Το Πακιστάν βρίσκεται στο χείλος της οικονομικής καταστροφής, λένε οι ειδικοί. Τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας βρίσκονται σε χαμηλό τετραετίας, πιέζοντας τη ρουπία και προκαλώντας ανησυχίες ότι το Ισλαμαμπάντ ενδέχεται σύντομα να μην μπορεί να χρηματοδοτηθεί.
Η αναπτυσσόμενη χώρα έχει, επίσης, υψηλό δημόσιο χρέος, έχοντας λάβει δάνεια από την Κίνα για τον οικονομικό διάδρομο Κίνας-Πακιστάν, ύψους 62 δισ. δολαρίων.
Για να αποφευχθεί μια πλήρης κρίση του ισοζυγίου πληρωμών, το Ισλαμαμπάντ χρειάζεται εξωτερική βοήθεια. Έχει δύο επιλογές: το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ή το Πεκίνο. Καμία από τις δύο, ωστόσο, δεν μπορεί να δώσει λύση μακροπρόθεσμα στις οικονομικές δυσχέρειες της χώρας, σημειώνει το CNBC.
Στο Πακιστάν δεν είναι άγνωστες οι διασώσεις από το ΔΝΤ – έχει περάσει από 21 προγράμματα συνολικά, με το πιο πρόσφατο να ολοκληρώνεται πριν από δύο χρόνια. Εάν η διοίκηση του επερχόμενου πρωθυπουργού Ιμράν Καν αναζητήσει νέο δάνειο, το οποίο υπολογίζεται σε 10 δισ. δολάρια, η χώρα θα υπόκειται στα αυστηρά μέτρα λιτότητας του ΔΝΤ που είναι πιθανό να βλάψουν την ανάπτυξη. Επίσης, μια τέτοια κίνηση δεν προμηνύεται θετική πολιτικά για τον Καν, ο οποίος στην προεκλογική του εκστρατεία υποστήριξε ότι το Πακιστάν πρέπει να γίνει αυτάρκες.
Οι ΗΠΑ, εν τω μεταξύ, αντιδρούν στην ιδέα η χρηματοδότηση από το ΔΝΤ να διατεθεί για την αποπληρωμή του χρέους του Πακιστάν προς την Κίνα. «Δεν είναι λογικό τα κεφάλαια του ΔΝΤ -και τα αμερικανικά κεφάλαια που αποτελούν μέρος της χρηματοδότησης του Ταμείου- προς εκείνους να χρησιμοποιηθούν για τη διάσωση των Κινέζων ομολογιούχων ή της ίδιας της Κίνας», δήλωσε στο CNBC την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο.
Σε απάντησή του το υπουργείο Οικονομικών του Πακιστάν αντέκρουσε τη σύνδεση της βοήθειας του ΔΝΤ με τον οικονομικό διάδρομο Κίνας-Πακιστάν, που έκανε ο Πομπέο.
Εναλλακτικά, ωστόσο, η κυβέρνηση του Καν θα μπορούσε να στραφεί στην Κίνα για νέα δάνεια. Αλλά αυτό θα σήμαινε ότι το Ισλαμαμπάντ βυθίζεται ακόμα πιο βαθιά στη λεγόμενη «κινεζική παγίδα χρέους» – μια κριτική που δέχεται συχνά το Πεκίνο στο πλαίσιο της χρηματοδότησης έργων υποδομής για την δημιουργία του «νέου Δρόμου του Μεταξιού», μέρος του οποίου αποτελεί ο οικονομικός διάδρομος Κίνας-Πακιστάν.
Τον περασμένο μήνα, η Κίνα παρείχε στο Πακιστάν δάνειο 1 δισ. δολαρίων για να ενισχύσει τα συρρικνούμενα συναλλαγματικά του αποθέματα, ενώ από την αρχή του τρέχοντος έτους έως σήμερα, ο δανεισμός της Κίνας προς το Πακιστάν έχει υπερβεί τα 5 δισ. δολάρια, σύμφωνα με το Reuters.
Τα κινεζικά δάνεια αντιπροσωπεύουν σήμερα περίπου το 10% του εξωτερικού χρέους του Πακιστάν, ενώ το 42% προέρχεται από πολυμερή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, σύμφωνα με ανακοίνωση της κινεζικής Πρεσβείας στην ισλαμική δημοκρατία τον Ιούλιο.
Ο Καν, ο οποίος πρόκειται να ορκιστεί αργότερα αυτό το μήνα, δεν έχει μια προφανή λύση, λένε οι αναλυτές, σύμφωνα με το CNBC. «Χωρίς την εφαρμογή μιας τολμηρής ατζέντας μεταρρυθμίσεων, καμία επιλογή δεν θα μπορέσει να γλιτώσει το Πακιστάν από τον ξένο δανεισμό για να κρατήσει στη ζωή την οικονομία του», προειδοποίησε ο Uzair Younus, διευθυντής Νότιας Ασίας στην εταιρεία στρατηγικής Albright Stonebridge Group.
Επιλογή 1: Το ΔΝΤ
Τα προγράμματα του ΔΝΤ είναι εκ φύσεως άσχημα για το Ισλαμαμπάντ, έγραψε ο Nadeem ul Haque, πρώην αναπληρωτής πρόεδρος της Επιτροπής Σχεδιασμού του Πακιστάν και πρώην εκπρόσωπος της χώρας στο ΔΝΤ, στο Project Syndicate την περασμένη εβδομάδα.
Ο οικονομολόγος περιέγραψε το Πακιστάν ως «εξαρτημένο από το ΔΝΤ», επισημαίνοντας πώς τα δάνεια του ΔΝΤ υποβαθμίζουν «την παραγωγικότητα και την αναπτυξιακή προοπτικές, διαβρώνοντας την κυβέρνηση και τον κρατικό μηχανισμό, και δημιουργώντας συνθήκες για αναζήτηση όλο και περισσότερων δανείων και για διεύρυνση της διαφθοράς».
«Παράλληλα με τις στρεβλές φορολογικές πολιτικές, το ΔΝΤ έχει αναγκάσει το υπουργείο Οικονομικών σε μη σχεδιασμένες περικοπές δαπανών χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις», ανέφερε ο ίδιος, επισημαίνοντας ότι οι περικοπές αυτές υποχρεώνουν τις κυβερνήσεις για περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες και στα έργα υποδομής. «Η νέα χρηματοδότηση από το ΔΝΤ αναμφίβολα θα οδηγήσει την κυβέρνηση του Καν να επαναλάβει λάθη του παρελθόντος», πρόσθεσε.
Τα μέτρα λιτότητας του ΔΝΤ ενδέχεται να εμποδίσουν την οικονομική ανάπτυξη, ανέφερε ο Younus, αλλά ο ρυθμός ανάπτυξης του Πακιστάν δεν βγήκε στην πραγματικότητα εκτός δρόμου, χάρη στην οικονομική δραστηριότητα που τροφοδοτείται από τα κινεζικά χρηματοδοτούμενα έργα και τις χαμηλές τιμές του πετρελαίου, σύμφωνα με το CNBC.
Αν ο Καν ζητήσει διάσωση από το ΔΝΤ, η πραγματική πρόκληση γι’ αυτόν θα είναι το αν θα μπορέσει εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις όπως η διεύρυνση των φορολογικών εσόδων και η κάλυψη των ζημιών που προκαλούν οι κρατικές επιχειρήσεις, πρόσθεσε ο Younus.
Επιλογή 2: Πεκίνο
Ωστόσο, και ο δανεισμός από τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο εγκυμονεί επίσης οικονομικούς κινδύνους, σημειώνει το CNBC.
«Η Κίνα παρέχει δάνεια, το Πακιστάν (μεταξύ άλλων) εισάγει εξοπλισμό και υπηρεσίες και διευρύνει το χρέους του και τις ανάγκες εξυπηρέτησης του χρέους, το ισοζύγιο πληρωμών επιδεινώνεται», αναφέρει σε σημείωμά του την τελευταία εβδομάδα ο Mark Sobel, ανώτερος σύμβουλος στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.
«Τα κινεζικά δάνεια θα πρέπει να υπόκεινται σε ρεαλιστικούς όρους και να οδηγούν στη βιωσιμότητα του Πακιστάν. Διαφορετικά η Κίνα θα πρέπει να επιμηκύνει ή να διαγράφει τα δάνειά της, μειώνοντας δραστικά την αξία των απαιτήσεών της», συνέχισε ο Sobel, πρώην εκπρόσωπος των ΗΠΑ στο ΔΝΤ.
Ο «νέος Δρόμος του Μεταξιού» πιστεύεται ευρέως ότι μεγεθύνει τους κινδύνους κρατικών χρεών για τις συμμετέχουσες χώρες που έχουν δανειστεί από την κυβέρνηση του Κινέζου προέδρου, Σι Ζιπίνγκ, για έργα υποδομής. Και αν αυτές οι χώρες δεν είναι σε θέση να επιστρέψουν τα δάνεια, τα στρατηγικά περιουσιακά τους στοιχεία θα μπορούσαν να πέσουν στα χέρια της Κίνας. Αυτό συνέβη στη Σρι Λάνκα, όταν το Πεκίνο ανέλαβε τον έλεγχο του λιμένα Hambantota μετά την αδυναμία του Κολόμπο να επιστρέψει τα 6 δισ. δολάρια που δανείστηκε, αναφέρει το CNBC.
Στην περίπτωση του Πακιστάν, τα επιτόκια σε ορισμένα κινεζικά δάνεια ενδέχεται να είναι υψηλότερα από αυτό που μπορεί να αντέξει το κράτος της Νότιας Ασίας, σύμφωνα με τον Sobel.
