Τον τελευταίο μήνα ο πλανήτης παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις δραματικές εξελίξεις στην Ουκρανία. Η εισβολή της Ρωσίας στη χώρα στις 24 Φεβρουαρίου του 2022 άλλαξε μια για πάντα τη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία, ενώ ταυτόχρονα έθεσε σε σοβαρό κίνδυνο την παγκόσμια ασφάλεια. Οι εικόνες φρίκης από το μέτωπο του πολέμου και οι επιθέσεις κατά αμάχων έχουν οδηγήσει σε παγκόσμια κατακραυγή, αλλά και σε αυστηρές κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Ωστόσο, εάν ανατρέξει κανείς στα ιστορικά γεγονότα των τελευταίων δεκαετιών θα διαπιστώσει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που η Ρωσία εισβάλει σε ένα ανεξάρτητο κράτος. Ίσως, πολλοί να θυμούνται την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 κατά την πρώτη περίοδο της ουκρανικής κρίσης. Η Ρωσία όμως είχε καταφέρει να αποσχίσει προς όφελός της και άλλες ευρωπαϊκές περιοχές πριν από την Κριμαία. Πάμε λοιπόν να δούμε ποιες είναι αυτές.
Αμπχαζία
Η Αμπχαζία είναι μια περιοχή στη Βορειοανατολική Γεωργία η οποία μέχρι και τον εμφύλιο πόλεμο στου 1993 διατηρούσε την de facto ανεξαρτησία της. Στο πλαίσιο του εμφύλιου πολέμου η Ρωσία παρείχε υλική και στρατιωτική υποστήριξη στους Αμπχάζιους αυτονομιστές.
Πριν από τον εμφύλιο πόλεμο στην περιοχή, περίπου το 50% του πληθυσμού ήταν γεωργιανοί, ενώ λιγότερο από το 1/5 του πληθυσμού ήταν Αμπχάζιοι. Όσο κλιμακώνονταν οι πολεμικές συγκρούσεις και καθώς υπήρχε σθεναρή αντίσταση από τους Γεωργιανούς, οι Αμπχάζιοι προχώρησαν σε εθνοκάθαρση προκειμένου να τους διώξουν. Περίπου 250.000 Γεωργιανοί εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους και η μεγαλύτερη πλειοψηφία δεν επέστρεψε ποτέ.
Σήμερα η κυβέρνηση της περιοχής εξαρτάται οικονομικά από τη Ρωσία, η οποία συνεχίζει να έχει ισχυρή στρατιωτική παρουσία στα εδάφη της. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ρωσία είναι μία από τις ελάχιστες χώρες που έχουν αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της περιοχής, η οποία κηρύχθηκε το 1993.
Σύμφωνα με τον αμερικανικό οργανισμό Freedom House στην περιοχή επικρατούν υψηλά επίπεδα διαφθοράς, παρά τις εξαγγελίες για την καταπολέμησή της, Οι ρωσικές αρχές έχουν εκφράσει ουκ ολίγες φορές την ανησυχία τους για την υπεξαίρεση των κεφαλαίων που παρέχει η Μόσχα, ωστόσο πολλές προσπάθειες αντιμετώπισης του προβλήματος έχουν πέσει στο κενό.
Σήμερα πάνω από το 70% του πληθυσμού της Αμπχαζίας κατέχει ρωσικά διαβατήρια.
Νότια Οσετία
Η Νότια Οσετία είναι μία περιοχή στη Βόρεια Γεωργία η οποία ενεπλάκη σε πολεμική σύρραξη με στόχο την απόσχιση της από το 1989 έως το 1992. Όπως και στην Αμπχαζία οι αυτονομιστές έχαιραν ρωσικής υποστήριξης, τόσο πολιτικά όσο και στρατιωτικά. Μέχρι το 2004 η περιοχή παρέμενε de facto ανεξάρτητη. Ωστόσο, εκείνη τη χρονιά ο τότε Πρόεδρος της Γεωργίας, Mikheil Saakashvili, επιχείρησε να την ανακαταλάβει. Η Γεωργία κατάφερε να ανακαταλάβει με ειρηνικό τρόπο την παράκτια περιοχή της Adjara, η οποία βρισκόταν υπό την κατοχή του φιλορώσου, Aslan Abaschidze. O Abaschidze εξορίστηκε τελικά στη Ρωσία, και η περιοχή σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό αυτόνομη.
Στα μέσα του 2004 ένοπλες συγκρούσεις ξέσπασαν μεταξύ των γεωργιανών ένοπλων δυνάμεων και των αυτονομιστών στην περιοχή του Tskhinvali, ωστόσο ο Saakashvili δεν πραγματοποίησε άλλη επιχείρηση μέχρι το 2008. Εκείνη τη χρονιά η αυξημένη παρουσία του ρωσικού στρατού στην περιοχή οδήγησε σε νέες συγκρούσεις.
Τον Αύγουστο του 2008 ο Saakashvili πραγματοποίησε μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση στην περιοχή. Αρχικά, κατάφερε να καταλάβει ένα σημαντικό τμήμα της Νότιας Οσετίας. Τότε η Ρωσία κήρυξε τον πόλεμο στη Γεωργία ισχυριζόμενη ότι ένα σημαντικό τμήμα των «ειρηνευτικών της δυνάμεων» στην περιοχή είχε σκοτωθεί. Ένας σύντομος μεγάλης κλίμακας πόλεμος ξέσπασε, στο πλαίσιο του οποίου η Γεωργία γνώρισε μεγάλη ήττα. Εκατοντάδες γεωργιανοί σκοτώθηκαν, ενώ οι γεωργιανός στρατός αποσύρθηκε τελικά από την περιοχή.
Στις 26 Αυγούστου του 2008 η Ρωσία αναγνώρισε την ανεξαρτησία και της Νότιας Οσετίας και της Αμπχαζίας. Σήμερα η περιοχή βρίσκεται κάτω τον πλήρη έλεγχο της Μόσχας, η οποία ασκεί σημαντική επιρροή στην πολιτική και στη διακυβέρνησή της.
Υπερδνειστερία
Η σύγκρουση ανάμεσα στο κράτος της Μολδαβίας, το οποίο τότε μόλις είχε κατακτήσει την ανεξαρτησία του και στην Υπερδνειστερία ξεκίνησε το 1991. Η Υπερδνειστερία είναι μια περιοχή κοντά στον Δνείστερο ποταμό, στην οποία κατοικεί η ρωσική μειονότητα. Σε αντίθεση με το υπόλοιπη Μολδαβία, η περιοχή αυτή δεν ανήκε ποτέ στη Ρουμανία Τη δεκαετία του 1940 προσαρτήθηκε στη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μολδαβίας σε μία προσπάθεια να «ρωσοποιηθεί» η περιοχή.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου οι αυτονομιστές υποστηρίζονταν από τη Ρωσία, η οποία είχε ενισχύσει την παρουσία της στην περιοχή. Η ένοπλη σύγκρουση κλιμακώθηκε τον Μάρτιο του 1999 και συνέχισε μέχρι το καλοκαίρι, ώσπου κηρύχθηκε κατάπαυση του πυρός τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς. Η κατάπαυση του πυρός έχει διατηρηθεί μέχρι σήμερα, ωστόσο η περιοχή λειτουργεί ως de facto ανεξάρτητη. Παρά το γεγονός ότι η Ρωσία δεν έχει αναγνωρίσει επίσημα την ανεξαρτησία της περιοχής, ασκεί τεράστια επιρροή στην εσωτερική της διακυβέρνηση. Η οικονομία της Υπερδνειστερίας εξαρτάται από τη Ρωσία, η οποία έχει επίσης και ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
Κριμαία
Η περίπτωση της Κριμαίας δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ως «ξεχασμένη» είναι ωστόσο ενδεικτική περίπτωση για τη ρωσική εξωτερική πολιτική. Η Προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία έλαβε χώρα τον Φεβρουάριο του 2014. Την περίοδο εκείνη η Ουκρανία περνούσε μία βαθιά κρίση την οποία η Ρωσία εκμεταλλεύτηκε. Η άρνηση του τότε ουκρανού Προέδρου, Victor Yanukovych, να υπογράψει τη συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξαιτίας των στενών του σχέσεων με τη Μόσχα, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και ένα κύμα κινητοποιήσεων στη χώρα.
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν έστειλε τον ρωσικό στρατό στα σύνορα της Ουκρανίας για «στρατιωτικές ασκήσεις» όπως τις αποκάλεσε. Στις 27 Φεβρουαρίου οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις εισέβαλαν στην περιοχή και κατέλαβαν τα αεροδρόμιά της, αποκόπτοντας την ουσιαστικά από την υπόλοιπη χώρα.
Τον Μάρτιο του 2014 οι κάτοικοί της Κριμαίας σε σχετικό δημοψήφισμα ψήφισαν υπέρ της προσάρτησης της περιοχής στη Ρωσική Ομοσπονδία. Μέχρι και σήμερα η περιοχή παραμένει κάτω από τον έλεγχο της Ρωσίας.
