Όταν ένας αρθρογράφος καλείται να συντάξει ένα success story συνήθως ακολουθεί την κλασική οδό. Ξετυλίγει τον μίτο της διήγησης από το παρελθόν. Φωτίζει την ιστορικότητα, σκάβει να βρει θεμέλια και ρίζες για να εξηγήσει όσο το δυνατόν πιο πειστικά από που ξεκίνησε η ιστορία της επιτυχίας την οποία πρέπει να αποδώσει γλαφυρά για να κερδίσει τους αναγνώστες. Αυτή η μέθοδος είναι η πιο αποτελεσματική. Οι έρευνες κοινής γνώμης έχουν δείξει ότι ασκεί γοητεία σε όλα τα κοινά και σχεδόν πάντα αποδίδει.
Ωστόσο, υπάρχουν εξαιρέσεις. Όταν λ.χ. καταπιάνεσαι με την Disney έχεις πολλά σημεία εκκίνησης. Γι’ αυτό και βρίσκεσαι μπροστά στον προβληματισμό να μην ξέρεις από που να ξεκινήσεις. Αν το καλοσκεφτούμε αυτό το brand name αποτελεί μια σταθερή αξία τα τελευταία περίπου ενενήντα χρόνια. Το αναγνωρίζει και κάποιος που αισίως διανύει την όγδοη δεκαετία της ζωής του αλλά και κάποιος πιτσιρικάς στην εφηβεία. Μπορεί να εννοούν διαφορετικά πολιτιστικά προιόντα ψυχαγωγίας, όταν κληθούν ν’ απαντήσουν σ’ ένα πιθανό ερώτημα του τύπου “Την ξέρεις την Disney;” αλλά όπως και να ‘χει η επιβεβαίωση ότι μια εταιρεία διαθέτει διεισδυτικότητα σε πολλά target group και μάλιστα σε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα αυτό, αν μη τι άλλο, λέγεται ο ορισμός επιτυχίας. Ένας άγραφος νόμος του marketing άλλωστε λέει ότι αν θες ευρύτερη επιτυχία πρέπει να απευθυνθείς σε ευρύ κοινό
Η Disney +
H Disney στις μέρες μας έχει σφιχταγκαλιάσει το μαθηματικό σήμα της πρόσθεσης, το συν. Η σύνδεση αυτή με το γνωστό μαθηματικό σύμβολο εκτός του ότι διεγείρει θετικά συναισθήματα στον μέσο καταναλωτή-μην ξεχνάτε ότι το πρότυπο της δυτικής κοινωνίας και του λεγόμενου αμερικανικού ονείρου είναι “το ευ εν το πολλώ” -παραπέμπει χρηστικά στην ψηφιακή πλατφόρμα, συνδρομητικού τύπου, που έχει φτιάξει η πασίγνωστη εταιρεία και υπόσχεται υψηλού επιπεδου οικιακή ψυχαγωγία για όλα τα μέλη της οικογένειας. Στο εντελώς επιχειρηματικό κομμάτι, για λόγους τυπικούς, υπενθυμίζω απλώς η εταιρεία ανήκει στην μεγάλη οικογένεια Walt Disney Company. Αυτή η επισήμανση είναι σημαντική γιατί καταδεικνύει μια από τις πηγές προγράμματος της πλατφόρμας. Τις ταινίες της Walt Disney Company που έγραψαν ιστορία στην παγκόσμια πολιτιστική ιστορία. Δυνατό χαρτί για τον ανταγωνισμό ανάμεσα στις πλατφόρμες αυτή η ταινιοθήκη, το δίχως άλλο.
Δεν είναι όμως το μόνο ψηφιακό θέλγητρο της κυρίας Disney plus. Στο δυναμικό της εντάσσονται προιόντα από την εταιρεία Pixar, όλη παραγωγή των ταινιών Star Wars, όλοι οι υπερήρωες της Marvel(εταιρεία που εξαγοράστηκε από την Walt Disney Company) τα ντοκιμαντέρ του National Geographic, οι σειρές του FX, φιλμ από την 20th Century Fox, streaming και εκτός ΗΠΑ από την αμιγώς Αμερικάνικη πλατφόρμα της Hulu, αθλητικό περιεχόμενο του καναλιού ESPN. Πολύ λογικά θα σκεφτεί κάποιος αν έχεις Disney + στο σπίτι τα έχεις όλα. Τι παραπάνω να ζητήσεις; Πιθανολογώ ισχυρά ότι κάτι τέτοιο πέρασε από το μυαλό πολλών άλλων πολιτών του κόσμου την χρόνια που μας πέρασε διότι κατά την περίοδο των lockdown η Disney + γιγαντώθηκε. Σύμφωνα με το Variety μετράει, μέχρι το πρώτο δεκανθήμερο του Αυγούστου, 116 εκατομμύρια συνδρομητές. Θα φτάσει άραγε τα 183 εκατομμύρια του Netflix; Πρέπει να ο γεννήτορας του Ρίντ Χείστινγκς ν’ ανησυχεί;
Σ’ αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να απαντήσει ούτε ο πιο ενορατικός μελλοντολόγος. Ο “πόλεμος της πλατφόρμας” μόλις άρχισε. Είναι νέο πράγμα και ουδείς μπορεί να μαντέψει τις τάσεις στο παγκόσμιο κοινό με μαθηματική ακρίβεια. Σίγουρα υπάρχουν οι αλγόριθμοι αλλά η ανθρώπινη ψυχοσύνθεση είναι άγνωστος Χ. Όπως και να χει η Disney είναι μαθημένη να πρωταγωνιστεί. Η επιτυχία είναι ο φυσικός της χώρος. Και για όσους ψαχτούν, αμέσως μετά την ανάγνωση αυτού του άρθρου,ενημερώνω ότι στην Ελλάδα, γενικότερα στην νοτιοανατολική Ευρώπη, δεν έχει έρθει ακόμη η Disney +. Για το 2022 μας έχουν βάλλει στον προγραμματισμό τους και αναμένεται η μηνιαία συνδρομή της να κοστίζει 8,99 ευρώ.
Όλα ξεκίνησαν από το Ινστιτούτο Κάνσας στο Μιζούρ
Η ανάπτυξη του ψηφιακού σύμπαντος είναι ένα τεχνολογικό θαύμα, μια παγκόσμια γέφυρα που φέρνει κοντά λαούς απ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη της υφηλίου. Αυτή η γειτνίαση και η ανταλλαγή συναισθηματικών τοποθετήσεων των ανθρώπων τόσο προφανώς και τόσο άμεσα αναμφίβολα δικαιώνει τον πατέρα της Disney Ουωλτ. Επισήμως, η ιδιότητα του ήταν δημιουργός κινουμένων σχεδίων. Ωστόσο κατέληξε να είναι επιχειρηματίας, ηθοποιός φωνής και παραγωγός ταινιών. Τα κατάφερε μάλιστα να θεωρείται πρωτοπόρος στη βιομηχανία του αμερικανικού animation. Ως παραγωγός ταινιών, κατέχει ρεκόρ για τα περισσότερα Βραβεία Ακαδημίας που απέσπασε ποτέ ένα άτομο, έχοντας κερδίσει συνολικά 26 όσκαρ από 59 υποψηφιότητες. Επιπλέον απέσπασε τρεις χρυσές σφαίρες, ένα βραβείο Emmy ενώ πολλές από τις ταινίες του βρίσκονται, ψηφιοποιημένες πλέον στο Εθνικό μητρώο κινηματογράφου στην βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. Πτυχές μιας ασύλληπτης επιτυχίας που ίσως να μην κατορθώσει ποτέ να επαναλάβεί ή έστω να πλησιάσει κάποιος άλλος, κάποια άλλη εταιρεία. Γιατί να είμαστε ακριβείς και δίκαιοι η Walt Disney Company ξεκίνησε ως Disney Brothers Studio και μετείχε σ’ αυτή και ο αδερφός του Ουώλτ, ο Ρόι.
Ο Ουώλτ βεβαίως ήταν ο πιο δημιουργικός, αυτός που τράβηξε τα φώτα της δημοσιότητας επάνω του. Ήταν αυτός που σε ηλικία 14 ετών το 1915 πέρασε το κατώφλι το κατώφλι του Ινστιτούτο τέχνης στο Κάνσας Σίτι και άρχισε να ζωγραφίζει. Άρχισε να οραματίζεται ήρωες κινουμένων σχεδίων. Πιθανότατα από τότε, χωρίς να το αντιλαμβανόταν με την λογική, ο νεαρός κύριος να έψαχνε μια πιο παγκόσμια γλώσσα για να επικοινωνήσει πέρα από τα σύνορα της πατρίδας του. Γι’ αυτό και παραπάνω αναφέραμε ότι γειτνίαση των ανθρώπων που επιτυγχάνεται με τις τεχνολογικές δυνατότητες ίσως και είναι μια δικαίωση του ενορατικού μυαλού του Ουώλτ. Είτε το θέλουμε, είτε όχι ο εν λόγω παρήγαγε δημιουργήματα που άγγιξαν συναισθηματικά άπειρους διαφορετικούς ανθρώπους. Οι ιστορίες της Disney σε οποία οποιαδήποτε φόρμα διαχρονικά έκαναν παιδιά να γελάσουν, ζέσταναν τις καρδιές των ενηλίκων. Και αυτή η αλυσίδα συγκινήσεων συνεχίζει μέχρι τις μέρες μας. Δεν σπάει.
Η 1η ταινία και οι μεγαλύτερες επιτυχίες
Η Χιονάτη και οι 7 Νάνοι ήταν η παρθενική ταινία μεγάλου μήκους της Disney. Σ’ αυτήν εφαρμόστηκαν νέες τεχνικές όπως το πολυπλάνο, για λήψεις με πολλαπλά επίπεδα βάθους, και δαπανήθηκαν κολοσσιαία, για την εποχή, ποσά (1.500.000 δολάρια, περίπου) Η ταινία γνώρισε τεράστια επιτυχία και έφερε στα ταμεία εκείνης της χρονιάς (1938) 8.000.000 δολάρια, ποσό που θεωρήθηκε πρωτοφανές. Ακολούθησαν “Ο Πινόκιο”, “Η φαντασία”, “Ο Ντάμπο” φιλμ φτιαγμένα με μεράκι και αγάπη που ακόμη και σήμερα παρακολουθοούν μικροί και μεγάλοι.
Οι επιτυχίες της Disney μέσα στα χρόνια αυξάνονταν κατά γεωμετρική πρόοδο συνθέτοντας ένα μοναδικό φαινόμενο λαικής αποδοχής. Σ’αυτή την εξέλιξη βεβαίως καθοριστικό ρόλο έπαιξε η εξαγορά εκ μέρος της άλλων εταιρειών όπως λ.χ της Pixar της Lucas Films και της Marvel οι οποίες έγιναν ένα σώμα μια ψυχή με την Disney. Επιχειρώντας να μεταφράσουμε οικονομικά την επιτυχή πορεία παραγωγών της εταιρείας βρήκαμε τα στοιχεία για τις 20 πιο εμποριές ταινίες της οι οποίες έχουν ως ακολούθως:
20. Pirates of the Caribbean: Dead Man’s Chest $1,066,179,747
19. Toy Story 3 $1,066,970,811
18. Toy Story 4 $1,073,394,593
17. Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker $1,074,149,279
16. The Lion King $1,083,720,877
15. Captain Marvel $1,128,462,972
14. Captain America: Civil War $1,153,337,496
13. Iron Man 3 $1,214,811,252
12. Incredibles 2 $1,244,639,527
11. Beauty and the Beast $1,264,434,525
10. Frozen $1,282,237,224
9. Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi $1,332,698,830
8. Black Panther $1,347,597,973
7. Avengers: Age of Ultron $1,402,809,540
6. Frozen 2 $1,450,026,933
5. The Avengers $1,518,815,51
4. The Lion King $1,670,719,887
3. Avengers: Infinity War $2,048,359,754
2. Star Wars: Episode VII – The Force Awakens $2,070,828,263
1. Avengers: Endgame $2,797,501,328
Μελετώντας αυτά τα νούμερα, που καταδεικνύουν αστρονομικού μεγέθους επιτυχία, το πρώτο λογικό συμπέρασμα που μπορεί να εξάγει κάποιος είναι ότι μιλάμε για μια εταιρεία φαινόμενο. Μιλάμε, λαικά επιτρέψτε μου την φράση, για έναν σκασμό λεφτά και για μια κυκλική οικονομία γύρω από τα προιόντα της εταιρείας που φτιάχνει από καριέρες στο Star system ενώ την ίδια στιγμή παρέχει μέχρι και απλές χειρωνακτικές θέσεις εργασίας σε πλήθος κόσμου. Όμως, κατά την ταπεινή μου γνώμη, αυτή δεν είναι η μεγάλη εικόνα της επιτυχίας της Disney. Πίσω από τα παχυλά ταμεία και τα φουσκωμένα πορτοφόλια υπάρχει μια αλήθεια. Η Disney κερδίζει όλη αυτή την δόξα, μετρίσιμη ή όχι γιατί ψυχαγωγεί διαχρονικά μ’ έναν συγκεκριμένο τρόπο. Προάγει το θετικό, το αισιόδοξο, το όμορφο. Ακόμη στις επικές της ιστορίες αναπαριστά την αέναη μάχη του καλού με το κακό και στο τέλος το καλό πάντα νικάει. Αυτή η αλληλουχία αγγίζει τις ευαίσθητες χορδές της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης. Θέλουμε να πιστέψουμε στο καλό και στην επικράτηση τους έναντι του κακού και αυτή την πίστη τα προιόντα της Disney μας την δίνει απλόχερα. Γι’ αυτό άλλωστε από παιδιά ως ενήλικες μας αρέσουν τα παραμύθια οι ιστορίες π.χ. με τους δράκους, με τις τερατόμορφες υπάρξεις. Τα διαβάζαμε, τα διαβάζουμε ενώ ξέρουμε ότι δεν υπάρχουν στην αληθινή ζωή. Το κάνουμε όμως γιατί θέλουμε να βλέπουμε ότι δράκοι μπορούν να νικηθούν. Πιθανολογώ ισχυρά ότι αυτό μας δίνει κουράγιο και δύναμη για να παλέψουμε τους “αληθινούς” δράκους που καλούμαστε να συναντήσουμε στα μονοπάτια της ζωής μας. Η ζωή εκεί έξω άλλωστε θα ήταν ανυπόφορη χωρίς την πίστη ότι είναι τρωτοί οι “κακοί”, οι “δράκοι”, τα “τέρατα”. Το έχουμε δει άλλωστε να συμβαίνει και στις ταινίες της Walt Disney Company κοντά έναν αιώνα τώρα.
