Τα καταναλωτικά δάνεια στην Ελλάδα αυξάνονται με ραγδαίους ρυθμούς, φτάνοντας σε επίπεδα-ρεκόρ που είχαν να παρατηρηθούν εδώ και πάνω από δώδεκα χρόνια. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι νέες εκταμιεύσεις καταναλωτικών δανείων τον Ιούνιο του 2025 έφτασαν τα 173 εκατ. ευρώ, το υψηλότερο ποσό από τον Δεκέμβριο του 2013.
Η τάση αυτή είναι ακόμα πιο εμφανής στο επίπεδο του εξαμήνου. Το πρώτο εξάμηνο του 2025, τα νέα καταναλωτικά δάνεια άγγιξαν συνολικά τα 908 εκατ. ευρώ, ξεπερνώντας το ποσό που δόθηκε το δεύτερο εξάμηνο του 2024. Η τελευταία φορά που καταγράφηκε μεγαλύτερη ζήτηση ήταν το δεύτερο εξάμηνο του 2013, με τις εκταμιεύσεις να ανέρχονται στα 1,05 δισ. ευρώ.
Δάνειο για επιβίωση, όχι για επένδυση
Αν και η αύξηση των δανείων θα μπορούσε να υποδηλώνει οικονομική ευρωστία, στην περίπτωση των καταναλωτικών δανείων το συμπέρασμα είναι μάλλον διαφορετικό. Από τις αρχές του 2023, ένα ανησυχητικό φαινόμενο κάνει την εμφάνισή του: οι νέες εκταμιεύσεις καταναλωτικών δανείων είναι υψηλότερες από αυτές των στεγαστικών.
Ενώ σε άλλες χώρες της ευρωζώνης, για κάθε 1 ευρώ καταναλωτικού δανείου δίνονται περίπου 7 ευρώ σε στεγαστικά, στην Ελλάδα η αναλογία είναι 1 προς 1. Το πρώτο εξάμηνο του 2025, τα στεγαστικά δάνεια ανήλθαν στα 838 εκατ. ευρώ, δηλαδή 70 εκατ. ευρώ λιγότερα από τα καταναλωτικά.
Αυτή η αντιστροφή της αναλογίας δείχνει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά προσφεύγουν στον δανεισμό όχι για να κάνουν μια επένδυση ζωής, όπως η αγορά σπιτιού, αλλά για να καλύψουν καθημερινές ανάγκες. Αυτό επιβεβαιώνεται από τη μεγάλη πλειονότητα των συναλλαγών στην αγορά ακινήτων, που κατά 90% γίνονται με μετρητά ή κεφάλαια από το εξωτερικό.
Υψηλά επιτόκια και έλλειψη αποταμίευσης
Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη αν αναλογιστεί κανείς τους όρους δανεισμού. Το μέσο επιτόκιο για τα καταναλωτικά δάνεια στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 10,19% τον Ιούνιο, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης που είναι 7,40%. Τα ελληνικά επιτόκια είναι τα τρίτα υψηλότερα στην Ευρώπη, πίσω μόνο από αυτά της Εσθονίας και της Λετονίας.
Η τάση αυτή αναδεικνύει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας: την έλλειψη αποταμιεύσεων. Σύμφωνα με μελέτη της Alpha Bank, η αποταμίευση κινείται σε αρνητικά επίπεδα από το 2022. Τα στοιχεία του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ) για το 2024 είναι αποκαλυπτικά: το 71% των καταθετικών λογαριασμών έχει λιγότερα από 1.000 ευρώ.
Είναι σαφές ότι η αύξηση των καταναλωτικών δανείων στην Ελλάδα δεν σηματοδοτεί οικονομική ευημερία, αλλά την ανάγκη των νοικοκυριών να δανειστούν για να ανταπεξέλθουν στις καθημερινές τους ανάγκες, πληρώνοντας μάλιστα ένα από τα υψηλότερα επιτόκια στην Ευρώπη.
