Έρευνα-Ανάλυση: Νικόλαος Ρέππας*
Μετά από τρεις μήνες ραγδαίας εξάπλωσης του κορωνοϊού (COVID-19) στην ευρωπαϊκή ήπειρο από την Κίνα, η Γερμανία φαίνεται πως είναι μια από τις χώρες που έχει πληγεί περισσότερο από την πανδημία. Τουλάχιστον με βάση τα επιβεβαιωμένα κρούσμα η Γερμανία είναι στην δεύτερη θέση με περισσότερα από 63.000 κρούσματα, πίσω από την Ιταλία που έχει ξεπεράσει πλέον τόσο σε κρούσματα (101.739) όσο και σε θύματα (11.591) την Κίνα, από όπου ξεκίνησε η πανδημία.
Με εξαίρεση την περίπτωση της Νότιας Κορέας στην Ασία, δεν υπάρχει καμία άλλη χώρα σε παγκόσμιο επίπεδο που να έχει καταφέρει να περιορίσει τόσο πολύ τον αριθμό των νεκρών από τον κορωνοϊό σε σχέση με τον αντίστοιχο αριθμό των κρουσμάτων αλλά και με τον πληθυσμό της, παρέχοντας με αξιοπιστία και διαφάνεια επίσημα στοιχεία στον Παγκόσμιο Οργανισμό (Π.Ο.Υ.) αλλά και σε άλλους διεθνείς φορές, όπως και στα ΜΜΕ.
Από τις αρχές της παγκόσμιας κρίσης, το ποσοστό θνησιμότητας στην Γερμανία παρέμεινε σταθερά χαμηλό, παρουσιάζοντας μάλιστα πτωτικές τάσεις μετά την κήρυξη πανδημίας από τον Π.Ο.,Υ., παρά την μεγάλη και ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων.
Σε αυτό το γεγονός συνετέλεσε ένα συνδυασμός από παράγοντες, παρά την αντικειμενικά καθυστερημένη λήψη μέτρων προτεινόμενων από τον Π.Ο.Υ. (και τις κινεζικές αρχές που τα εφάρμοσαν άλλωστε πρώτες για τον περιορισμό της εξάπλωσης) από την Γερμανική κυβέρνηση υπό τον φόβο του λεγόμενου πολιτικού κόστους. Σε μια χώρα με την ιστορία της Γερμανίας η επιβολή μέτρων προσωπικού περιορισμού, αποκλεισμού περιοχών και απαγόρευσης της κυκλοφορίας, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν επικίνδυνους συνειρμούς με το…παρελθόν (με συγκεκριμένα ακραία στοιχεία και πολιτικά σχήματα να σπεύσουν να εκμεταλλευτούν την συγκυρία) και να προκαλέσουν κοινωνικές αναταραχές.
Όμως, παρά την καθυστέρηση στην λήψη αυστηρών μέτρων – σε αντίθεση με την αποφασιστικότητα και το εύρος οικονομικών μέτρων για την στήριξη της εγχώριας οικονομίας και των τοπικών επιχειρήσεων – επιδημιολογικά η Γερμανία κατάφερε να συγκρατήσει την εξάπλωση σε αποδεκτά επίπεδα για την κοινωνία και στην συνέχεια συγκροτημένα και μεθοδικά να αποκτήσει (ως σήμερα) τον πλήρη έλεγχο της επιδημίας.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο πρώτος λόγος της επίτευξης τόσο χαμηλού ποσοστού θνησιμότητας από τον κορωνοϊό ήταν η κολοσσιαία εκστρατεία διενέργεια ελέγχων ανίχνευσης του κορωνοϊού στην χώρα. Όπως συνέβη και με την Νότια Κορέα στην Ασία, η κυβέρνηση αποφάσισε πως έπρεπε να καταγράψει την πραγματική εικόνα της εξάπλωσης με ταχύτατους ρυθμούς σε όλη την επικράτεια και όχι δειγματοληπτικά και… υπό προϋποθέσεις, που μπορεί να αποκρύπτουν την πραγματικότητα καθώς – όπως έδειξαν τα στοιχεία από την Κίνα – μεγάλο ποσοστό των κατοίκων μολύνονται αλλά παραμένουν ασυμπτωματικοί, υποβοηθώντας την εξάπλωσή τους σε άλλα στρώματα του πληθυσμού και ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού εμφανίζει ήπια συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της εποχικής γρίπης ή του απλού κρυολογήματος.
Το σύστημα ελέγχων
Σε μια χρονική περίοδο που οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης έκαναν αναγωγές για την εκτίμηση του πραγματικού αριθμού κρουσμάτων ή προέβλεπαν τον τελικό αριθμό με μοντέλα προγνώσεων, όπως για παράδειγμα η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Γαλλία, στην Γερμανία έκαναν εκτιμήσεις με βάση έναν τεράστιο αριθμό δειγμάτων και έναν ακόμα μεγαλύτερο όγκο δεδομένων, που απεικόνιζαν την εικόνα ανά κρατίδιο, περιφέρεια και πόλη.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Επιδημιολογίας του Πανεπιστημίου Ούλμ της Γερμανίας, η χώρα μπορεί να βρίσκεται στην 5η θέση παγκοσμίως με βάση των αριθμό των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων αλλά έχει επίσης και τον μικρότερο αριθμό μη καταχωρημένων ασθενών στον κόσμο. Αυτό σημαίνει πως έχει πιο ρεαλιστική εικόνα, με στοιχεία για την εξάπλωση του κορωνοϊού.
Με βάση των αριθμό των τεστ ανίχνευσης του κορωνοϊού (ανά κάτοικο), η Γερμανία βρίσκεται στην 4η θέση παγκοσμίως πίσω από την Ν.Κορέα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Αυστραλία, πολύ μπροστά από την Κίνα, την Ρωσία, τις ΗΠΑ, την Γαλλία και τον Καναδά.
Για παράδειγμα, από τις 20 Μαρτίου η Γερμανία μπορεί να διενεργεί 160.000 τεστ ανίχνευσης κάθε εβδομάδα, όταν οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης δεν έχουν πραγματοποιήσει 160.000 συνολικά από τις αρχές Ιανουαρίου ως σήμερα.
Ένα ακόμα στοιχείο της εκστρατείας για την ανίχνευση και καταγραφή της εξάπλωσης είναι ο όγκος του ειδικού εξοπλισμού, που απέκτησε ή φρόντισε να παράγει η Γερμανία τους τελευταίους μήνες. Σύμφωνα με δημοσιεύματα Γερμανικών εφημερίδων η κυβέρνηση αγόρασε μόνο από μια εταιρεία του Βερολίνο 5 εκατομμύρια τέστ μοριακού ελέγχου για την πραγματοποίηση ελέγχων. Κι αυτή η συμφωνία δεν ήταν η μοναδική αλλά ήταν μια από τις μεγαλύτερες.
Τον ίδιο αριθμό δίνει πλέον επίσημα και το Ινστιτούτο Κοχ, για την συνολική ικανότητα των εγκεκριμένων εργαστηρίων ελέγχου δειγμάτων από πιθανά κρούσματα του κορωνοϊού: 160.000 ανά εβδομάδα.
Με αυτούς τους ρυθμούς ελέγχων η Γερμανία μπορεί να ολοκληρώσει έναν τουλάχιστον έλεγχο του συνόλου του πληθυσμού της μέχρι τα μέσα Μαΐου!
Το σύστημα υγείας
Ένας άλλος καθοριστικός παράγοντας είναι το σύστημα υγείας της Γερμανίας και η ικανότητά του να αντιμετωπίζει κρίσης, όπως μια πανδημία. Σε μια πανευρωπαϊκή έρευνα που διεξήγαγαν επιστήμονες από πανεπιστήμια 6 ευρωπαϊκών χωρών το 2012, η Γερμανία είχε αναδειχθεί ως η χώρα με το καλύτερο, πιο ανεπτυγμένο και οργανωμένο (κρατικό) σύστημα υγείας.Είχε την καλύτερη αναλογία Μ.Ε.Θ. ανά κάτοικο, την καλύτερη αναλογία γιατρών ανά κάτοικο, τις περισσότερες κλίνες αρνητικής πίεσης, τις περισσότερες κλίνες θετικής πίεσης και τα περισσότερα τμήματα επειγόντων περιστατικών στην Ευρώπη.
Για παράδειγμα, το 2012 είχε 29,2 κλίνες Μ.Ε.Θ. ανά 100.000 κατοίκους, σχεδόν τις διπλάσιες από την Ιταλία (12,5). Από τότε η Γερμανία επένδυσε ακόμα περισσότερο στην υγεία, με αποτέλεσμα το διάστημα Φεβρουαρίου-Μαρτίου να έχει την δυνατότητα να θέσει σε λειτουργία σχεδόν 50.000 κλίνες Μ.Ε.Θ.,προσφέροντας διαθεσιμότητα σε γειτονικές χώρες όπως η Αυστρία και η Γαλλία!
Την περίοδο 2015-2019 όταν οι περισσότερες χώρες της Ε.Ε. (ανάμεσά τους η Ιταλία, η Ισπανία και η Ελλάδα) εξαναγκάζοντας σε δραστικές περικοπές στον δημόσιο τομέα, με αποτέλεσμα την μείωση των κονδυλίων για την υγεία και την εθελουσία έξοδο ή την πρόωρη συνταξιοδότηση ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, η Γερμανία επένδυε σε αυτούς τους τομείς γιατί (βάση στοιχείων) έχει υψηλό μέσο όρο ηλικίας, μεγάλο ποσοστό ηλικιωμένων κατοίκων επί του συνόλου του πληθυσμού και αναμένεται σταδιακά την επόμενη δεκαετία να βρεθεί στις πρώτες θέσεις των χωρών με τον πιο γερασμένο πληθυσμό στην Ευρώπη.
Έχοντας όμως κεφάλαια, ισχυρό σύστημα υγείας, υλικοτεχνικές υποδομές, προσωπικό, ήταν πολύ πιο εύκολο να καταστρώσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική αντιμετώπισης σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία, όπου οι απαραίτητες αλλαγές – εκτός των κονδυλίων – απαιτούν μήνες, ενδεχομένως σε κάποιες περιοχές του νότου και χρόνια, για να υλοποιηθούν.
Η εικόνα του κορωνοϊού στην Ευρώπη
Ο αριθμός των κρουσμάτων που απεικονίζεται στα γραφήματα είναι ο συνολικός αριθμός των κρουσμάτων με αφετηρία την πέμπτη μέρα από το πρώτο κρούσμα στην κάθε χώρα. ‘Έχει γίνει αναγωγή του πληθυσμού της κάθε χώρας στον πληθυσμό της Ελλάδας. Για παράδειγμα ο πληθυσμός της Γερμανίας είναι 82 εκατομμύρια ενώ ο πληθυσμός της Ελλάδας 10.74 εκατομμύρια. Διαιρέθηκαν τα συνολικά κρούσματα της Γερμανίας δια 8. Με τον ίδιο τρόπο έγινε αναγωγή και στις άλλες χώρες. Δηλαδή στην Ιταλία δια 6, στην Ισπανία δια 4 και στο Ηνωμένο Βασίλειο (Μεγ. Βρετανία) δια 6.
Η θνησιμότητα έχει υπολογισθεί στο διάστημα αυτών των 29 ημερών διαιρώντας τους ολικούς θανάτους με τον αριθμό των κρουσμάτων. Στη θνησιμότητα δεν υπάρχει αναγωγή στον πληθυσμό εφόσον το αποτέλεσμα βγαίνει από τα επιβεβαιωμένα κρούσματα.
