 (στόχος 1,983 εκατ.ευρώ). Η υπέρβαση οφείλεται κυρίως στη συγκράτηση πρωτογενών δαπανών. Οι δαπάνες για κοινωνική πρόνοια, επιχορηγήσεις ασφαλιστικών ταμείων ήταν χαμηλότερες των προβλεπόμενων. Ταυτόχρονα, υπήρξε περιορισμός των ληξιπρόθεσμων οφειλών στο β’ εξάμ. Ενώ τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού ήταν καλύτερα των αναμενόμενων.
Σχεδόν όλοι οι στόχοι για τις εισπράξεις έμμεσων φόρων επιτεύχθηκαν, ενώ η αύξηση χρήσης πιστωτικών – χρεωστικών καρτών ενίσχυσε τα έσοδα.
Για το 2017, στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος είναι τα 4 δισ. ευρώ (2,2 % του ΑΕΠ). Η επίτευξη των στόχων υπολογίζεται να γίνει από αύξηση εσόδων Τακτικού Προϋπολογισμού (+2,4 δισ. ευρώ) λόγω υψηλότερων εισπράξεων μη φορολογικών εσόδων (+1,36 δισ. ευρώ), από εκχωρήσεις αδειών – δικαιωμάτων περυσινών διαγωνισμών και φόρων φυσικών προσώπων (+1,16 δισ. ευρώ). Αναμένονται λιγότερες εισπράξεις από νομικά πρόσωπα ( – 232 εκατ. ευρώ). Ταυτόχρονα, αναμένεται μικρή μείωση δαπανών Τακτικού Προϋπολογισμού : – 440 εκατ. ή – 0,9% Η προσπάθεια για μεγαλύτερο πρωτογενές αποτέλεσμα το προσεχές έτος θα βαρύνει κυρίως τα φορολογούμενα νοικοκυριά. Στην ίδια έκθεση ο ΙΟΒΕ αναλύει τις προβλέψεις του για το 2017. Διαβάστε τις προβλέψεις εδώ.
