Στην έκθεση που δημοσιοποίησε ο ΟΑΣΑ για τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων της ευρωζώνης, περιγράφεται ανάγλυφα η δυσκολία των ελληνικών επιχειρήσεων στην πρόσβαση σε δανεισμό από τις τράπεζες. Σαν αποτέλεσμα, λειτουργούν σε συνθήκες έλλειψης ρευστότητας, γεγονός που πλήττει την ανταγωνιστικότητά τους. Δεδομένου πως το 99,9% των επιχειρήσεων της Ελλάδας είναι ΜμΕ, έχουν μεγαλύτερη σημασία για την Οικονομία σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Το ανησυχητικό είναι πως, παρά τα σημάδια ανάκαμψης των μακροοικονομικών μεγεθών, η εικόνα δε φαίνεται να βελτιώνεται για τις ΜμΕ. Για την ακρίβεια, το 2016 τα νέα δάνεια έφτασαν στα 1,06 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό τέσσερις φορές μικρότερο από το 2012 και 12 φορές μικρότερο από το 2009!
«Η τραπεζική χρηματοδότηση για τις ελληνικές ΜμΕ “στέγνωσε” ως επακόλουθο της οικονομικής κρίσης», επισημαίνει ο ΟΟΣΑ. Το 2009, ο νέος δανεισμός μειώθηκε κατά δέκα φορές σε σχέση με το 2007 και το 2008. Παρόλο που ο δανεισμός προς τις ΜΜΕ ανέκαμψε κάπως το 2010, τα στοιχεία δείχνουν σαφή καθοδική πορεία κατά την περίοδο 2011-16.
Πραγματικά, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, το 2011 ο νέος δανεισμός μικρομεσαίων επιχειρήσεων έφτανε τα 5,21 δισεκατομμύρια ευρώ, το 2012 τα 4,11 δις ευρώ, το 2013 τα 3,65 δις ευρώ , το 2014 τα 2,33 δις ευρώ, το 2015 1,18 δις ευρώ και το 2016 μόλις τα 1,06 δις ευρώ.
Είναι προφανές πως η πτωτική πορεία του δανεισμού του SME δεν έχει αντιστραφεί παρά τη βελτίωση του συνολικού οικονομικού κλίματος από το 2014 και των προβλέψεων για θετική αύξηση του ΑΕΠ το 2017 και το 2018. Παράλληλα, ιδιαίτερα αρνητικό είναι το γεγονός ότι βρίσκονται σε κατάσταση αδράνειας και εναλλακτικοί τρόποι χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, όπως για παράδειγμα μέσω των venture capital.
«Το επιτόκιο των ΜΜΕ μειώθηκε τα τελευταία χρόνια περισσότερο σε άλλες οικονομίες της ευρωζώνης, γεγονός που δείχνει ότι οι διευκολύνσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) είχαν σχετικά μικρή επίδραση στις ελληνικές ΜμΕ» σημειώνεται στην έκθεση του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, το μέσο επιτόκιο για τις ΜμΕ διαμορφώθηκε το 2016 σε 5,32% από 6,86 που είχε φτάσει το 2012. Ωστόσο, ενδεικτικά στην Πορτογαλία το 2016 ήταν μόλις στο 3,83%.
Σε υψηλά επίπεδα παραμένουν τα επιτόκια δανεισμού και για τις μεγάλες επιχειρήσεις, αν και υποχωρούν με ταχύτερο ρυθμό από τα αντίστοιχα για τις ΜμΕ. Το 2016, διαμορφώθηκαν κατά μέσον όρο σε 4,61%, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2009, όταν βρέθηκαν στο 3,52%.
Ωστόσο, τα επιτόκια δεν είναι ο μόνος λόγος που έχει διαμορφωθεί αυτή η εικόνα. Τα συσσωρευμένα κόκκινα δάνεια, δεν επιτρέπουν στις τράπεζες να χορηγήσουν περισσότερα χρήματα. Το 2016 το ποσοστό των κόκκινων δανείων των ΜμΕ έφθανε στο 43,2% όταν το γενικό ποσοστό των κόκκινων επιχειρηματικών δανείων ανέρχονταν σε 30,3%.
Όπως είναι αναμενόμενο, παρατηρούνται καθυστερήσεις στις πληρωμές των υποχρεώσεων των ΜμΕ, οι οποίες κατά μέσο όρο έχουν ανέβει στις 47 ημέρες το 2016 από 30 ημέρες το 2010, τη στιγμή που ο μέσος όρος στις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ είναι 17,2 ημέρες. Σαν αποτέλεσμα, οι περισσότερες επιχειρήσεις είτε παλεύουν να ανταπεξέλθουν στις υφιστάμενες υποχρεώσεις τους είτε δεν έχουν ίδια κεφάλαια για να αξιοποιήσουν ένα τραπεζικό δάνειο για αναπτυξιακούς – επενδυτικούς σκοπούς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι και ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η εφαρμογή της κοινοτικής οδηγίας για την καθυστέρηση πληρωμών δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα, καθώς συχνά οι επιχειρήσεις δεν θέλουν να διαταράξουν τις μεταξύ τους σχέσεις. «Οι πληρωμές με καθυστέρηση είναι επιζήμιες για την ανάπτυξη ή ακόμη και την επιβίωση των επιχειρήσεων, ειδικά των μικρών, οι οποίες συχνά έχουν περιορισμένες δυνατότητες να βρουν αλλού επαρκή ρευστότητα», σημειώνει ο ΟΟΣΑ.
Σημαντικό στοιχείο είναι πως, μέσα σε αυτό το αρνητικό κλίμα, έχει πέσει και ο αριθμός των αιτήσεων δανειοδότησης που κατατίθεται στις τράπεζες.
«Οι κυβερνήσεις προσπάθησαν να υλοποιήσουν ορισμένα προγράμματα εγγύησης δανείων» καταλήγει ο ΟΟΣΑ στην έκθεση, «τα οποία κορυφώθηκαν το 2010 και 2011, αλλά η κρίση κρατικού χρέους το 2012 έριξε τη χρηματοδότηση κατά 50%, και από τότε η τάση είναι σταθερά πτωτική. Το 2016, ανακοινώθηκαν διάφορες ενέργειες για την προστασία πιστώσεων προς τις ΜμΕ, καθώς και πρωτοβουλίες όπως η ίδρυση του Ταμείου Επιχειρηματικών Συμμετοχών, με τη συνεργασία του European Investment Fund, για την πραγματοποίηση επενδύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας».
