Περισσότεροι από 200 εκατ. ευρωπαίοι ψήφισαν στις εκλογές του Μαΐου, αυξάνοντας τη συμμετοχή από 42,61% (2014) σε 51% (2019). Η νέα νομοθετική περίοδος ξεκινά στις 2 Ιουλίου.
Οι συνεδριάσεις των πολιτικών ομάδων για τη συγκρότησή τους θα πραγματοποιηθούν πριν από την πρώτη ολομέλεια του Ιουλίου. Μια πολιτική ομάδα πρέπει να αποτελείται από τουλάχιστον 25 ευρωβουλευτές, εκλεγμένους σε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των κρατών μελών (δηλ. τουλάχιστον επτά).
Προκειμένου να αναγνωριστούν επίσημα αρχής γενομένης από τις 2 Ιουλίου, οι πολιτικές ομάδες πρέπει να κοινοποιήσουν τη σύστασή τους στον Πρόεδρο μέχρι τη 1 Ιουλίου.
Εναρκτήρια συνεδρίαση (ολομέλεια) 2-4 Ιουλίου: Εκλογές
Οι νέο-εκλεγέντες ευρωβουλευτές θα συνεδριάσουν στην εναρκτήριο σύνοδο της ολομέλειας του Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο από τις 2 έως τις 4 Ιουλίου για να εκλέξουν τον Πρόεδρο, τους 14 Αντιπροέδρους και τους 5 Κοσμήτορες.
Το Κοινοβούλιο θα ψηφίσει επίσης για την αριθμητική σύνθεση των μόνιμων επιτροπών και υποεπιτροπών του Κοινοβουλίου, σηματοδοτώντας το ξεκίνημα της νέας νομοθετικής περιόδου. Τις επόμενες εβδομάδες, οι επιτροπές θα συνεδριάσουν για πρώτη φορά προκειμένου να εκλέξουν τους αντίστοιχους προέδρους και αντιπροέδρους τους.
Εκλογή του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Η πρώτη ευκαιρία για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εκλέξει τον ή την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η σύνοδος του Ιουλίου II (15-18 Ιουλίου).
Για αυτό χρειάζεται απόλυτη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο (τα μισά από τα μέλη του ΕΚ συν ένα, δηλαδή 376 ψήφους). Εάν δεν εξασφαλιστεί η απαιτούμενη πλειοψηφία, τα κράτη μέλη πρέπει να προτείνουν άλλο υποψήφιο εντός ενός μήνα (το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει επ’ αυτού με ειδική πλειοψηφία).
Όπως και στο παρελθόν, το 2019 τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα υπέβαλαν υποψηφιότητες για τη θέση του Προέδρου της Επιτροπής.
Στη δήλωση της 28ης Μαΐου, η Διάσκεψη των Προέδρων του ΕΚ (δηλ. ο Πρόεδρος του EK και οι ηγέτες των πολιτικών ομάδων) επανεπιβεβαίωσε τη στήριξή της “στη διαδικασία των κορυφαίων υποψηφίων ώστε ο/η επόμενος/η Πρόεδρος της Επιτροπής να έχει δημοσιοποιήσει το πρόγραμμα και το χαρακτήρα του πριν τις εκλογές και να έχει εμπλακεί σε πανευρωπαϊκή προεκλογική εκστρατεία”.
Τι συμβαίνει με τους Επιτρόπους
Το Συμβούλιο, σε συμφωνία με το νέο-εκλεγέντα Πρόεδρο της Επιτροπής, υιοθετεί λίστα υποψηφίων επιτρόπων, έναν για κάθε κράτος μέλος. Αυτοί οι ορισθέντες επίτροποι παρίστανται ενώπιον των αρμόδιων κοινοβουλευτικών επιτροπών ανάλογα με τον τομέα ευθύνης τους (οι ακροάσεις αναμένεται να πραγματοποιηθούν τον Οκτώβριο).
Πώς διορίζονται ο Πρόεδρος της Επιτροπής και οι Επίτροποι;
Πρόεδρος της Επιτροπής
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκλέγει τον Πρόεδρο της Επιτροπής. Η πρώτη ευκαιρία για την ολοκλήρωση της διαδικασίας είναι η δεύτερη σύνοδος της ολομέλειας του Ιουλίου (15 – 18 Ιουλίου).
Μετά τις εκλογές, μία από τις πρώτες ενέργειες του νέου Κοινοβουλίου είναι η εκλογή του επόμενου Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ).
Τα κράτη μέλη ανακηρύσσουν τον υποψήφιο για τη θέση, αλλά για την ανακήρυξη αυτή θα πρέπει να λάβουν υπόψη το αποτέλεσμα των Ευρωπαϊκών Εκλογών. Το Κοινοβούλιο πρέπει να εγκρίνει το νέο Πρόεδρο της Επιτροπής με απόλυτη πλειοψηφία (δηλ. με το μισό του συνόλου των ευρωβουλευτών συν μία ψήφο).
Αν ο υποψήφιος δεν συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προτείνουν άλλο υποψήφιο εντός ενός μήνα (το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία). Για τις εκλογές του 2014, το Κοινοβούλιο εγκαθίδρυσε το σύστημα των κορυφαίων υποψηφίων. Κάθε ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ανακηρύσσει υποψήφιο για την Προεδρία της Επιτροπής και το κόμμα που αναδεικνύεται ισχυρότερο στις εκλογές και συγκεντρώνει πλειοψηφία το Κοινοβούλιο μπορεί να προτείνει τον υποψήφιο του Κοινοβουλίου για την ηγεσία της Επιτροπής.
Επίτροποι
Οι υποψήφιοι για τα υπόλοιπα χαρτοφυλάκια της Επιτροπής πρέπει να περάσουν από “σκληρή” διαδικασία κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συμφωνία με τον εκλεγέντα ως Πρόεδρο της Επιτροπής, υιοθετεί λίστα υποψηφίων Επιτρόπων, έναν ή μία για κάθε κράτος μέλος. Αυτοί οι προτεινόμενοι Επίτροποι εμφανίζονται ενώπιον των σχετικών κοινοβουλευτικών επιτροπών ανάλογα με τους αναμενόμενους τομείς αρμοδιότητάς τους, με τις ακροάσεις να πραγματοποιούνται μάλλον τον Οκτώβριο. Κάθε επιτροπή έπειτα συνεδριάζει για να συντάξει την αξιολόγηση της επίδοσης και των προσόντων των υποψηφίων, η οποία αποστέλλεται στη συνέχεια στη Διάσκεψη των Προέδρων των Επιτροπών.
Η Διάσκεψη των Προέδρων των Επιτροπών προωθεί τις επιστολές αξιολόγησης στον Πρόεδρο του Κοινοβουλίου και η Διάσκεψη των Προέδρων επιλέγει αν θα ολοκληρώσει την ακροαματική διαδικασία. Μια αρνητική αξιολόγηση μπορεί να προκαλέσει την απόσυρση υποψηφίου από τη διαδικασία.
Η σύνθεση της Επιτροπής στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου της Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, πρέπει να επικυρωθεί σε μία και μόνη ψηφοφορία έγκρισης από το Κοινοβούλιο. Αφού ο Πρόεδρος και οι Επίτροποι εγκριθούν από το Κοινοβούλιο, διορίζονται επίσημα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο ενεργεί με ειδική πλειοψηφία.
Σε περίπτωση ουσιώδους μεταβολής κάποιου χαρτοφυλακίου κατά τη διάρκεια της θητείας της Επιτροπής, πλήρωσης κενής θέσης ή διορισμού νέου Επιτρόπου μετά την προσχώρηση κάποιου νέου κράτους μέλους, ο εν λόγω Επίτροπος θα πρέπει επίσης να υποβληθεί στην ίδια ακροαματική διαδικασία από τη σχετική κοινοβουλευτική επιτροπή.
Εκκρεμή ζητήματα
Όλες οι ψηφοφορίες που πραγματοποιήθηκαν από το ΕΚ πριν τις εκλογές παραμένουν σε ισχύ (από νομικής απόψεως) και για την επόμενη σύνθεση του Κοινοβουλίου.
Όσον αφορά τα νομοσχέδια που δεν έφτασαν στην ολομέλεια πριν τις εκλογές, το νομοπαρασκευαστικό έργο (π.χ. σε επίπεδο επιτροπής) κατά τη διάρκεια της προηγούμενης νομοθετικής περιόδου ακυρώνεται, εκτός αν η νέα Διάσκεψη των προέδρων (δηλ. ο Πρόεδρος του ΕΚ και οι ηγέτες των πολιτικών ομάδων) αποφασίσει τη συνέχεια του ήδη παραχθέντος έργου όσον αφορά αυτούς τους φακέλους.
