Το 2014 ένα περίεργο ακρωνύμιο άρχισε να ακούγεται στους χρηματιστηριακούς κύκλους, η εφαρμογή του οποίου θα άλλαζε τον τρόπο που δραστηριοποιούνται οι αγορές και κινούνται οι επενδύσεις. Τρία χρόνια μετά και με πάνω από 2 δισεκατομμύρια ευρώ σε προετοιμασία, αύριο 3 Ιανουαρίου, η οδηγία Mifid II θα τεθεί σε εφαρμογή, όμως ακόμα και τώρα ο τρόπος λειτουργίας του και το τι περιλαμβάνει, παραμένουν ένα “μυστήριο” αφού όσο και αν έχει αναλυθεί, οι 7.000 σελίδες του νέου νόμου (μαζί με τις προσθήκες και τις αναθεωρήσεις) είναι αρκετά τεχνικές.
Στην ουσία η Mifid II έρχεται να ενισχύσει την διαφάνεια των συναλλαγών στην χρηματιστηριακή αγορά, σε μια προσπάθεια των ρυθμιστικών αρχών να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη που αμαυρώθηκε από την παγκόσμια κατάρρευση του 2008. Προκειμένου να δημιουργηθεί ένα αδιάβλητο σύστημα που δε θα επιτρέψει καμία αμφισβήτηση από κανένας, τους τελευταίους μήνες οι ρυθμιστικές αρχές προσπαθούν να τον ”σπάσουν” με κάθε τρόπο με σκοπό να εντοπίσουν και διορθώσουν τα κενά ασφαλείας και διαδικασίας που μπορεί να δημιουργηθούν κάτω από κάθε πιθανό σενάριο.
Τι διορθώνει και τι αλλάζει το Mifid II;
Το να επιχειρήσει κάποιος να απλουστεύσει το νόημα του Mifid II, μπορεί να είναι παιδαριώδες, όμως αυτό που επιτυγχάνεται με το Mifid είναι η διαφάνεια στις συναλλαγές, η απλούστευση των διαδικασιών, η λεπτομερής αρχειοθέτηση όλων των κινήσεων της αγοράς και η επίσπευση των εκκαθαρίσεων. Αν και ακούγεται αρκετά απλό, ο τρόπος με τον οποίο το Mifid II εμπλέκεται σε κάθε δραστηριότητα της αγοράς είναι αρκετά πολύπλοκος.
Αλλαγές στις έρευνες και τις αναλύσεις.
Μέχρι τώρα οι διαχειριστές κεφαλαίων μπορούσαν να καλέσουν ένα αναλυτή και είτε να χρησιμοποιήσουν δωρεάν τις υπηρεσίες του, είτε να πληρώσουν με προσυμφωνημένα ποσά έρευνες για τις τάσεις της αγοράς. Οι τιμές για αυτές τις έρευνες διέφεραν όχι αναλογικά με την ποιότητα της έρευνας, αλλά με την σχέση που είχαν οι δύο συμβαλλόμενοι. Από εδώ και στο εξής αυτό παύει να ισχύει, αφού έρευνες και αναλύσεις θα έχουν προκαθορισμένες τιμές, οι οποίες θα είναι ίδιες για όλους τους ενδιαφερόμενους, εξισώνοντας τους μεγάλους θεσμικούς με τους μικρότερους επενδυτές.
Εκτός από την οικονομική παράμετρο, η οδηγία Mifid II δίνει σε όλους την δυνατότητα για πρόσβαση στην ίδια πληροφόρηση, εκμηδενίζοντας το πλεονέκτημα των μεγάλων παικτών, ενώ η εξέλιξη αυτή αναμένεται να δημιουργήσει προβλήματα σε εταιρείες αναλυτών οι οποίες στηρίζονταν αποκλειστικά και μόνο σε συνδιαλλαγές με μεγάλους θεσμικούς επενδυτές, πουλώντας αδρά τις υπηρεσίες τους.
Ταυτόχρονα η οδηγία Mifid II υποχρεώνει τις επενδυτικές τράπεζες να διαχωρίσουν τις υπηρεσίες έρευνας από αυτές της μεσιτείας με σκοπό την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων.
Διαφάνεια στις χρηματιστηριακές συναλλαγές.
Μια απαραίτητη αλλά ταυτόχρονα και αμφιλεγόμενη γκρίζα ζώνη την οποία η Mifid II θα θέσει κάτω από κανόνες, είναι αυτή των λεγόμενων Dark Pools, των ιδιωτικών αγορών που επιτρέπουν στους χρηματιστές να αγοράζουν και να πουλάνε μετοχές και προϊόντα χωρίς να είναι εκ των προτέρων ορατό το μέγεθος των συναλλαγών αλλά και οι τιμές που καταβάλλονται.
Αν και η συγκεκριμένη διαδικασία είναι απαραίτητη για την σωστή λειτουργία της αγοράς, αφού επιτρέπει σε ορισμένες κινήσεις να ολοκληρωθούν μακρυά από τα μάτια όλου του κόσμου, κάτι που μπορεί να οδηγούσε σε απότομα σκαμπανεβάσματα των τιμών των μετοχών. Ο λόγος για αυτές τις αυξομειώσεις και τα προβλήματα στην αγορά θα δημιουργηθούν γιατί το κοινό θα βλέπει τα αποτελέσματα μιας κίνησης χωρίς να γνωρίζει οτιδήποτε σχετικά με το παρασκήνιο.
Επίσης στην περίπτωση μιας μεγάλης παραγγελίας μετοχών, οι traders που χρησιμοποιούν ειδικούς αλγόριθμους για να εντοπίζουν μεγάλες κινήσεις θα μπορούσαν να κάνουν συναλλαγές εις βάρος της παραγγελίας. Το πρόβλημα είναι ότι εδώ και πολλά χρόνια πάρα πολλές συναλλαγές γίνονται κάτω από τέτοιες συνθήκες χωρίς να είναι απαραίτητο, στερώντας από τους επενδυτές την δυνατότητα για κέρδη.
Σε αυτό το σημείο έρχεται η Mifid II και επιβάλει μόνο το 8% του όγκου των συναλλαγών σε κάθε χρηματιστήριο θα μπορεί να γίνεται κάτω από αυτό το καθεστώς.
Επιτήρηση των συναλλαγών.
Οι ρυθμιστικές αρχές θέλουν να υπάρχει διαφάνεια σε όλες τις συναλλαγές, εντοπίζοντας τους κινδύνους, αν είναι δυνατόν, εν τη γενέσει τους και επιτρέποντας τους την δυνατότητα παρέμβασης στην περίπτωση εντοπισμού ύποπτης δραστηριότητας. Η Mifid II υποχρεώνει το επενδυτικό κοινό να κρατάει λεπτομερή αρχεία για όλες τις συναλλαγές.
- Καταργεί το Τ+2, υποχρεώνοντας τους χρηματιστές να ολοκληρώσουν την εκκαθάριση εντός 15 λεπτών από την στιγμή που ολοκληρώνεται, αντί για έως 2 μέρες μετά.
- Οι θεσμοί είναι υποχρεωμένοι να δίνουν αναφορά για τις αγοραπωλησίες αμέσως, συμπεριλαμβανομένων των τιμών και όγκου.
- Οι traders στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να γνωστοποιούν τα προσωπικά τους στοιχεία (πχ διαβατήρια) σε όποιο μέρος και να συναλλάσσονται.
- Οι μεσίτες θα πρέπει να έχουν συγχρονισμένα ρολόγια και να πιστοποιούν την ακριβή ώρα της κάθε συναλλαγής.
- Μεσίτες και διαχειριστές θα πρέπει να κρατάνε λεπτομερές αρχείο όλων των συνομιλιών τους για τουλάχιστον 5 χρόνια.
Τι αλλάζει από την 3η Ιανουαρίου
Η μετάβαση στην Mifid εποχή δεν θα είναι αναίμακτη, καθώς όπως κάθε μεγάλο σύστημα θα χρειαστεί κάποιες μέρες μέχρι να λειτουργήσει σωστά και να ολοκληρωθούν τα όποια προβλήματα δημιουργηθούν στα υπολογιστικά συστήματα. Υπάρχουν φωνές που ανησυχούν πως όλο το σύστημα θα καταρρεύσει από την ξαφνική αλλαγή, όμως το ίδιο έλεγαν οι ίδιες φωνές και στην αλλαγή της χιλιετηρίδας, δημιουργώντας ένα πανικό που δεν είχε καμία βάση.
Ανεξάρτητα από το αν υπάρχουν προβλήματα ή όχι, ο όγκος των συναλλαγών αναμένεται να είναι μειωμένος τον πρώτο μήνα του χρόνου, ενώ τα σοβαρότερα προβλήματα αναμένεται να δημιουργηθούν από τις εταιρείες, οι οποίες αν και είχαν όλο το χρόνο στη διάθεση τους να αλλάξουν τα συστήματά τους και να είναι έτοιμες για την 3η Ιανουαρίου, έχουν κωλυσιεργήσει αρκετά.
Με δεδομένη την πολύ μεγάλη έκταση της αλλαγής, οι ρυθμιστικές αρχές δύσκολα θα επιβάλουν πρόστιμα και ποινές για μη συμμόρφωση, τουλάχιστον στην αρχή.
