Ο Holger Schmieding, Chief Economist της Berenberg προτείνει μια ρηξικέλευθη οικονομική λογική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση από μέρους των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των οικονομικών συνεπειών που προκαλούνται από την πανδημία του κορωνοϊού.
Συγκεκριμένα, ο κ. Schmieding αναφέρει: Αυτές τις ημέρες η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο της πανδημίας του κορωνοϊού. Τα κρούσματα πολλαπλασιάζονται με φρενήρεις ρυθμούς, οι νεκροί, δυστυχώς, αθροίζονται με εξαιρετικά αυξημένους ρυθμούς και τρομακτικά μεγέθη, ενώ χώρες που δεν διακρίνονται για τα συμπαγή τους οικονομικά δεδομένα, όπως λ.χ. η Ιταλία και η Ισπανία, έχουν πληγεί ανεπανόρθωτα.
Τα δε lockdowns προκαλούν έντονες διαταραχές στην παγκόσμια οικονομία, οι δαπάνες για την υποστήριξη των συστημάτων υγείας έχουν πάρει την ανιούσα, ενώ τα κράτη καλούνται να διευκολύνουν μια επικίνδυνη κρίση ρευστότητας και να περιορίσουν τον κίνδυνο της εμφάνισης πρωτόγνωρων μεγεθών μαζικής ανεργίας.
Υπό αυτό το πρίσμα, το σύνολο των Ευρωπαϊκών χωρών θα χρειαστεί να χρηματοδοτήσει τεράστια δημοσιονομικά ελλείμματα κατά τη διάρκεια ενός και μόνο έτους, όταν το ΑΕΠ μπορεί να μειωθεί και κατά 5% ή και ακόμη περισσότερο!
Μάλιστα, σε ορισμένες χώρες όπως λ.χ. στην Ιταλία, την Ισπανία κ.ά. τα ελλείμματα μπορεί να υπερβούν ακόμη και το 10% του ΑΕΠ.
Το οικονομικό σκεπτικό για τα Ομόλογα Corona
Σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ, τα μέλη της Ευρωζώνης θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να δανειστούν κεφάλαια με ανεκτά όρια σε μια τέτοια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Για χώρες με αποδόσεις σχεδόν μηδενικές, αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα. Για την Ιταλία, την Ισπανία, την Ελλάδα και μερικές άλλες, ωστόσο, είναι! Οι αγορές στοιχείων ενεργητικού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), που έχουν κλιμακωθεί μέχρι συνολικού όγκου τουλάχιστον 1,1 τρισεκατομμυρίου ευρώ για το τρέχον έτος, θεωρείται ως ένα υπερβολικά «αμβλύ» εργαλείο για τον περιορισμό των περιφερειακών αποδόσεων με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο.
Παρά την ευελιξία που έχει επιδείξει η ΕΚΤ, στο τέλος της ημέρας θα τηρήσει την κατανομή των αγορών με την πάροδο του χρόνου. Προκειμένου να αγοράσει πρόσθετα Ιταλικά χρεόγραφα, όπως θα έπρεπε να κάνει η ΕΚΤ, θα πρέπει, τελικά, να αποκτήσει ακόμα περισσότερα Γερμανικά χαρτιά. Η έκδοση κοινών ομολόγων της Ευρωζώνης και η διοχέτευση των κεφαλαίων ως πιστώσεων σε κράτη-μέλη που έχουν μεγάλη ανάγκη θα εξυπηρετούσε τον εν λόγω σκοπό με ακόμη πιο αποτελεσματικό τρόπο.
Η πολιτική λογική θα πρέπει να είναι συντριπτική!
Αναμφίβολα, εάν υπήρχε ποτέ στιγμή για την επίδειξη έμπρακτης όσο και ουσιαστικής αλληλεγγύης στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο, αυτή είναι σήμερα! Το εάν οι Ευρωπαίοι βοηθούν ο ένας τον άλλον σε αυτή την ύψιστη κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μπορεί να διαμορφώσει το σκεπτικό και την κεντρική ιδέα σχετικά με το τι αντιπροσωπεύει η Ευρώπη. Όχι μόνο σήμερα, αλλά και επί μακρόν από τούδε και στο εξής.
Μάλιστα, η επίδειξη αλληλεγγύης στην περίπτωση της πανδημίας που πλήττει ολόκληρη την Γηραιά Ήπειρο, μπορεί να συμβάλει στον υπερ-κερασμό του εξόχως «στενόμυαλου» όσο και αναποτελεσματικού σκεπτικού της λογικής «πρώτα η χώρα μου»! Αντιθέτως, η έλλειψη αλληλεγγύης μπορεί να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και περαιτέρω αρνητισμό απέναντι στις δομές και την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η πρόταση για την έκδοση Ομολόγων Corona
Προκειμένου να αντιμετωπιστεί μια μοναδική στο είδος της, αλλά και εξαιρετικά επείγουσα κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η Ευρωζώνη και η Κοινότητα θα πρέπει να δημιουργήσει ένα ταμείο ειδικού σκοπού με δανειοδοτική ικανότητα ύψους έως 500 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Το συγκεκριμένο ταμείο θα προβεί στην έκδοση Ομολόγων Corona κατά τη φετινή χρονιά, και μόνο για αυτό το έτος. Ο εφάπαξ ειδικός σκοπός θα πρέπει να συμβάλει στην παράκαμψη της διαρκώς εντεινόμενης συζήτησης και του «άτυπου» debate σχετικά με την έκδοση του Ευρωομολόγου και τον ηθικό κίνδυνο που συνοδεύει τη συγκεκριμένη κίνηση. Το εν λόγω ταμείο θα πρέπει να διαρθρώνεται, αλλά και να διαχειρίζεται από μέρους του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (EMS), να επανδρώνεται από άρτια καταρτισμένο προσωπικό και φυσικά να μην αποτελεί επίσημα μέρος του EMS.
Οι συμμετέχουσες χώρες θα μπορούσαν να αντλούν πιστώσεις από τo «Ταμείο έκτακτης ανάγκης για την πανδημία» («Pandemic Emergency Facility») έως και τρεις φορές από το συνολικό μερίδιό τους στα 500 δισεκατομμύρια ευρώ, όπως θα οριζόταν από τον «capital key» κανόνα.
Για τα εν λόγω δάνεια προς τα κράτη-μέλη, το ταμείο θα πρέπει να χρεώνει μια πριμοδότηση, λ.χ. 5 μονάδων βάσης ανά έτος χρονικής διάρκειας. Για παράδειγμα, η Ιταλία θα έπρεπε να καταβάλει 35 ή ακόμη και 50 μονάδες βάσης πάνω από το κόστος χρηματοδότησης του ESM για δάνεια με επταετή ή δεκαετή διάρκεια, αντίστοιχα. Μόνο χώρες που διακρίνονται από υψηλότερο κόστος δανεισμού έναντι αυτού θα είχαν πρόσβαση στα ανάλογα κεφάλαια.
Άραγε, μπορεί να γίνει πραγματικότητα;
Τα εμπόδια πολιτικής φύσεως μπορεί να εξακολουθούν να παραμένουν υψηλά από την πλευρά ορισμένων χωρών, ωστόσο, σε εποχές κατά τις οποίες κυριαρχεί η πεποίθηση πως «θα κάνουμε ότι χρειαστεί», οι επιφυλάξεις, οι αρνήσεις και τα εν γένει… ταμπού μπορούν να αποτελέσουν παρελθόν. Έστω και περιστασιακά.
Αποτελεί κοινό τόπο πως στο αμέσως προσεχές χρονικό διάστημα, αναμένεται μια κεντρική Κοινοτική απόφαση μέσω της οποίας θα παράσχεται γενναιόδωρη βοήθεια προς τα κράτη-μέλη, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Προς το παρόν, μια πρόσκληση προς τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν τα προληπτικά και ή ενισχυμένα πιστωτικά όρια του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος (European Monetary System – EMS) για συνολικό ποσό που φτάνει μέχρι τα 410 δισεκατομμύρια ευρώ φαντάζει το πιθανότερο σενάριο έναντι των Ομολόγων Corona. Και αυτό, παρά τον κίνδυνο του… στιγματισμού που συνδέεται με τις πιστωτικές γραμμές του EMS.
Φυσικά, οι τελευταίες ή ακόμη και ένας καινούριος τρόπος αξιοποίησης των υφιστάμενων δυνατοτήτων του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος στο πλαίσιο ενός μηχανισμού ακόμη και με νέα ονομασία θα αποδεικνυόταν ιδιαίτερα χρήσιμο. Επιπροσθέτως, θα μπορούσαν να υποστηριχθούν με τη δέσμευση να αυξηθεί η κεφαλαιακή βάση του EMS και, εάν χρειαστεί, θα μπορούσε να μετατραπεί σε… υπερόπλο των τελικών νομισματικών συναλλαγών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Αλλά θα ήταν καλύτερα, κατά την άποψή μου, να διατηρήσουμε τέτοιες διευκολύνσεις του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (European Stability Mechanism – ESM) σε στάση αναμονής και να προχωρήσουμε άμεσα στην έκδοση Ομολόγων Corona προκειμένου να δείξουμε αυτή τη στιγμή έμπρακτη αλληλεγγύη στην Ευρώπη και να τονίσουμε τον εξαιρετικό χαρακτήρα της έκτακτης ανάγκης.
