του Αιμίλιου ΠΕΡΔΙΚΑΡΗ
Τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από το πρωινό της 23ης Απριλίου 2010, όταν ο Γιώργος Παπανδρέου ανακοίνωσε από το Καστελόριζο την προσφυγή της χώρας στο μηχανισμό στήριξης. Είχε προηγηθεί, ένα μήνα νωρίτερα (ανήμερα 25ης Μαρτίου) η απόφαση της Συνόδου Κορυφής της ΕE που έστρωσε το χαλί για την ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό και ανήμερα Πρωτομαγιά ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου ανακοίνωσε τα πρώτα μέτρα που μούδιασαν, αλλά δεν προοιώνιζαν επ’ ουδενί τι θα επακολουθούσε…
Έκτοτε, κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Η χώρα μπορεί να πέτυχε την έξοδό της στις αγορές πριν από μερικές ημέρες, ωστόσο τη μακρά αυτή τετραετία δεν σημάδεψαν τόσο οι μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις ή οι υπέρογκες φορολογικές επιβαρύνσεις όσο η βαθιά και συνεχιζόμενη ύφεση που τσάκισε την οικονομία και η εκτίναξη της ανεργίας στα ύψη.
Με βάση τους πιο μετριοπαθείς υπολογισμούς και εφόσον εξασφαλιστεί σταθερό πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον, με διαρκείς θετικούς ρυθμούς του ΑΕΠ, η ανεργία θα φτάσει στα επίπεδα προ Μνημονίου μετά το 2030. Πράγμα που σημαίνει ότι μας περιμένουν τουλάχιστον 15 χρόνια μιας σκληρής οικονομικής πραγματικότητας στην καθημερινότητά μας…
Το Μνημόνιο τσάκισε, επίσης, τις κοινωνικές δομές και τα εργασιακά κεκτημένα. Αλλά μας έκανε κυρίως να παραδεχθούμε τις μεγάλες αλήθειες που δεν τολμούσαμε τόσα χρόνια, με τον επώδυνο (και λάθος…) τρόπο.
Ότι, για παράδειγμα, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής είναι αδύνατη όσο επικρατούν οι νεοελληνικές νοοτροπίες και οι τζάμπα μαγκιές. Ότι είναι αντιελκυστικό για έναν νέο επιχειρηματία να μπλέκει με απίστευτη γραφειοκρατία για να ιδρύσει μόνο μια νέα επιχείρηση. Ότι στο Δημόσιο δεν υπάρχουν μόνο τεμπέληδες και κακοί υπάλληλοι, αλλά οι καλοί και εργατικοί, οι οποίοι δεν θα αμείβονται ποτέ ούτε οικονομικά ούτε ηθικά και θα επιβιώνουν οι πελατειακές σχέσεις. Και τόσα άλλα ακόμα, που θα έπρεπε να είναι αυτονόητα και να έχουν γίνει από μόνα τους και όχι με το… βούρδουλα των δανειστών.
Πολλά έχουν ακουστεί (και γραφτεί) επίσης για τις επιλογές της κυβέρνησης Παπανδρέου, εστιάζοντας σε δύο σημεία: πρώτον, την ανάμειξη του ΔΝΤ και δεύτερον, την επιλογή να μην υπάρξει αναδιάρθρωση χρέους πριν το Μνημόνιο.
Ως προς το πρώτο, είναι ξεκάθαρο ότι η ανάμειξη του ΔΝΤ στον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης και άρα στην Ελλάδα ήταν επιλογή των εταίρων και δη της Γερμανίας. Ως προς το δεύτερο, είναι γεγονός ότι η λέξη «αναδιάρθρωση» ήταν απαγορευμένη εκείνη την περίοδο και από αρμόδια κυβερνητικά χείλη. Κανείς δεν μπορεί να γίνει μετά Χριστόν προφήτης και να πει αν θα έλυνε το πρόβλημα του χρέους.
Άλλωστε, υπήρξε μια αναδιάρθρωση με το PSI δύο χρόνια αργότερα. Όμως και πάλι, φαίνεται ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση η αρχική λύση της αναδιάρθρωσης απορρίφθηκε από τους εταίρους. Διότι – και αυτό είναι το μόνο ίσως σημείο που δικαιώνει τον Γιώργο Παπανδρέου – και οι Ευρωπαίοι τα είχαν χαμένα ως προς τις λύσεις που έπρεπε να ακολουθήσουν για την Ελλάδα…
Κοινώς, το 2010 η χώρα βρέθηκε σε δυσχερή θέση, χωρίς φίλους, συμμάχους και επιλογές, λόγω λαθών του παρελθόντος. Πράξεων και παραλείψεων, αλλά προσοχή: πριν το Μνημόνιο και τον Απρίλιο του 2010. Όχι μόνο πριν το 2009 και το “λεφτά υπάρχουν”, αφού όλοι γνώριζαν εξ αρχής. Η ιστορία θα δείξει τώρα με το πλήρωμα του χρόνου ποιους θα δικαιώσει και ποιους όχι…
