Τα μέτρα για τη συγκράτηση της πανδημίας του κορωνοϊού έχουν προκαλέσει το μεγαλύτερο σοκ στον σύγχρονο τρόπο ζωή εδώ και σχεδόν έναν αιώνα και η επακόλουθη οικονομική κατάρρευση θα ξεπεράσει οποιαδήποτε από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, σύμφωνα με την McKinsey.
Οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο έχουν ανταποκριθεί στην πανδημία κλείνοντας τα σύνορα, επιβάλλοντας διαδικασίες απομόνωσης και κλείνουν επιχειρήσεις με σκοπό την αποτροπή της εξάπλωσης του νέου κορωνοϊού, επίσημα γνωστού ως COVID-19. Ο παγκόσμιος οικονομικός αντίκτυπος αυτών των δραστηριοτήτων θα είναι καταστροφικός, με τους εμπειρογνώμονες της McKinsey να προβλέπουν μείωση κατά 40% του ετήσιου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ), κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους.
Όμως η οικονομική αυτή “παρακμή” θα έχει και επιπτώσεις στην υγεία, καθώς πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η πτώση της οικονομίας οδηγεί σε αύξηση θανάτων από πολλές διαφορετικές αιτίες.
“Όποια και να είναι η ερώτηση, η απάντηση δεν γίνεται να είναι η αποδοχή πως η πανδημία θα συντρίψει τα υγειονομικά συστήματα και πως χιλιάδες ή ακόμα και εκατομμύρια θα πεθάνουν. Μπορεί όμως η απάντηση να είναι ότι προκαλούμε ενδεχομένως ακόμη μεγαλύτερο ανθρώπινο πόνο τραυματίζοντας μόνιμα την οικονομία μας; ” αναφέρει η δήλωση της McKinsey.
Η έκθεση περιγράφει πολλά σενάρια για την ανταπόκριση των συστημάτων υγείας, αλλά και των οικονομικών πολιτικών.
Ακόμη και στα πιο αισιόδοξα σενάρια, αναμένεται απότομη πτώση του ετήσιου ΑΕΠ το δεύτερο τρίμηνο του 2020, με αυτή στο αμερικανικό και το ευρωπαϊκό ΑΕγχΠ να κυμαίνεται μεταξύ 25 και 30%. Ορισμένοι τομείς που απειλούνται ειδικότερα είναι η αυτοκινητοβιομηχανία, με πτώση από 50% έως 70%, οι αεροπορικές εταιρείες και οι μεταφορές, με πτώση 70%. και ο τομέας των υπηρεσιών, που αναμένεται να χάσει μεταξύ 50 και 90%.
Ο κορωνοϊός θα προκαλέσει επίσης μείωση της διακριτικής καταναλωτικής δαπάνης κατά 40 με 50%, με αποτέλεσμα την άμεση πτώση του ΑΕΠ κατά 10% πριν καν από την καταμέτρηση των επιπτώσεων.
“Αυτό δεν είναι μόνο πρωτοφανές στη σύγχρονη ιστορία, είναι ιστορικά σχεδόν αδιανόητο – μέχρι τώρα”, ανέφερε η έκθεση.
Στα χειρότερα σενάρια της, η εταιρεία εκτιμά ότι το ετήσιο ΑΕΠ θα μπορούσε να μειωθεί κατά 35 έως 40% το δεύτερο τρίμηνο του 2020 στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Ως αναφορά, η μεγαλύτερη τριμηνιαία πτώση του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της καταστροφικής χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 ήταν το τέταρτο τρίμηνο του 2008, με πτώση 8,4%. Θα χρειαζόταν περισσότερο από δύο χρόνια για να ανακάμψει το αμερικανικό και το ευρωπαϊκό ΑΕΠ σε αυτό το σενάριο.
Οι κυβερνήσεις ανταποκρίθηκαν σε αυτήν την άνευ προηγουμένου απειλή, ανοίγοντας τις κάνουλες των κρατικών ταμείων, δίνοντας βοήθεια σε επιχειρήσεις και ιδιώτες.
“Οι κεντρικές τράπεζες έχουν ανταποκριθεί αμέσως, χωρίς καθυστερήσεις. Αυτό είναι το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί … Οι κεντρικές τράπεζες ξέρουν τι πρέπει να κάνουν, νομίζω ότι και οι κυβερνήσεις ξέρουν τι πρέπει να κάνουν.
Και σε ότι αφορά το οικονομικό κόστος, θα ανησυχήσουμε για αυτό αργότερα “, δήλωσε ο καθηγητής Stephen Thomas , Associate dean, στο Cass Business School στο Ντουμπάι και το Λονδίνο.
Ζωή στην καραντίνα
Με σχεδόν το μισό πληθυσμό της Γης κλεισμένο στα σπίτια του και τις επιχειρήσεις κλειστές σαν ένα μέτρο επιβράδυνσης της διάδοσης του ιού, οι επιπτώσεις δεν θα αργήσουν να φανούν.
“Όσο περισσότερο κρατήσει το lockdown, τόσο χειρότερο θα είναι ο αντίκτυπος στη ζωή μας … ο αντίκτυπος των εκτεταμένων περιοριστικών μέτρων για πολλούς, πολλούς ανθρώπους θα είναι τουλάχιστον καταστροφικός”, ανέφερε η έκθεση.
Στην Κίνα και σε άλλες χώρες της ανατολικής Ασίας, τo εκτεταμένο lockdown είχε ως αποτέλεσμα την μείωση του αριθμού των μολύνσεων και τον έλεγχο της εξάπλωσης του κορωνοϊού. Ωστόσο, στα δυτικά κράτη, οι πολιτικές του lockdown έχουν θεωρηθεί “δρακόντεια μέτρα” και έχουν αποδειχτεί “λιγότερο δυναμικά και όχι τόσο αποτελεσματικά”, ανέφερε η έκθεση.
Η McKinsey προτείνει οι αρχές να προχωρήσουν πολύ πιο γρήγορα στη θέσπιση σαφών κατευθυντήριων γραμμών συμπεριφοράς, όπως οι εκτεταμένοι έλεγχοι και η αλλαγή των επιχειρηματικών μοντέλων. Κάτι τέτοιο θα “επέτρεπε στις αρχές να απελευθερώσουν τμηματικά και με ασφάλεια τα μέτρα περιορισμού”.
Μια τέτοια κίνηση μπορεί εκτός από το ν σώσει την οικονομία, να σώσει και τον τρόπο ζωής και ταυτόχρονα να ελέγξει την εξάπλωση του ιού.
“Πως όμως καταφέρνεις την καθολική αποδοχή τέτοιων μέτρων; Υπάρχουν πολλά ευαίσθητα σημεία και γκρίζες ζώνες, συμπεριλαμβανομένων των προσωπικών μας ελευθεριών, του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή και της δικαιοσύνης στην πρόσβαση στις υπηρεσίες. Δεν υπάρχουν ομοιόμορφες απαντήσεις σε αυτά τα ζητήματα … Κάθε κυβέρνηση θα πρέπει να βρει αποτελεσματικούς, αλλά κοινωνικά αποδεκτούς τρόπους για την επιβολή αυτών των μέτρων και νέων πρωτοκόλλων “, ανέφερε η έκθεση.
Η ζωή μετά τον Covid-19
Τι θα συμβεί όμως όταν θεωρηθεί ασφαλές να βγούμε από την καραντίνα; Στην Κίνα οι απαγορεύσεις κυκλοφορίας σταμάτησαν και ο κόσμος μπορεί πια να κυκλοφορεί ελεύθερα, ενώ και οι επιχειρήσεις έχουν ξεκινήσει να λειτουργούν κανονικά.
«Με λίγη τύχη, η Κίνα θα υποστεί μια απότομη αλλά σύντομη επιβράδυνση και θα ανακάμψει σχετικά γρήγορα σε επίπεδα δραστηριότητας προ της κρίσης. Ενώ το ΑΕΠ αναμένεται να πέσει απότομα το δεύτερο τρίμηνο του 2020, κάποια σημεία της φυσιολογικής ζωής επιστρέφουν στο Πεκίνο, τη Σαγκάη και στις περισσότερες μεγάλες πόλεις εκτός του Χουμπέι “, αναφέρει η έκθεση.
Η άνοδος του ΑΕγχΠ της Κίνας για το 2020 θα καταλήξει σε ομαλά επίπεδα, εξαλείφοντας την αύξηση κατά 6% που αναμενόταν στις αρχές του έτους, αλλά μέχρι το 2021 η οικονομία της Κίνας θα επανέλθει στην πορεία της πριν από την πανδημία. Σε αυτό το σενάριο, αν ο ιός υποχωρήσει σε Ευρώπη και ΗΠΑ η νομισματική και δημοσιονομική πολιτική θα συμβάλει στην άμβλυνση κάποιων οικονομικών ζημιών, έτσι ώστε αυτές οι οικονομίες να ξεκινήσουν να ανακάμπτουν στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2020.
“Ακόμη και σε αυτό το αισιόδοξο σενάριο, όλες οι χώρες θα βιώσουν απότομη πτώση του ΑΕΠ το δεύτερο τρίμηνο του 2020, οι περισσότερες από τις οποίες θα ήταν άνευ προηγουμένου”, ανέφερε η έκθεση.
Οι συγγραφείς της έκθεσης σκιαγραφούν επίσης ένα πολύ πιο δυσμενές σενάριο, στο οποίο οι χώρες αποτυγχάνουν να περιορίσουν τον ιό και δεν καταφέρνουν να μετριάσουν τις οικονομικές ζημίες.
“Σε αυτό το πιο απαισιόδοξο σενάριο, η Κίνα θα ανακτούσε τις δυνάμεις της πιο αργά και θα χρειαζόταν ίσως να περιορίσει τις περιφερειακές επανεμφανίσεις του ιού. Θα δεχτεί επίσης ένα δυνατό “χτύπημα” από την πτώση των εξαγωγών προς τον υπόλοιπο κόσμο. Η οικονομία της θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια δυνητικά άνευ προηγουμένου συρρίκνωση », ανέφερε η έκθεση.
Στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, εάν αποτύχει ο περιορισμός, ενδέχεται να αναγκαστούν να εφαρμόσουν καραντίνα και κοινωνική απομάκρυνση ακόμα και μέσα στο καλοκαίρι, γεγονός που θα έπληττε σφοδρά τις οικονομίες στις χώρες αυτές.
“Δεν γράφουμε για να προβλέψουμε ότι αυτό θα συμβεί έτσι και αλλιώς, αλλά για να καλέσουμε σε δράση: να λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα για να σταματήσουμε την εξάπλωση αυτού του ιού και τις ζημιές στην οικονομία όσο το δυνατόν πιο ανθρώπινα”, γράφουν οι συγγραφείς.
