ειδικού συνεργάτη
Η βελτίωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου δανείων των ελληνικών τραπεζών επιταχύνθηκε το 2018, ωστόσο η δραστική μείωση του υψηλού ποσοστού μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ), το οποίο ανέρχεται σε 45,4% έναντι μέσου όρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση 3,2%, αναμφισβήτητα παραμένει ως η μεγαλύτερη πρόκληση για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, τόνισε ο υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος από το βήμα του Συνεδρίου του Οικονομικού Επιμελητηρίου.
Ο κ. Μητράκος έδωσε μα σαφήνεια την πλήρη εικόνα από πού ξεκίνησε το τραπεζικό σύστημα, τι κατάφερε να πετύχει και τι προκλήσεις έχουν να αντιμετωπίσουν στο αμέσως προσεχές μέλλον.
Αφετηρία τα 107,2 δισ. το Μάρτιο του 2016
Το Δεκέμβριο του 2018 τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ανήλθαν σε 81,8 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 12,7 δισ. ευρώ σε σχέση με το τέλος του 2017 και κατά 25,4 δισ. ευρώ έναντι του Μαρτίου του 2016, οπότε είχε καταγραφεί και το υψηλότερο επίπεδο ΜΕΔ (107,2 δισ. ευρώ).
Η υποχώρηση του αποθέματος των ΜΕΔ κατά τη διάρκεια του 2018 οφείλεται κυρίως σε διαγραφές ύψους 5,9 δισ. ευρώ και πωλήσεις δανείων ύψους 5,8 δισ. ευρώ. Σχετική βελτίωση εμφανίζουν επίσης οι εισπράξεις από διευθετήσεις οφειλών και από ρευστοποιήσεις εξασφαλίσεων. Παρά τις διαγραφές και πωλήσεις, ο δείκτης κάλυψης των ΜΕΔ από συσσωρευμένες προβλέψεις παραμένει ικανοποιητικός και μάλιστα αυξήθηκε σε 47,4% το 2018, από 46,3% στο τέλος του 2017.
Ως προς τις επιμέρους κατηγορίες χαρτοφυλακίων, ο δείκτης ΜΕΔ στο τέλος του 2018 διαμορφώθηκε:
– σε 53% για το καταναλωτικό χαρτοφυλάκιο.
– σε 44,5% για το στεγαστικό χαρτοφυλάκιο.
– και σε 44,6% για το επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο. Εντός του επιχειρηματικού χαρτοφυλακίου, ιδιαίτερα υψηλό δείκτη ΜΕΔ εξακολουθούν να εμφανίζουν το χαρτοφυλάκιο των ελεύθερων επαγγελματιών και πολύ μικρών επιχειρήσεων και αυτό των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (67,4% και 57,5% αντίστοιχα). Καλύτερες επιδόσεις παρατηρούνται στο χαρτοφυλάκιο των μεγάλων επιχειρήσεων (25,8%), καθώς και στο χαρτοφυλάκιο ναυτιλιακών δανείων (22,6%).
Στόχος να υποχωρήσουν κάτω από 30 δισ. ευρώ στο τέλος 2021
Στο τέλος Μαρτίου 2019, οι ελληνικές συστημικές τράπεζες υπέβαλαν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναθεωρημένους επιχειρησιακούς στόχους για τα ΜΕΔ, οι οποίοι είναι σαφώς πιο φιλόδοξοι σε σύγκριση με εκείνους του Σεπτεμβρίου του 2018 κατά περίπου 7 δισ. ευρώ.
Στο πλαίσιο των στόχων αυτών εκτιμάται ότι στο τέλος του 2021 τα ΜΕΔ θα διαμορφωθούν σε επίπεδο σημαντικά κάτω των 30 δισ. ευρώ (έναντι 34,1 δισ. ευρώ που ήταν ο στόχος που είχε υποβληθεί στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2018), ενώ το ποσοστό των ΜΕΔ εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί ελαφρώς κάτω του 20%. Παράλληλα, είναι θετικό ότι έχουν κατατεθεί ενδιαφέρουσες προτάσεις για συστημική αντιμετώπιση του προβλήματος των ΜΕΔ που μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς τις προσπάθειες των ίδιων των τραπεζών με στόχο την ταχεία αποκλιμάκωση σε μονοψήφιο ποσοστό των ΜΕΔ στον ελληνικό τραπεζικό τομέα.
Πρόκληση η διασφάλιση κοινωνικής συνοχής
Η διευθέτηση του προβλήματος των ΜΕΔ θα πρέπει να γίνεται με τρόπο που διασφαλίζει την κοινωνική συνοχή διευκολύνοντας τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και αντιμετωπίζοντας με αυστηρότητα τους στρατηγικούς κακοπληρωτές. Στην κατεύθυνση αυτή, κατατέθηκε και ψηφίστηκε μετά από πολλές διαπραγματεύσεις το νέο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας, το οποίο εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει θετικά τόσο για τις τράπεζες όσο και για τους δανειολήπτες.
Το νέο πλαίσιο προστασίας προβλέπει πολλαπλά κριτήρια επιλεξιμότητας (αντικειμενική αξία ακινήτου, υπόλοιπο δανείου, λοιπή κινητή και ακίνητη περιουσία, εισόδημα κ.ά.) τα οποία σε συνδυασμό με τη χρήση ηλεκτρονικής πλατφόρμας για την επεξεργασία των αιτημάτων, αποτρέπουν την ένταξη στρατηγικών κακοπληρωτών σε καθεστώς νομικής προστασίας. Προάγει βιώσιμες και μακροπρόθεσμες λύσεις ρύθμισης δανείων με εξασφάλιση πρώτη κατοικία, παρέχοντας διέξοδο για ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο δανείων (περίπου 11 δισεκ. ευρώ), όπου μέχρι τώρα οι τράπεζες είχαν να επιδείξουν πενιχρά αποτελέσματα. Επιπλέον, προβλέπει την επιδότηση της δόσης αποπληρωμής με τη συνεισφορά του Δημοσίου (ύψους 200 εκατ. ευρώ ετησίως), η οποία παρέχει σταθερές και εξασφαλισμένες ταμειακές ροές στους ισολογισμούς των τραπεζών και ταυτόχρονα λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο συνέπειας για τους δανειολήπτες.
Αποτελεί, τέλος, ένα σημαντικό μέτρο κοινωνικής πολιτικής για τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και σε συνδυασμό με την επιδότηση ενοικίου, δημιουργεί ένα δίχτυ προστασίας της στέγης, το οποίο συνάδει με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
