Πάνω από το 50% των προϊόντων ηλεκτρονικού εμπορίου προερχόμενα από τρίτες χώρες, τα οποία αγοράζονται διαδικτυακά και εισάγονται απευθείας στους καταναλωτές της ΕΕ, δεν συμμορφώνονταν με τα πρότυπα της ΕΕ για τα προϊόντα. Επίσης, το 84% των προϊόντων αυτών που υποβλήθηκαν σε εργαστηριακές δοκιμές για την ασφάλειά τους κρίθηκαν επικίνδυνα.
Αυτά ήταν τα ανησυχητικά ευρήματα της μεγάλης κλίμακας επιχείρησης τελωνειακού ελέγχου που πραγματοποιήθηκε σε ολόκληρη την ΕΕ, σε συνεργασία με τις αρμόδιες εθνικές εποπτικές αρχές, σύμφωνα με την Γενική Διεύθυνση για τη Φορολογία και την Τελωνειακή Ένωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ειδικότερα, σε έλεγχο που πραγματοποιήθηκε σε 20.000 παιχνίδια και μικρές ηλεκτρονικές συσκευές έδειξε ότι περισσότερα από τα μισά δεν συμμορφώνονταν με τα πρότυπα της ΕΕ για τα προϊόντα. Μια επιλογή από αυτά τα προϊόντα υποβλήθηκε επίσης σε εργαστηριακές δοκιμές για την ασφάλειά τους. Το 84% των προϊόντων που υποβλήθηκαν σε δοκιμές κρίθηκαν επικίνδυνα. Εκτιμάται ότι σε ολόκληρη την ΕΕ, τα τελωνεία απέρριψαν κατά μέσο όρο 13 είδη ανά εκατομμύριο προϊόντα που διατέθηκαν στην αγορά το 2024, λόγω μη συμμόρφωσης ή σοβαρών κινδύνων.
Όμως οι προκλήσεις για τις τελωνειακές αρχές είναι σημαντικές καθώς διαχειρίζονται έναν ταχέως αυξανόμενο αριθμό μικρών δεμάτων λόγω της παγκόσμιας ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου. Από το 2022, ο όγκος των μικρών δεμάτων που αποστέλλονται στην ΕΕ διπλασιάζεται κάθε χρόνο. Το 2024, 4,6 δισεκατομμύρια δέματα είχαν κατακλύσει την αγορά της ΕΕ. Τον Ιούλιο του 2025, παρατηρήθηκε αύξηση 36% σε σύγκριση με τον Ιούλιο του 2024. Κάθε δευτερόλεπτο εισάγονται στην ΕΕ σχεδόν 180 άμεσες αποστολές αυτού του είδους. Το 2025, οι αποστολές μικρών δεμάτων αποτελούσαν το 97% του συνόλου των αποστολών.
Η μεγάλη αύξηση των εισαγωγών μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου ξεπερνά πλέον τους ελεγκτικούς μηχανισμούς καθώς οι παραδοσιακοί μέθοδοι ελέγχου δεν επαρκούν.
Προκειμένου να αντιστραφεί αυτή η κατάσταση, η ΕΕ άρχισε να λαμβάνει μέτρα για τον καλύτερο έλεγχο των εισαγωγών μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου και για τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού με τους παραδοσιακούς λιανοπωλητές της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, ήδη, τα κράτη μέλη συμφώνησαν να καταργήσουν την απαλλαγή από δασμούς για δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ, αντικαθιστώντας την με ενιαίο δασμό 3 ευρώ ανά τεμάχιο, ο οποίος θα ισχύει από την 1η Ιουλίου 2026.
Όμως η μεγάλη αλλαγή θα έλθει με την μεταρρύθμιση του τελωνειακού συστήματος της ΕΕ, η οποία θα καταστήσει τις διαδικτυακές πλατφόρμες και τους πωλητές «συμμέτοχους» στην προσπάθεια για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης των προϊόντων που πωλούνται διαδικτυακά στην ΕΕ με όλες τις τελωνειακές υποχρεώσεις. Κάτι που αποτελεί σημαντική αλλαγή σε σχέση με το ισχύον τελωνειακό σύστημα, στο οποίο η ευθύνη επιβάλλεται στους μεμονωμένους καταναλωτές και μεταφορείς.
Στην αναμορφωμένη τελωνειακή ένωση της ΕΕ, οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να εισάγουν εμπορεύματα στην ΕΕ θα καταχωρούν όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα προϊόντα και τις εφοδιαστικές αλυσίδες τους σε ένα ενιαίο ηλεκτρονικό περιβάλλον: τον νέο τελωνειακό κόμβο δεδομένων της ΕΕ που θα τεθεί σε λειτουργία το 2028. Ο κόμβος δεδομένων θα αφορά αρχικά τις αποστολές ηλεκτρονικού εμπορίου, ακολουθούμενος (σε εθελοντική βάση) από άλλους εισαγωγείς το 2032. Το 2035 θα αξιολογηθεί εάν αυτή η δυνατότητα μπορεί να επεκταθεί σε όλους τους εμπόρους όταν ο κόμβος καταστεί υποχρεωτικός από το 2038.
Η τεχνητή νοημοσύνη θα αξιοποιηθεί για την ανάλυση και παρακολούθηση των δεδομένων και για την πρόβλεψη προβλημάτων πριν ακόμη τα εμπορεύματα ξεκινήσουν το ταξίδι τους προς την ΕΕ. Αυτό θα επιτρέψει στις τελωνειακές αρχές της ΕΕ να επικεντρώσουν τους ελέγχους τους εκεί που χρειάζεται περισσότερο:
Επίσης, οι πλατφόρμες θα είναι υπεύθυνες για τη διασφάλιση της καταβολής των τελωνειακών δασμών και του ΦΠΑ κατά την αγορά, ώστε οι καταναλωτές να μην επιβαρύνονται πλέον με κρυφές χρεώσεις ή απροσδόκητες γραφειοκρατικές διαδικασίες κατά την παράδοση του δέματος.
Σύμφωνα με τις προσδοκίες της Κομισιόν, από τη στιγμή που οι διαδικτυακές πλατφόρμες και οι πωλητές καταστούν επίσημοι εισαγωγείς, οι καταναλωτές της ΕΕ θα είναι σίγουροι ότι έχουν καταβληθεί όλοι οι φόροι και οι δασμοί και ότι οι αγορές τους είναι ασφαλείς και συμμορφώνονται με τα πρότυπα της ΕΕ.
