Τέσσερις μεταρρυθμίσεις-“κλειδιά” που θα επιτρέψουν στην Ελλάδα να καλύψει το επενδυτικό κενό των 100 δισ. ευρώ νωρίτερα και συγκεκριμένα έως το 2025 αντί για το 2039 που προβλέπει ο οικονομικός σχεδιασμός, προτάσσει ο ΣΕΒ, που επισημαίνει για μια ακόμη φορά την ανάγκη λήψης μέτρων για την ενίσχυση των επενδύσεων στη χώρα.
Τώρα που η οικονομία δείχνει σημάδια σταθεροποίησης, είναι σαφές ότι ο νέος εθνικός στόχος πρέπει να είναι η κινητοποίηση πολλών παραγωγικών επενδύσεων, που με τη σειρά τους θα δημιουργήσουν καλύτερα αμειβόμενες και σταθερές θέσεις εργασίας, θα συμβάλουν στην αναγκαία αύξηση του μεριδίου της βιομηχανίας στο 12% του ΑΕΠ (από 9,6% περίπου σήμερα) και θα μειώσουν το χάσμα που χωρίζει τη χώρα από την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, αναφέρει χαρακτηριστικά ο Σύνδεσμος σε ειδική έκθεσή του.
Ο ΣΕΒ έχει επισημάνει, εξάλλου, επανειλημμένως την ανάγκη ταχείας κάλυψης του επενδυτικού κενού των 100 δισ. ευρώ, που αφήνει πίσω της η πολυετής ύφεση, το οποίο -όπως τονίζει- ισοδυναμεί περίπου με 4 ΕΣΠΑ, 12 επενδύσεις όπως αυτή του Ελληνικού, 170 επενδύσεις όπως του ΟΛΠ ή 115 επενδύσεις όπως του ΟΛΘ.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, ένα χρόνο μετά το επενδυτικό συνέδριο του ΣΕΒ εμφανίζεται σήμερα ένα τριπλό επενδυτικό ανάχωμα στην ταχύτερη ανάκαμψη του ΑΕΠ και την αποκλιμάκωση της ανεργίας: (α) Εκ νέου οπισθοδρόμηση της επενδυτικής ανταγωνιστικότητας βάσει διεθνών δεικτών, (β) Κάμψη των επενδύσεων κατά 1,8% του ΑΕΠ (-2,96 δισ. ευρώ), στο 11,1% το 2018 από 12,9% το 2017, παρά τη βελτίωση των ξένων επενδύσεων και (γ) 45% λιγότερες επενδύσεις σε σχέση με την ΕΕ (στο 20,5% του μέσου ευρωπαϊκού ΑΕΠ, έναντι 11,1% στην Ελλάδα).
Ειδικότερα, παρότι σήμερα οι επενδύσεις σε πολλές κατηγορίες είναι θετικές (π.χ. μηχανήματα +15,9%, ΤΠΕ +16,8%), σε συνολικό επίπεδο οι επενδύσεις σε πάγια (ιδίως σε κατασκευές πλην κατοικιών) εμφανίζουν πτώση -12,2%, παρά τα θετικά μηνύματα του 2017.
Μάλιστα, όπως προσθέτει ο ΣΕΒ, ακόμη κι αν η τάση αυτή αναστραφεί, με τις εκτιμήσεις του μεσοπρόθεσμου προγράμματος 2020-2023 για ετήσια επενδυτική μεταβολή στο +5%, υπολογίζεται ότι το επενδυτικό κενό στη χώρα θα κλείσει σε 20 έτη, διατυπώνοντας το ερώτημα εάν έχουμε την πολυτέλεια να περιμένουμε τόσο.
Σύμφωνα με τον ΣΕΒ, η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα είναι σαφέστατα αρνητική. Η χώρα πρέπει να καλύψει το επενδυτικό κενό πολύ ταχύτερα για να μπορέσει να αντιμετωπίσει και άλλες σημαντικές προκλήσεις όπως το δημογραφικό, το brain drain, η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, η αναδιάρθρωση υπερχρεωμένων επιχειρήσεων, τα NPLs, η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας.
Για τον ΣΕΒ η αποκατάσταση του επενδυτικού κενού δεν πρέπει να ξεπερνά τα 5-6 έτη, με επέκταση των επενδύσεων κατά 15% κάθε χρόνο. Αυτός ο στόχος όμως, όπως τονίζει, προϋποθέτει μια ριζικά διαφορετικά λογική επενδυτικών μεταρρυθμίσεων. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει, με την υπέρμετρη σημερινή φορολογική επιβάρυνση, οι μηχανισμοί και τα κίνητρα ενθάρρυνσης επενδύσεων θα έπρεπε να βελτιώνουν συνεχώς την αποτελεσματικότητά τους, ώστε να μπορούμε να σταθούμε στο διεθνή επενδυτικό ανταγωνισμό, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψη τον ανταγωνισμό εντός και εκτός της Ε.Ε. για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων.
Παρότι, σημειώνει ότι έχουν υπάρξει πρόσφατα ορισμένες θετικές εξελίξεις, ο ΣΕΒ εμφανίζεται επικριτικός για τις σημαντικές καθυστερήσεις που σημειώνοντας, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι το πρόγραμμα επενδυτικών μεταρρυθμίσεων που έχει προτείνει έχει αξιοποιηθεί στο ελάχιστο, αν και μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Συγκεκριμένα, σημειώνει ότι από τις 67 προτάσεις χρήσιμων μεταρρυθμίσεων η συντριπτική πλειοψηφία (45 – εκ των οποίων 35 αφορούν στην μείωση της γραφειοκρατίας) δεν παρουσιάζει ουσιαστική πρόοδο, μόλις 18 έχουν μερική πρόοδο και μόνο 4 ουσιαστική πρόοδο, αλλά με σημαντικές καθυστερήσεις.
Στο πλαίσιο, αυτό κρίνει ως άμεση προτεραιότητα την υιοθέτηση των τεσσάρων ακόλουθων μεταρρυθμίσεων:
1. Οριζόντια φορολογικά μέτρα, όπως η μείωση του φορολογικού συντελεστή, οι υπερ- και επιταχυνόμενες αποσβέσεις (σε εξοπλισμό τεχνολογικής και μηχανολογικής αναβάθμισης)
2. Άρση επενδυτικών αντικινήτρων με ευθυγράμμιση των φορολογικών πρακτικών στην ΕΕ. Ενδεικτικά αναφέρονται: (α) η μεταφορά ζημιών στη 10ετία έναντι 5ετίας στην Ελλάδα, (β) συντελεστές αποσβέσεων βάσει της πραγματικής ζωής του παγίου αλλά και μεταβαλλόμενους για την επενδυτική διευκόλυνση, και (γ) εφαρμογή κανόνων ομιλικής φορολόγησης
3. Αναμόρφωση των διαδικασιών ένταξης / ελέγχου επενδύσεων στο Ν.4399/16 και διάθεσης ΕΣΠΑ. Όπως σημειώνει, επενδύσεις, που έχουν υποβάλλει φάκελο στο Ν.4399/16, δεν μπορούν να κάνουν χρήση των κινήτρων παρότι επιτρέπεται η έναρξη τους από το 2017, ενώ παράλληλα το ΕΣΠΑ εξακολουθεί να έχει αδιάθετα 415 εκατ. ευρώ (12/2018). Αν και η διάθεση πόρων έχει επιταχυνθεί σημαντικά (1,4 δισ. ευρώ αδιάθετα τον 6/2018), η γραφειοκρατία υποβολής / έγκρισης στερεί σημαντικές ανάσες ρευστότητας ειδικά από τις ΜμΕ, προσθέτοντας ότι με εκταμιευμένη προκαταβολή 1,8 δισ. ευρώ από την ΕΕ, το ΕΣΠΑ θα έπρεπε να είχε μηδενικά αδιάθετα κονδύλια.
4. Απλοποίηση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Σύμφωνα με τον ΣΕΒ, χωρίς εξορθολογισμό της κατηγοριοποίησης ή/και δεσμευτική ολοκλήρωση εντός λογικών προθεσμιών, οι δαιδαλώδεις διαδικασίες είναι ικανές να ανατρέψουν ακόμα και τις φορολογικές ωφέλειες του νόμου στρατηγικών επενδύσεων. Επίσης, καθυστερούν την υλοποίηση εμβληματικών επενδύσεων στην Ελλάδα (π.χ. Ελληνικό, Πειραιάς, κ.λπ.) με συνεχείς ανατροπές στις διοικητικές αποφάσεις.
Καταλήγοντας ο ΣΕΒ υπογραμμίζει ότι παραμένει επίκαιρη η ανάγκη ταχύτερης ανάκτησης της επενδυτικής ανταγωνιστικότητα, καθώς είναι εμφανής η μεταρρυθμιστική κόπωση. Όμως, όπως τονίζει, χωρίς ακόμα μεγαλύτερη μεγέθυνση της παραγωγικής βάσης, χωρίς στήριξη της καινοτομίας, χωρίς άρση των εμποδίων στο επενδυτικό περιβάλλον, χωρίς άρση της υπερ-φορολόγησης και του μη μισθολογικού κόστους, χωρίς ανταγωνιστικό κόστος ενέργειας, δεν θα μπορέσουμε να έχουμε κάποια ουσιώδη μεταβολή στον παραγωγικό προσανατολισμό της οικονομίας και ταχεία μείωση της ανεργίας.
