Τα προβλήματα και τα καμπανάκια του “κινδύνου” ξεκίνησαν μέσα στο Σαββατοκύριακο, όταν και αποκαλύφθηκε πως δεδομένα χιλιάδων χρηστών του Facebook είχαν έρθει στα χέρια μιας εταιρείας, η οποία μάλιστα δεν είχε καν μπει στον κόπο να τα κλέψει. Η Cambridge Analytica, μια αμφιλεγόμενη εταιρεία πολιτικής ανάλυσης, επωφελήθηκε αθέμιτα από την πρόσβαση σε ορισμένα από τα δεδομένα των χρηστών του Facebook κάτι που μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου, οδήγησε την μετοχή του κοινωνικού δικτύου σε απώλειες 7%.
Πως όμως μια εταιρεία καταφέρνει και βάζει στο χέρι στοιχεία χρηστών ενός κοινωνικού δικτύου, χωρίς να τα κλέψει; Στην ουσία αυτό που έκανε η Cambridge Analytica, ήταν να εκμεταλλευτεί μια από τις πιο παλιές πολιτικές απορρήτου του ίδιου του Faebook, η οποία ήταν σε ισχύ από το 2007 έως το 2015, που επέτρεπε σε χρήστες αλλά το κυριότερο, εταιρείες, να δημιουργούν εφαρμογές πάνω από την πλατφόρμα του Facebook (βλ. Farmville). Οι χρήστες, για να χρησιμοποιήσουν αυτές τις εφαρμογές το μόνο που χρειάζεται να κάνουν είναι να δώσουν πρόσβαση στην εφαρμογή στα στοιχεία τους και μερικές φορές και σε ορισμένα από τα δεδομένα των φίλων τους στο facebook.
Μέρος των όρων για την δημιουργία τέτοιων εφαρμογών ήταν τα στοιχεία αυτά, να μην τα μοιράζονται οι εταιρείες με τρίτους, όμως δεν αποτελεί καμία έκπληξη ότι πολλές εταιρείες το έκαναν. Άλλωστε κάποιες εφαρμογές μάζευαν με αυτό τον τρόπο τα δεδομένα εκατομμυρίων χρηστών, κάτι που είναι ισοδύναμο με χρυσάφι στην εποχή της πληροφορίας. Η Cambridge Analytica, μια βρετανική εταιρεία η οποία έχει εμπλακεί στην προεκλογική εκστρατεία του Ντ. Τραμπ, φέρεται να είναι μια εταιρεία που απέκτησε τα δεδομένα χωρίς την άδεια των χρηστών και στη συνέχεια τα χρησιμοποίησε για να στοχεύσει Αμερικανούς ψηφοφόρους (και ενδεχομένως και άλλους) με διαφημίσεις που είχαν σκοπό να επηρεάσουν την ψήφο τους.
Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να ξεσπάσει ένα μεγάλο τεχνολογικό σκάνδαλο τις τελευταίες μέρες, μερικές από τις συνέπειες του οποίου είδαν οι αγορές στο ταμπλό, όμως ακόμα δεν έχει ξεκαθαρίσει το πως θα τελειώσει. Η πρακτική του Facebook να μοιράζεται τα δεδομένα των χρηστών με τρίτους ήταν ευρέως γνωστή και θεωρήθηκε φυσιολογική εκείνη την περίοδο. Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το Facebook είναι ότι μία από τις βασικές αρχές του (πρόσβαση στα δεδομένα των χρηστών του) έχει πλέον γίνει μια μεγάλη πιθανή ευθύνη. Μια πιεστική ερώτηση για τους επενδυτές είναι εάν αυτό θα αλλάξει τη συμπεριφορά των χρηστών. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι θα είναι πολύ λιγότερο πρόθυμοι να επιτρέψουν στο Facebook να χρησιμοποιήσει τα προσωπικά του δεδομένα; Αν ναι, η πρόσβαση του Facebook στους διαφημιζόμενους πιθανότατα θα μειωθεί και μαζί και τα έσοδα του.
Δεν είναι όμως μόνο το Facebook που μπαίνει στο μάτι του κυκλώνα. Η σύγχρονη διασυνδεδεμένη εποχή στην οποία ζούμε, έχει αμβλύνει τις αντιστάσεις του κόσμου σε σχέση με τα στοιχεία τα οποία μοιράζεται με τον υπόλοιπο κόσμο. Όλοι είναι πρόθυμοι να δώσουν πολύτιμες πληροφορίες για τις προσωπικές τους συνήθειες χωρίς καν να νοιάζονται ποιος τις παρακολουθεί και για ποιο λόγο. Οι διαφημιστές τρίβουν τα χέρια τους με την αθρόα συγκέντρωση δεδομένων που υπό άλλες συνθήκες θα έπρεπε να πληρώσουν πολλά εκατομμύρια για να αποκτήσουν και πάλι θα ήταν με μεγάλα περιθώρια λάθους. Τώρα οι χρήστες των κοινωνικών δικτύων τα δίνουν εθελοντικά.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πάρει πολύ ζεστά το θέμα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των πολιτών, και εφαρμόζει συνεχώς μια σειρά από ρυθμιστικές παρεμβάσεις, ενώ δεν έχει διστάσει να τα βάλει με τους γίγαντες της τεχνολογίας πάνω στο θέμα των προσωπικών δεδομένων. Στην προκειμένη περίπτωση η αντίδραση της ήταν άμεση και διέταξε αμέσως να γίνει έρευνα για τον τρόπο με τον οποίο η Cambridge Analytica πήρε τα στοιχεία στα χέρια της, και για τις ευθύνες του Facebook. Οι αμερικανικές αρχές ακολούθησαν και με τη σειρά της καταδίκασαν τις πολιτικές του Facebook. Ταυτόχρονα στο στόχαστρο των ρυθμιστικών αρχών βρίσκονται τόσο η Google όσο και η Amazon, εταιρείες που με τη σειρά τους έχουν πρόσβαση σε τεράστιο όγκο προσωπικών δεδομένων.
Ο εξαναγκασμός των εταιρειών αυτών να περιορίσουν ή ακόμα και να σταματήσουν την εκμετάλλευση των δεδομένων αυτών για διαφημιστικούς ή άλλους σκοπούς, σημαίνει μεγάλο χτύπημα στα έσοδα τους και κατά συνέπεια στην αξία τους. Και αυτό δεν θα αρέσει καθόλου στους επενδυτές τους.
