Το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί στις συνομιλίες για το Brexit αλλά και ο δρόμος που φαίνεται έτοιμη να ακολουθήσει η Βρετανία μετά από αυτό, έχει οδηγήσει αρκετούς στο να επανεξετάσουν την αρχική τους στάση και οι φωνές για ένα δεύτερο δημοψήφισμα να πληθαίνουν.
Εκτός από πολίτες και πολιτικούς εντός της Βρετανίας, αντίστοιχες φωνές ακούγονται και έξω από αυτή, με την δυνατότητα προσφυγής ξανά στις κάλπες να γίνεται θέμα από τους πρωθυπουργούς της Τσεχίας και της Μάλτας, οι οποίοι το ζήτησαν ανοιχτά πριν λίγες μέρες στην άτυπη σύνοδο κορυφής στο Σάλτσμπουργκ. Οι φωνές στο εσωτερικό της Βρετανίας για ένα δεύτερο δημοψήφισμα δεν προέρχεται αποκλειστικά και μόνο από αυτούς που ψήφισαν υπέρ της παραμονής της Βρετανίας και βρίσκουν τώρα ευκαιρία να προωθήσουν την ατζέντα τους, αλλά και από “σκληροπυρηνικούς” του Brexit οι οποίοι θα ήθελαν την συναίνεση και την συμμετοχή στην ευθύνη του λαού για την (όποια) συμφωνία έρθει στο τραπέζι.
Ανεξάρτητα από τις διαφορετικές αφετηρίες, είτε πρόκειται δηλαδή για προσπάθεια ανατροπής της απόφασης, είτε για συμψηφισμό των ευθυνών, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Ένα δεύτερο δημοψήφισμα. Μπορεί όμως αυτή τη στιγμή η Βρετανία να σηκώσει το βάρος του αποτελέσματος ενός δεύτερου δημοψηφίσματος; Το πρώτο δημοψήφισμα, από πολλούς στην Βρετανία έχει χαρακτηριστεί σαν μια παταγώδης αποτυχία, όχι για το αποτέλεσμα, αλλά για όσα προηγήθηκαν. Αυτοί που ήθελαν την Βρετανία να μείνει δεν είχαν κάποια πειστική εξήγηση και καμία ρεαλιστική υπόθεση εργασίας για το τι θα κερδίσει η χώρα με την παραμονή της. Όσοι ήθελαν τη χώρα να αποχωρήσει από την ΕΕ, είχαν ακριβώς το ίδιο πρόβλημα. Τόνισαν το συναίσθημα, την προοπτική μιας ξανά Μεγάλης Βρετανίας και τόνωσαν τις ψευδαισθήσεις μια πάλαι ποτέ ισχυρής αυτοκρατορίας, χωρίς κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο για την περίπτωση που κερδίσουν. Και τελικά κέρδισαν.
Όμως ο κόσμος έχει αλλάξει και τα αποτελέσματα της εξόδου είναι πια ορατά και δεν έχουν σχέση με όσα υποστήριζαν και οι δύο πλευρές. Όμως ένα δεύτερο δημοψήφισμα θα δημιουργήσει πιθανόν μεγαλύτερα προβλήματα από όσα θα κληθεί να λύσει. Αφήνοντας στην άκρη το θεμελιώδες “χτύπημα” στους θεσμούς του κράτους, ακυρώνοντας ένα δημοψήφισμα με ένα άλλο, ανοίγεις την πόρτα για ένα τρίτο και ένα τέταρτο στην περίπτωση που δεν μας αρέσουν οι συνέπειες τους. Μετατρέπεις έτσι μια από τις απόλυτες εκφράσεις της δημοκρατίας σε περιστρεφόμενη πόρτα.
Έπειτα υπάρχει πολιτικό θέμα. Όπως περιέγραψε ο Guardian υπάρχουν 7 τρόποι να πάει η Βρετανία σε ένα δεύτερο δημοψήφισμα και οι έξι από αυτούς είναι μέσω της Βουλής. Πολύ δύσκολα οποιοδήποτε κόμμα θα δεχτεί να σηκώσει αυτό το ιστορικό βάρος και να προχωρήσει τις διαδικασίες ανοίγοντας μια κερκόπορτα στα θεμέλια των ίδιων των θεσμών.
Υπάρχει επίσης και το διαδικαστικό θέμα. Με την Ευρωπαϊκή Ένωση να έχει πιέσει την τελική συμφωνία για τον Νοέμβριο, μένουν μόλις τέσσερις με πέντε εβδομάδες να οργανωθεί ένα δημοψήφισμα και να ακουστούν με ψυχραιμία όλες οι φωνές που πρέπει να ακουστούν. Θα μπορούσε βέβαια να πάει με την διαδικασία του επείγοντος, όμως υπό την παρούσα κατάσταση δεν είναι σίγουρο πως αυτή είναι η πρέπουσα λύση, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς τις διαμάχες που θα προκύψουν.
Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία και μόνο θα οδηγήσει τη Βρετανία στα άκρα με τεράστια πόλωση και εντάσεις, κάτι που σε αυτή την ευαίσθητη περίοδο δεν είναι καθόλου σίγουρο πως θα αντέξει τόσο η πολιτική όσο και η οικονομική και επιχειρηματική σκηνή της χώρας. Μιλώντας για πολιτική σκηνή, είναι σχεδόν βέβαιο πως κανένας από τους σημερινούς πολιτικούς ηγέτες της Βρετανίας δεν θα βγει αλώβητος από μια τέτοια εξέλιξη, κάτι που θα φέρει νέους ηγέτες στο προσκήνιο και νέους συνδυασμούς, κάτι που μπορεί να είναι μεν καλό για την πολιτική σκηνή κάθε χώρας, όμως σημαίνει ταυτόχρονα και μια μακρά περίοδο προσαρμογής την οποία η Βρετανία δεν είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει αυτή τη στιγμή.
Και φυσικά υπάρχει και η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία μπορεί να θέλει την παραμονή της χώρας στην Ευρώπη, όμως δεν θα αφήσει “ατιμώρητη” τη Βρετανία διασφαλίζοντας πως καμία άλλη χώρα δεν θα σκεφτεί να προχωρήσει σε ανάλογες διαδικασίες.
