Τη δεκαετία του 1970, αρκετά χρόνια πριν τα ηλεκτρικά οχήματα της Tesla του Ίλον Μασκ, άρχισε να κατασκευάζεται στη Σύρο το Enfield 8000, ένα διθέσιο αυτοκίνητο πόλης που λειτουργούσε με μπαταρία. Κατασκευάστρια εταιρεία ήταν η Isle of Wight Enfield Automotive, η οποία άνηκε στον γνωστό Έλληνα εφοπλιστή και εκατομμυριούχο, Γιάννη Γουλανδρή.
Τον σχεδιασμό του αυτοκινήτου ανέλαβε μια ομάδα έμπειρων Ελλήνων και Βρετανών μηχανικών, με επικεφαλής τον Κωνσταντίνο Αδρακτά, Πρόεδρο και Διευθύνοντα Τεχνικό Διευθυντή της Enfield.
Το εγχείρημα στήριξε και ο Ωνάσης, που αγόρασε ένα Enfield 8000 και κυκλοφόρησε φωτογραφίες που απεικονίζουν το ελληνικής κατασκευής ηλεκτροκίνητο αυτοκίνητο δίπλα στα αεροπλάνα του, ως όχημα μεταφοράς μέσα στο αεροδρόμιο του Ελληνικού.
Μάλιστα, την ιστορία του οχήματος αφηγείται και το ντοκιμαντέρ του 2014 «Ανάμεσα σε δύο νησιά», από τον Μιχάλη Σταυρόπουλο.
Παρά το γεγονός πως συνολικά κατασκευάστηκαν 120 τεμάχια, το Enfield 8000 δεν βγήκε ποτέ στους ελληνικούς δρόμους, γιατί το Υπουργείο Οικονομικών δεν επέτρεψε την ταξινόμησή του.
Αυτή είναι η ιστορία του:
Η έμπνευση για το Enfield 8000
Ο Γιάννης Γουλανδρής οραματίστηκε τη δημιουργία ενός ηλεκτροκίνητου οχήματος που θα μπορούσε να αντικαταστήσει τα βενζινοκίνητα, ως απάντηση στην κρίση που περνούσε η πετρελαιοβιομηχανία στις αρχές της δεκαετίας του 1970.
Τότε ήταν που αγόρασε τη βρετανική εταιρεία Enfield, που μέχρι τότε σχεδίαζε δοκιμαστικά ηλεκτροκίνητα μοντέλα περιορισμένης κυκλοφορίας, με σκοπό να την εξελίξει.
Ο σχεδιασμός του Enfield 8000 έγινε στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο πλαίσιο ενός διαγωνισμού για το ιδανικό ηλεκτροκίνητο όχημα, που διοργάνωνε το Συμβούλιο Ηλεκτρικής Ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου. Στον διαγωνισμό συμμετείχαν μεταξύ άλλων η Ford, η Leyland, και φυσικά η Enfield Automotive, που τελικά τον κέρδισε, με το αυτοκίνητο να περνάει όλα τα τεστ της επιτροπής.
Η παραγωγή του αυτοκινήτου αρχικά ξεκίνησε στη βρετανική νήσο Γουάιτ απέναντι από την πόλη του Σαουθάμπτον, στο ήδη υπάρχον εργοστάσιο της Enfield. Ωστόσο δεν έφτασε και πολύ μακριά, αφού πριν καν προλάβει να προχωρήσει η παραγωγή οι εργαζόμενοι έκαναν στάση εργασίας. Το εργοστάσιο έμεινε εκτός λειτουργίας για εβδομάδες και ο Γουλανδρής, αντί να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους, αποφάσισε να το κλείσει εντελώς.
Το πρώτο ηλεκτρικό αυτοκίνητο made in… Syros
Το 1973 η Enfield «μετακόμισε» στην Ελλάδα: Τα κεντρικά γραφεία της εταιρείας μεταφέρθηκαν στον Πειραιά και το εργοστάσιο παραγωγής στη Σύρο, στις εγκαταστάσεις ενός πρώην νηματουργείου.
Η απόφαση αυτή όμως δεν αγκαλιάστηκε ιδιαίτερα, καθώς πολλοί θεώρησαν πως από πίσω κρύβονταν ιδιοτελή συμφέροντα. Ιδιαίτερα ο Αδρακτάς ήταν πεπεισμένος ότι ο Γουλανδρής δεν είχε ποτέ σκοπό να προωθήσει πραγματικά το ηλεκτρικό αυτοκίνητο, διότι πήγαινε κόντρα στα πετρελαϊκά συμφέροντα των πλοίων του.
Άλλωστε, ο εφοπλιστής είχε ήδη απορρίψει μια πολλά υποσχόμενη πρόταση από τον αμερικανό κυβερνήτη της Καλιφόρνια, Ρόναλντ Ρήγκαν, να μεταφέρει τη γραμμή παραγωγής στις ΗΠΑ και επέμενε έντονα να εγκαταστήσει την Enfield σε ένα μικρό ελληνικό νησί χωρίς επαρκείς υποδομές και καταρτισμένο προσωπικό.
Όλα αυτά οδήγησαν τον Έλληνα μηχανικό στο να μην ακολουθήσει την εταιρεία στη Σύρο. Τη θέση του πήρε ο Τζον Ακρόυντ.
Λόγω των προαναφερθέντων συνθηκών στο νησί, η παραγωγή προχωρούσε αργά. Παρόλο που οι τεχνίτες της Σύρου δεν είχαν εμπειρία στην κατασκευή οχημάτων, η καθοδήγηση του Ακρόυντ έφερε το πρώτο Enfiled στη «ζωή».
Το αυτοκίνητο διέθετε κινητήρα 6 kw (8 ίππων), η μπαταρία του διαρκούσε για περίπου 80 χιλιόμετρα και η μέγιστη ταχύτητα που μπορούσε να αγγίξει ήταν περίπου τα 60 χιλιόμετρα την ώρα.
Γιατί σταμάτησε η παραγωγή
Παρά τα φιλόδοξα σχέδια, η ζήτηση για το Enfield 8000 δεν ήταν μεγάλη, ενώ όσες παραγγελίες γίνονταν στην εταιρεία ήταν κατά βάση υπερατλαντικές. Επιπλέον, το ελληνικό κράτος δεν υποστήριξε ιδιαίτερα το εγχείρημα, καθώς δεν χορηγούσε άδεια για κατασκευή ανταλλακτικών εντός Ελλάδας, την ίδια στιγμή που ο εκτελωνισμός των εισαγόμενων ανταλλακτικών καθυστερούσε αρκετές εβδομάδες.
Το πιο βασικό όμως ήταν ότι το αυτοκίνητο δεν έπαιρνε έγκριση από το Υπουργείο Οικονομικών, το οποίο έπρεπε να υπολογίσει τα τέλη ταξινόμησης ώστε να βγει στην κυκλοφορία. Ο λόγος; Δεν μπορούσαν να εξισώσουν τον βενζινικό ίππο με τον ηλεκτρικό, και για αυτό δεν μπορεί να βγει η φορολόγηση για το ηλεκτρικό αυτοκίνητο. Κάτι αρκετά παράδοξο φυσικά, που οδήγησε πάλι σε θεωρίες, όπως για παράδειγμα πως οι εταιρείες πετρελαιοειδών σαμπόταραν τα ηλεκτρικά οχήματα γιατί πήγαιναν κόντρα στα συμφέροντά τους.
Αυτό σηματοδότησε και το τέλος της παραγωγής, ενώ το 1977 η, ζημιογόνα πλέον, επιχείρηση έκλεισε τελείως, με απόφαση του Γουλανδρή.
Συνολικά κατασκευάστηκαν 120 Enfield 8000 μέσα σε τέσσερα χρόνια, τα οποία πουλήθηκαν κατά βάση σε Αμερική και Αυστραλία. Σήμερα, μπορεί κανείς να δει ένα από αυτά τα συλλεκτικά κομμάτια στο Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης στη Σύρο.
