Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε το βράδυ της Τετάρτης την επιβολή δασμών 20% σε προϊόντα προερχόμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και εύλογα οι ανησυχίες έχουν στραφεί γύρω από τις ελληνικές εξαγωγές. Αν και δεν αναφέρθηκε ρητά το όνομα της Ελλάδας στο πλαίσιο της στοχοποίησης της ΕΕ, δημιουργείται αβεβαιότητα για τα ελληνικά προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024, οι ελληνικές εξαγωγές ανήλθαν σε περίπου 49,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 2,4 δισ. ευρώ προορίζονταν για την αμερικανική αγορά. Από αυτά, τα 450 εκατ. ευρώ αφορούν στις εξαγωγές ελληνικών τροφίμων, όπως ελληνικά κρασιά, τυριά, ροδάκινα, ελιές και λάδι. Παρά το πλεονασματικό εμπόριο που επιτυγχάνεται με τις ΗΠΑ –με τις εισαγωγές αμερικανικών προϊόντων να ανέρχονται στα 2,16 δισ. ευρώ– η αξία της Αμερικανικής αγοράς ως προορισμός αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, καθώς περίπου το 4,8% του συνολικού όγκου των εξαγωγών απευθύνεται στις ΗΠΑ.
Ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για τις συνέπειες που επιφέρει στο διεθνές εμπόριο και ειδικότερα στο ελληνικό επιχειρηματικό περιβάλλον η απόφαση του Τραμπ. Αναφέρει πως η αυτή η πολιτική, που στοχεύει στη μείωση του εμπορικού ελλείμματος των ΗΠΑ, έχει άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία και τις ελληνικές επιχειρήσεις. Οι νέοι δασμοί, που επιβάλλονται σε βασικούς κλάδους, όπως η βιομηχανία, η αγροδιατροφή και τα καταναλωτικά αγαθά, αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά τις ελληνικές εξαγωγές προς την αμερικανική αγορά.
Πρόσθεσε πως το ελληνικό εμπόριο κινδυνεύει να αντιμετωπίσει μείωση της εξαγωγικής δραστηριότητάς του. Τα ελληνικά προϊόντα καθίστανται ακριβότερα και λιγότερο ανταγωνιστικά στις ΗΠΑ, επηρεάζοντας κυρίως τους κλάδους του κρασιού, του ελαιόλαδου, των γαλακτοκομικών και άλλων αγροτικών προϊόντων, κάτι που επηρεάζει και το ελληνικό εμπορικό ισοζύγιο.
Με τη σειρά του, ο Βασίλης Κορκίδης, πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, τόνισε πως «Ο αντίκτυπος στις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, αλλά κυρίως στις ευρωπαϊκές ΜμΕ, από τις ”υβριδικές επιπτώσεις”, τόσο του οριζόντιου ”οικουμενικού δασμού” σε όλες τις χώρες, όσο και των εξειδικευμένων δασμών σε 25 χώρες, από 10% έως και 49%, θα εξαρτηθεί από την ένταση και την διάρκεια επιβολής τους […] Οι εμπειρογνώμονες εκτιμούν πως για κάθε 10 ποσοστιαίες μονάδες δασμών, η παγκόσμια παραγωγή θα μειωθεί 0,3%, ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα αυξηθεί 0,4% και γενικότερα το βαρύ τίμημα στην παγκόσμια οικονομία θα ξεπεράσει τα 1,4 τρισ. δολάρια», υπογράμμισε ο κ. Κορκίδης.
Το Ελληνοαμερικανικό Επιμελητήριο τοποθετήθηκε με μια πιο ψύχραιμη άποψη επί του θέματος, αναφέροντας πως οι άμεσες επιπτώσεις από την επιβολή των αμερικανικών δασμών ενδέχεται να είναι περιορισμένες, αφού το εμπορικό ισοζύγιο Ελλάδας – ΗΠΑ είναι σχετικά μικρό.
«…Πρωταρχικός μας στόχος είναι η διασφάλιση ενός ευνοϊκού εμπορικού περιβάλλοντος που θα στηρίζει την επιχειρηματικότητα και θα ενισχύει τους διμερείς οικονομικούς δεσμούς.
Δεσμευόμαστε να αναλάβουμε πρωτοβουλίες, είτε μόνοι μας είτε σε συνεργασία με τα άλλα αμερικανικά επιμελητήρια εντός και εκτός Ευρώπης, επιδιώκοντας την έναρξη ενός εποικοδομητικού διαλόγου που θα προάγει τη σταθερότητα και την ανάπτυξη του εμπορίου μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης, με γνώμονα την αμοιβαία ωφέλεια και τη θεσμική συνέπεια», ανέφερε χαρακτηριστικά το Ελληνοαμερικανικό Επιμελητήριο.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις ανακοινώσεις του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την επιβολή δασμών σε διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελλάδας.
Ποιες εξαγωγές βρίσκονται στο επίκεντρο
Οι ελληνικές βιομηχανίες τροφίμων και ποτών βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης, καθώς προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, τα ελληνικά κρασιά, η φέτα, και οι ελιές, τα οποία έχουν αποκτήσει ισχυρή αναγνωρισιμότητα στην αμερικανική αγορά, διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο λόγω της αύξησης του κόστους για τους εισαγωγείς.
- Ελιές και Ελαιόλαδο: Η Ελλάδα παραμένει ο κύριος πάροχος ελιών για τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με στοιχεία της ΠΕΜΕΤΕ, οι εξαγωγές ελιών ανήλθαν σε περίπου 241 εκατ. ευρώ το 2024, σημειώνοντας αύξηση περίπου 39% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Επιπλέον, οι εξαγωγές ελαιολάδου παρουσιάζουν σταθερή ανάπτυξη, με πάνω από 45.000 τόνοι να διατίθενται στην αμερικανική αγορά.
- Φέτα: Η ελληνική φέτα, που κατέχει πρωτοκαθεδρία στα εξαγώγιμα προϊόντα και τα ΠΟΠ τυριά, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο απώλειας ανταγωνιστικότητας λόγω της αύξησης των τιμών. Το 2024, η αξία των εξαγωγών φέτας στις ΗΠΑ ανήλθε σε περίπου 53,6 εκατ. ευρώ.
- Κρασί: Οι εξαγωγές ελληνικού κρασιού, όπου οι ΗΠΑ αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά, ενδέχεται να υποστούν πλήγμα αν οι δασμοί μετακυλιστούν στις τελικές τιμές, με τις πωλήσεις να ανέρχονται σε περίπου 19 εκατ. ευρώ.
Παρά τις άμεσες επιπτώσεις σε συγκεκριμένους τομείς, οι δασμοί του Τραμπ ενδέχεται να δημιουργήσουν ευρύτερες αναταράξεις στο διεθνές εμπόριο και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Με το 65% των ελληνικών εξαγωγών να απευθύνεται σε χώρες μέλη της ΕΕ –με κύριους εμπορικούς εταίρους την Ιταλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Κύπρο–, αναμένεται το ευρωπαϊκό εμπόριο να επηρεαστεί, γεγονός που ίσως υποχρεώσει την Ελλάδα να αναθεωρήσει τις εμπορικές της προτεραιότητες και να εστιάσει σε νέες αγορές όπως αυτές της Ασίας και του Καναδά.
Η θέση της ΕΕ
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προειδοποίησε σε δραματικό τόνο για τις συνέπειες που θα έχουν οι δασμοί Τραμπ στην παγκόσμια οικονομία, στους καταναλωτές και στις επιχειρήσεις.
Για τη φον ντερ Λάιεν, «η ανακοίνωση του προέδρου Τραμπ για καθολικούς δασμούς σε ολόκληρο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ, αποτελεί σημαντικό πλήγμα για την παγκόσμια οικονομία. Λυπάμαι βαθύτατα για την επιλογή αυτή. Ας είμαστε ξεκάθαροι όσον αφορά τις τεράστιες συνέπειες. Η παγκόσμια οικονομία θα υποφέρει πάρα πολύ. Η αβεβαιότητα θα διογκωθεί και θα πυροδοτήσει άνοδο περαιτέρω προστατευτισμού. Οι συνέπειες θα είναι τρομερές για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Επίσης για τις πιο ευάλωτες χώρες, οι οποίες υπόκεινται τώρα σε μερικούς από τους υψηλότερους δασμούς των ΗΠΑ».
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισήμανε ότι θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις ενώ ταυτόχρονα η Ευρώπη θα παρουσιάσει την ανταπόδοση. «Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, από την αρχή, ήμασταν πάντα έτοιμοι να διαπραγματευτούμε με τις ΗΠΑ, ώστε να αρθούν όλα τα εναπομείναντα εμπόδια στο διατλαντικό εμπόριο. Ταυτόχρονα, είμαστε έτοιμοι να αντιδράσουμε. Ολοκληρώνουμε ήδη μια πρώτη δέσμη αντιμέτρων ως ανταπόδοση στους δασμούς στον χάλυβα. Και τώρα προετοιμαζόμαστε για περαιτέρω αντίμετρα, για να προστατεύσουμε τα συμφέροντα και τις επιχειρήσεις μας, εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν. Θα παρακολουθούμε επίσης στενά τις έμμεσες επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν αυτοί οι δασμοί, διότι δεν μπορούμε να απορροφήσουμε την παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα ούτε θα δεχθούμε ντάμπινγκ στην αγορά μας».
