Την ισχυρή πίεση στην αγορά εργασίας στην Ευρώπη, κατά τη διάρκεια του πρώτου lockdown ανέδειξαν, μεταξύ άλλων, πρόσφατα στοιχεία του συστήματος OVATE του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop).
Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, πολλοί εργοδότες είδαν την πανδημία ως προσωρινή διατάραξη της κανονικότητας και παρέμειναν θετικοί για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές, αλλά στο αποκορύφωμα του πρώτου κύματος της πανδημικής κρίσης, τον Απρίλιο, οι online αγγελίες εργασίας μειώθηκαν κατά σχεδόν 60%, σε σχέση με πέρυσι.
Στην Ελλάδα, η πτώση για το διάστημα Μαρτίου-Ιουνίου 2020 ήταν αισθητά μικρότερη σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ (12% έναντι 31%), αλλά αξίζει να σημειωθεί ότι στη χώρα μας η δημοσίευση αγγελιών εργασίας online είναι λιγότερο συνήθης σε σχέση με άλλα κράτη-μέλη. Επιπλέον, δεν υπάρχουν τόσο πολλές διαθέσιμες θέσεις εργασίας, καθώς η αγορά ακόμη ανακάμπτει από την οικονομική κρίση του 2008-2009. Ενδεικτικό είναι ότι στο πρώτο 9μηνο φέτος, το σύστημα OVATE κατέγραψε 8.100 online αγγελίες εργασίας στην Ελλάδα, όταν στο Βέλγιο και την Τσεχία, χώρες με παρόμοιο πληθυσμό, οι αντίστοιχοι αριθμοί ήταν 192.000 και 177.000.
Παρ’ ολ’ αυτά, οι διαθέσιμες αγγελίες μαρτυρούν μια τάση ως προς τα επαγγέλματα που έδειξαν αντοχή στην πανδημία και αυτά που φάνηκαν περισσότερο ευάλωτα. Πιο συγκεκριμένα, στο εννεάμηνο του 2020, ο τουρισμός «χτυπήθηκε» πολύ σκληρά, με πτώση 35% στην online προσφορά εργασίας. Στις δε αγγελίες που προέρχονταν από γραφεία εύρεσης εργασίας, στις οποίες συνήθως αποτυπώνεται η προσφορά εργασίας για εποχικούς εργαζόμενους και προσωρινή εργασία, η μείωση ήταν ακόμα μεγαλύτερη (-41%.)
Ως τα πιο ανθεκτικά στην πανδημική κρίση επαγγέλματα κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης αναδεικνύονται τα εξής: επαγγελματίες πληροφορικής και επικοινωνιών (αύξηση 152% στις online αγγελίες σε σχέση με το εννιάμηνο του 2019), υπάλληλοι γραφείου (+117%), υπάλληλοι εξυπηρέτησης καταναλωτών (61%), μάνατζερ επιχειρήσεων και παραγωγής (+58% και +46% αντίστοιχα) και επιστήμονες και μηχανικοί (+22%).
Αντίθετα, πέραν των επαγγελμάτων στον τουρισμό, που ήδη αναφέρθηκαν, τις ισχυρότερες πιέσεις (όπως αυτές αποτυπώνονται στις online αγγελίες εργασίας) δέχτηκαν όσα σχετίζονται με: διδασκαλία (-49%), υγεία (-47%), παρασκευή τροφίμων-βοηθούς κουζίνας (-40%), γεωργία-αλιεία-δασοκομία (-27%) και πωλήσεις (-25%).
Γιατί μειώθηκε η ζήτηση για επαγγελματίες υγείας κι εκπαιδευτικούς
Όπως εξηγεί ο Ολλανδός εμπειρογνώμονας του Cedefop, δρ Γιάσπερ βαν Λου (Jasper van Loo), «στην Ελλάδα οι θέσεις εργασίας για τα δημόσια νοσοκομεία, που κατέχουν τη μερίδα του λέοντος στον τομέα της υγείας, συνήθως δεν δημοσιεύονται στoυς κύριους ιστοτόπους εργασίας». Επομένως, «η πτώση που βλέπουμε, κυρίως αντανακλά τη μείωση των online αγγελιών για εργαζόμενους στα ιδιωτικά νοσοκομεία/κλινικές, που μέχρι πρόσφατα δεν εμπλέκονταν ιδιαίτερα στην περίθαλψη ασθενών με κορωνοϊό». Η πτώση αυτή οφείλεται πιθανώς στο γεγονός ότι υπάρχει μικρότερη ζήτηση για ιατρικές υπηρεσίες, καθώς πολλοί ανέβαλαν μη επείγουσες ιατρικές εργασίες, ενώ υπάρχει και γενικότερη αβεβαιότητα.
Επιπρόσθετα, κατά το πρώτο κύμα της πανδημίας στην Ελλάδα, η πίεση στο σύστημα υγείας ήταν σχετικά ήπια, ενώ αντίθετα, στην Ιταλία, οι αγγελίες online για επαγγελματίες υγείας αυξήθηκαν τότε κατά 80%, καθώς γιατροί και νοσηλευτές/νοσηλεύτριες νόσησαν με Covid-19 και νοσοκομεία και κλινικές χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουν επειγόντως κάθε πρόσφορο μέσο για να βρουν νέο προσωπικό. Στην Ελλάδα, κατά το πρώτο κύμα, το γεγονός ότι το lockdown ήρθε νωρίς και με αυστηρά μέτρα, περιόρισε τις αρνητικές επιπτώσεις.
Όσο για τη μείωση στη ζήτηση για εκπαιδευτικούς, ο δρ Van Loo επισημαίνει πως η κάμψη στις online αγγελίες οφείλεται κυρίως σε μειωμένη ζήτηση για δασκάλους στον ιδιωτικό τομέα: εν μέσω κρίσης τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια πιθανώς αναζήτησαν να προσλάβουν όχι εκπαιδευτικούς, αλλά επαγγελματίες πληροφορικής και σχετικό υποστηρικτικό προσωπικό, ώστε να εφαρμόσουν και να επεκτείνουν τις δυνατότητές τους για τηλεκπαίδευση.
«Αυτό που βλέπουμε σε ολόκληρη την Ευρώπη είναι ότι εν μέσω πανδημίας πολλοί λιγότεροι άνθρωποι επιλέγουν να αφήσουν την τρέχουσα δουλειά τους, προτιμώντας τη σταθερότητα σε καιρούς αβεβαιότητας. Το γεγονός ότι υπάρχει μικρότερη κινητικότητα από δουλειά σε δουλειά σημαίνει λιγότερη ζήτηση για θέσεις εργασίας αντικατάστασης και άρα και λιγότερες online αγγελίες. Στην Ελλάδα, όπως και σε πολλές άλλες χώρες, αναμένουμε περαιτέρω μείωση της online προσφοράς εργασίας, λόγω του δεύτερου lockdown. Αναμένουμε επίσης ότι η ζήτηση για επαγγελματίες υγείας θα αυξηθεί στο τελευταίο φετινό τρίμηνο, σε σχέση με νωρίτερα φέτος» επισημαίνει.
Προσθέτει ότι η προστασία της ζωής θα παραμείνει κομβική, αλλά είναι επίσης σημαντικό να κοιτάξουμε μπροστά και να σκεφτούμε ενεργητικές πολιτικές που θα βοηθήσουν τους ανθρώπους να παραμείνουν στην αγορά εργασίας, που αλλάζει με ολοένα μεγαλύτερη ταχύτητα. Η Covid19 επισπεύδει την αλλαγή και οι άνθρωποι χρειάζεται να είναι προετοιμασμένοι και να διαθέτουν τις απαιτούμενες δεξιότητες μεταπανδημικά.
«Η ενεργοποίηση προγραμμάτων για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας στην αναζήτηση εργασίας και την αντιστοίχιση θέσεων εργασίας, καθώς για την κατάρτιση με στόχο την απόκτηση δεξιοτήτων για νέες θέσεις εργασίας είναι πολύ σημαντική. Μια τέτοια εστίαση στις πολιτικές μπορεί επίσης να ενθαρρύνει τη δημιουργία θέσεων εργασίας στον μετα-covid κόσμο», καταλήγει.
