του Γιάννη ΛΕΟΝΤΑΡΗ
Στα 7 δισ. ευρώ έχουν φτάσει οι μέχρι σήμερα ιδιωτικές επενδύσεις στην κινητή τηλεφωνία στη χώρα μας, γεγονός που μεταφράζεται σε σωρευτική άμεση συνεισφορά στο ΑΕΠ κατά 7%, ενώ μόνο μέσα στο 2012 τα δημόσια έσοδα από την κινητή τηλεφωνία άγγιξαν το 1,5 δισ. ευρώ, και δημιουργήθηκαν 52.400 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας.
Τα συμπεράσματα αυτά, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται σε μελέτη που διενέργησε το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και η εταιρεία QED για λογαριασμό της Ένωσης Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ) που παρουσιάστηκε σήμερα, με αφορμή τα 20 χρόνια παρουσίας του κλάδου στην ελληνική αγορά.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ο κλάδος της κινητής τηλεφωνίας έχει αποφέρει 400 εκατ. ευρώ μέσα στο 2012 στις επιχειρήσεις, μέσω της ανάπτυξης της αγοράς “κινητών” εφαρμογών, ενώ εάν η χώρα μας ακολουθήσει τους ρυθμούς αύξησης της χρήσης δεδομένων που ακολουθεί η υπόλοιπη Ευρώπη, το ΑΕΠ της αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω κατά 1,2% ή κατά 2,389 δισ. ευρώ, ενώ στα δημόσια ταμεία θα εισρεύσουν επιπλέον 956 εκατ. ευρώ. Αντίστοιχα, εάν ο κλάδος των “κινητών” εφαρμογών ακολουθήσει τις διεθνείς τάσεις, θα σημειώνει ανάπτυξη κατά 40% το χρόνο και το 2017 θα ξεπεράσει σε τζίρο τα 2,1 δισ. ευρώ.
Οι προϋποθέσεις
Για να επιτευχθούν ωστόσο τα παραπάνω απαιτούνται μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τη μελέτη, δύο βασικές ενέργειες: από τη μία η δραστική μείωση της φορολογίας και από την άλλη η άμεση απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου σε ότι αφορά κυρίως στην αδειοδότηση των επίγειων υποδομών των παρόχων, αλλά και σε άλλα θέματα, όπως το ξεκαθάρισμα του θεσμικού πλαισίου των “εικονικών” παρόχων (ΜVNO’s).
Πέραν των παραπάνω, η ΕΕΚΤ έχει ήδη υποβάλλει στην Πολιτεία πρόταση για την εξαίρεση των συνδυαστικών πακέτων τηλεφωνίας (που προσφέρουν τουλάχιστον 50 ΜΒ δεδομένων – πρακτικά σχεδόν όλα) από το ειδικό τέλος κινητής τηλεφωνίας, εξαίρεση που, σύμφωνα με την ΕΕΚΤ, θα ενισχύσει τα δημόσια έσοδα με επιπλέον 207 εκατ. ευρώ και το ΑΕΠ με 721 εκατ. ευρώ, εάν ληφθούν υπόψη και οι επιδράσεις στην ανάπτυξη από την προβλεπόμενη αυξημένη διείσδυση ευρυζωνικών δικτύων,, μια διείσδυση που συνδυάζεται στην πράξη σε μεγάλο βαθμό με συνδυαστικά πακέτα τηλεφωνίας.
Ελληνικές πρωτιές στην… ακρίβεια
Όπως αναφέρει η μελέτη, η Ελλάδα βρίσκεται στην 1η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην 4η θέση στον κόσμο σε ότι αφορά την αναλογία των φόρων ως προς το συνολικό κόστος χρήσης κινητών (TCMO) με αναλογία 30,4% ενώ ο παγκόσμιος μέσος όρος ανέρχεται στο 18,1%.
Σε ότι αφορά τους έμμεσους φόρους που επιβάλλονται, η Ελλάδα επιβαρύνει τους συνδρομητές κινητής τηλεφωνίας με 36-48% αθροιστικές επιβαρύνσεις (ΦΠΑ 23% και ειδικό τέλος 12-20%), όταν σε επίπεδο ΕΕ το συνολικό ποσοστό φόρου δεν ξεπερνάει το 25%. “Η αστάθεια που χαρακτηρίζει το φορολογικό πλαίσιο της χώρας και του κλάδου, σε συνδυασμό με την υπερφορολόγηση των τελευταίων ετών αποτελούν μη φιλικούς παράγοντες για ενίσχυση των επενδύσεων και της συνολικής οικονομίας”, σημειώνει η μελέτη.
Μειώσεις χωρίς τελικό αντίκρυσμα
Από την άλλη πλευρά, η μελέτη του ΟΠΑ αναφέρει ότι τα τελευταία 8 χρόνια ο κλάδος των κινητών επικοινωνιών έχει πραγματοποιήσει τη μεγαλύτερη μείωση τιμών στην ελληνική οικονομία. Ειδικότερα, από το 2004 έως και το 2012 η μείωση των τιμών ανά λεπτό ομιλίας προ φόρων προσέγγισε το 78%, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να έχει σήμερα τις χαμηλότερες τιμές προ φόρων από κάθε άλλη χώρα στην Δ. Ευρώπη.
Νομότυπος ο φόρος πάνω σε φόρο!
Στο σημείο αυτό, και μετά από σχετική ερώτηση του EMEAgr, τα στελέχη της ΕΕΚΤ στάθηκαν στην επιβολή ΦΠΑ επάνω στο ειδικό τέλος κινητής τηλεφωνίας, γεγονός που συνιστά επιβολή φόρου πάνω σε φόρο, αναφέροντας (για πρώτη φορά επίσημα) ότι μετά από ενδελεχή εξέταση του συγκεκριμένου θέματος, η νομική υπηρεσία της ΕΕΚΤ κατέληξε ότι αυτό είναι νομότυπο!
Η δήλωση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με όσα επί πολλά χρόνια υποστήριζαν (ανεπίσημα) οι “κινητοί” πάροχοι, οι οποίοι ωστόσο απέφευγαν τόσο την επίσημη τοποθέτησή τους επί του θέματος, όσο και την ανάληψη οποιασδήποτε ενέργειας νομικού χαρακτήρα εναντίον της επιβολής του συγκεκριμένου φόρου.
Σημειώνεται πάντως ότι ο γενικός διευθυντής της ΕΕΚΤ, Γιώργος Στεφανόπουλος, ανέφερε σχετικά ότι η Ένωση βρίσκεται σε διάλογο με το ΥΠΟΙΚ “στην πορεία” της κατάργησης, τελικά, του ειδικού τέλους κινητής τηλεφωνίας, καθώς δεν υφίσταται εδώ και πολλά χρόνια ο λόγος επιβολής του (θεσπίστηκε το 1997 ως επιπλέον φόρος σε ένα “είδος πολυτελείας” που ήταν ακόμα τότε για πολλούς η κινητή τηλεφωνία). Πρόσθεσε ωστόσο ότι η κυβέρνηση δεν έχει δεσμευτεί ούτε ως προς τις τελικές προθέσεις της, ούτε ως προς το χρονοδιάγραμμα με βάση το οποίο θα λάβει τις τελικές της αποφάσεις, κάτι που, όπως είπε, ισχύει και για το θέμα του θεσμικού πλαισίου αδειοδότησης των επίγειων υποδομών…
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα έσοδα του κράτους από το συγκεκριμένο τέλος έφτασαν στα 286 εκατ. ευρώ το 2012 και βαίνουν συνεχώς μειούμενα παρά τη σημαντική αύξησή του τον Αύγουστο του 2009. Η ΕΕΚΤ υποστηρίζει ότι η κατάργηση του ειδικού τέλους και η αύξηση του τζίρου των εταιρειών που θα επιφέρει η αντίστοιχη μείωση των τελικών τιμών, θα φέρει τελικά περισσότερα έσοδα στα κρατικά ταμεία από αυτά που θα χαθούν με την κατάργηση του τέλους.
Οικονομική πορεία του κλάδου
Ο κύκλος εργασιών του κλάδου κινητής τηλεφωνίας από 12 εκ. ευρώ το 1993, το 2006 ξεπέρασε τα 4,5 δισ. ευρώ, καταγράφοντας εντυπωσιακούς ρυθμούς αύξησης όλη αυτή την περίοδο. Τα καθαρά αποτελέσματα προ φόρων εμφάνισαν μία αντίστοιχα ιδιαίτερα θετική πορεία για πολλά χρόνια, με περιθώρια που κυμαίνονταν από 15% έως 25%. Ενδεικτικά, το 1994 τα κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων (EBITDA) των εταιρειών του κλάδου ξεκίνησαν με θετικό πρόσημο φτάνοντας τα 5 εκατ. ευρώ, για να φτάσουν στο 1,73 δισ. ευρώ το 2008.
Από το 2008 και μετά η πορεία του κλάδου, έχοντας σημειώσει ραγδαία άνοδο τα προηγούμενα έτη χαρακτηρίζεται πλέον ώριμη στη ζήτηση υπηρεσιών φωνής και γραπτών μηνυμάτων, γεγονός που σε συνδυασμό με την οικονομική ύφεση και τη συνολική αναδιοργάνωση της ελληνικής αγοράς, τη μείωση των τελών τερματισμού και τις αυξήσεις των φόρων, οδήγησαν τον κλάδο σε μείωση τζίρου που φτάνει στο 35%.
Αντίθετα, η αγορά υπηρεσιών δεδομένων παρουσιάζει ιδιαίτερα ευοίωνες προοπτικές, έχοντας να επιδείξει μέση αύξηση χρήσης της τάξης του 50% ανά έτος το χρονικό διάστημα 2009 – 2011.
Αποτελέσματα 2012
Με το σύνολο της ελληνικής οικονομίας να έχει πλέον αλλάξει μέγεθος και προοπτικές, ο κύκλος εργασιών του κλάδου κινητής τηλεφωνίας για το 2012 κυμάνθηκε ελαφρά χαμηλότερα από τα 3 δισ. ευρώ και η συνολική συνεισφορά του στο ΑΕΠ λόγω παραγωγικότητας έφτασε στο 7,1% της συνολικής οικονομίας. Η έρευνα σημειώνει επίσης ότι η άμεση επίδραση του κλάδου στην παραγωγικότητα αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω και να προσεγγίσει το 4,2% έως το 2016, χάρη στην ανάπτυξη της χρήσης δεδομένων από επιχειρήσεις πολλών κλάδων στο σύνολο της οικονομίας.
Η κινητή για πολίτες και επιχειρήσεις
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα της έρευνας αγοράς της QED που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 500 πολιτών και 164 επιχειρήσεων. Το κινητό τηλέφωνο φέρεται να κατέχει ειδική θέση στη ζωή των πολιτών, οι οποίοι το κατατάσσουν στα κύρια μέσα ενημέρωσης μαζί με την τηλεόραση. Στην προσωπική τους ζωή αισθάνονται πιο ασφαλείς, πιο κοντά στους δικούς τους ανθρώπους και πιο ανεξάρτητοι, ενώ μέσω του κινητού τους οργανώνουν και διαχειρίζονται καλύτερα την καθημερινότητα και την εργασία τους.
Αντίστοιχα συμπεράσματα βγαίνουν και από την έρευνα στις επιχειρήσεις, με το 90% να δηλώνει ότι η κινητή τηλεφωνία αποτελεί έναν από τους πιο καλά οργανωμένους κλάδους, με ποσοστό ικανοποίησης για τις παρεχόμενες υπηρεσίες που φτάνει το 90%. Πάνω από το 80% του συνόλου των επιχειρήσεων που ερωτήθηκαν θεωρεί ότι με την κινητή τηλεφωνία αυξήθηκε η παραγωγικότητα και η αποτελεσματικότητα της επιχείρησης, καθώς και η λειτουργικότητα των μετακινήσεων, ενώ περισσότερο από το 50% των επιχειρήσεων θεωρούν ότι έχει αυξηθεί η κερδοφορία τους από τη χρήση της κινητής.
Μέλλον και προοπτικές
Το 75% των ερωτηθέντων καταναλωτών θεωρεί ότι το μέλλον της κινητής είναι το mobile internet. To 58% δήλωσε, μάλιστα, ότι το επόμενο κινητό του θα είναι smartphone, ενώ ενδεχόμενη μείωση των χρεώσεων θα οδηγούσε έναν στους δύο ερωτηθέντες σε μεγαλύτερη χρήση internet.
Σύμφωνα με την έρευνα, ο κλάδος των κινητών επικοινωνιών θεωρείται εξίσου σημαντικός με τον κλάδο του τουρισμού για την ελληνική οικονομία, είναι ο πιο δυναμικά αναπτυσσόμενος και βρίσκεται στην πρώτη θέση της εμπιστοσύνης των Ελλήνων πολιτών.
Όσον αφορά στη χρήση υπηρεσιών δεδομένων, οι προοπτικές παρουσιάζονται ευοίωνες συμβάλλοντας παράλληλα στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας. Σύμφωνα με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο, εάν η Ελλάδα τα επόμενα έτη ακολουθήσει τους ρυθμούς αύξησης της χρήσης δεδομένων της Ευρώπης, το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 1,2% ή 2,4 δισ. ευρώ ενώ τα δημόσια έσοδα θα αυξηθούν κατά 956 εκ. ευρώ.
Παράλληλα, περαιτέρω ανάπτυξη θα επέλθει και από τον κλάδο των κινητών εφαρμογών, ο οποίος εάν ακολουθήσει τις διεθνείς τάσεις, θα αναπτύσσεται με ρυθμό 40% ετησίως, ξεπερνώντας το 2017 τα 2,1 δισ. ευρώ σε κύκλο εργασιών.
Σύμφωνα επίσης με τη μελέτη, ο κλάδος της κινητής επικοινωνίας θα συνεχίσει να επενδύει σε σύγχρονη τεχνολογία και υποδομές ωστόσο είναι απαραίτητη προϋπόθεση η βελτίωση του επενδυτικού κλίματος από την πλευρά της Πολιτείας. Στο πλαίσιο αυτό, αποτελεί πάγιο αίτημα των παρόχων, η εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου αδειοδότησης των υποδομών, των Ν4053/2012 και Ν4070/2012, καθώς και η επανεξέταση της έμμεσης φορολογίας των υπηρεσιών, με στόχο τη μείωση του κόστους για τον τελικό καταναλωτή και την αύξηση της χρήσης των υπηρεσιών δεδομένων.
