Το 2010, η Ελλάδα θα έχει έναν πληθυσμό γερασμένο και μειωμένο κατά 30% σε σχέση με το 2025, φτάνοντας σχεδόν τον αριθμό των κατοίκων που είχε απογραφεί το 1940, σύμφωνα με τις προβολές που δημοσιοποίησε η Eurostat. Τα εν λόγω στοιχεία αποτυπώνουν το σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα, το οποίο αν δεν αντιμετωπιστεί οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Μάλιστα, σύμφωνα με τα δυσμενή σενάρια, αν δεν υπάρξουν μεταναστευτικές ροές, ο πληθυσμός της Ελλάδας θα μειωθεί κατά 50% μέχρι το τέλος του αιώνα που διανύουμε.
Ειδικότερα, ο πληθυσμός της Ελλάδας από 10.372.335 άτομα το 2025 εκτιμάται ότι θα μειωθεί στα 7.248.158 άτομα το 2100. Το ποσοστό μείωσης του πληθυσμού στη χώρα μας θα ανέλθει στο 30,1%, το τέταρτο υψηλότερο στην Ε.Ε και σχεδόν τριπλάσιο από το ποσοστό μείωσης του πληθυσμού στην Ε.Ε ως σύνολο (-11,7%).
Αν και η φυσική μείωση του πληθυσμού (γεννήσεις-θάνατοι) θα είναι υψηλότερη καθώς θα ανέλθει σωρευτικά, στην εξεταζόμενη περίοδο, στα 5.026.080 άτομα, εντούτοις η σωρευτική εισροή μεταναστών κατά 1.901.930 άτομα θα μετριάσει κάπως το πρόβλημα, χωρίς βέβαια να το επιλύει.
Το σενάριο με μηδενική καθαρή μετανάστευση, το οποίο δείχνει την ανάπτυξη του πληθυσμού χωρίς μεταναστευτικές ροές, οδηγεί τον πληθυσμό της χώρας στα 5.134.042 άτομα, μειωμένο κατά σχεδόν 50% σε σχέση με σήμερα.
Γήρανση πληθυσμού
Το βασικό σενάριο της Eurostat προβλέπει ότι η γήρανση του πληθυσμού θα συνεχιστεί έως το 2100, με αύξηση τόσο του αριθμού όσο και του ποσοστού των ηλικιωμένων στο συνολικό πληθυσμό. Διάφοροι δημογραφικοί δείκτες χρησιμοποιούνται για την ανάλυση της μετατόπισης της ηλικιακής κατανομής προς τις μεγαλύτερες ηλικίες, όπως:
- Η διάμεση ηλικία
- το ποσοστό του πληθυσμού σε καθεμία από τις κύριες δημογραφικές ηλικιακές ομάδες – παιδιά (που ορίζονται εδώ ως άτομα ηλικίας 0-14 ετών), πληθυσμός σε ηλικία εργασίας (15-64 ετών) και ηλικιωμένοι (65 ετών και άνω)· και,
- δείκτες εξάρτησης ηλικίας – όπως ο δείκτης εξάρτησης σε νεαρή ηλικία, ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων ή ο δείκτης εξάρτησης συνολικής ηλικίας. Οι συγκεκριμένοι δείκτες έχουν μεγάλη σημασία για το ασφαλιστικό σύστημα καθώς κρίνουν την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης αλλά και το πόσο «αντέχουν» τα αναδιανεμητικά συστήματα να παρέχουν το ίδιο επίπεδο παροχών.
Σε ό,τι αφορά τη διάμεση ηλικία του πληθυσμού, από 47,2 έτη το 2025 θα ανέλθει στα 52,5 έτη το 2100. Αν και η αύξηση είναι, σχετικά, μικρή σε σχέση με τις άλλες χώρες, πρέπει να ληφθεί υπόψιν ότι ο πληθυσμός στην Ελλάδα έχει, σήμερα, την τέταρτη μεγαλύτερη διάμεση ηλικία μεταξύ των χωρών της Ε.Ε
Ως προς την ηλικιακή διάρθρωση του πληθυσμού, εδώ η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική, καθώς προβλέπεται μεγάλη μείωση κατά 2,5 εκατομμύρια άτομα περίπου (από τα 6.023.561 άτομα στα 3.590.795 άτομα) του πληθυσμού από 20-64 έτη, που περιλαμβάνει τις πιο παραγωγικές ηλικίες. Και ο πληθυσμός από 0-20 έτη θα μειωθεί σημαντικά, από 1.888.114 άτομα σε 1.131.057, ενώ ο πληθυσμός 65 ετών και άνω θα ξεπεράσει τα 2,5 εκατομμύρια άτομα, αποτελώντας πάνω από το 35% του συνολικού πληθυσμού.
Οι παραπάνω εξελίξεις είναι αναμενόμενες καθώς:
- ο πληθυσμός των παιδιών και των νέων προβλέπεται να μειωθεί λόγω του χαμηλότερου αριθμού γεννήσεων,
- ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας προβλέπεται να συρρικνωθεί σημαντικά, με συνέπεια να αυξηθεί το οικονομικό βάρος που επωμίζεται για τη στήριξη των ηλικιωμένων,
- ο πληθυσμός των ηλικιωμένων θα αυξηθεί σημαντικά, αντανακλώντας τη γήρανση του πληθυσμού της ΕΕ ως αποτέλεσμα των χαμηλότερων ποσοστών θνησιμότητας.
Οι δείκτες εξάρτησης ηλικιωμένων προβλέπεται να αυξηθούν με ταχείς ρυθμούς έως το 2050, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη συνταξιοδότηση των baby-boomers, ενώ στη συνέχεια θα μείνουν σταθερά σε υψηλά επίπεδα μέχρι το τέλος του αιώνα. Ειδικότερα, ο δείκτης του πληθυσμού 65 ετών και άνω σε σχέση με τον πληθυσμό 15-64 ετών, προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά, από 37,4 % το 2025 σε 64,8 % το 2100. Ως εκ τούτου, ενώ το 2025 υπήρχε περίπου ένας ηλικιωμένος για κάθε τρία άτομα σε ηλικία εργασίας, προβλέπεται ότι το 2100 μπορεί να υπάρχουν έως δύο ηλικιωμένοι για τον ίδιο αριθμό ατόμων σε ηλικία εργασίας.
