Σε μία κίνηση που αποτυπώνει για πρώτη φορά και επισήμως σε ευρωπαϊκό κείμενο τα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας προχώρησε η κυβέρνηση, καταθέτοντας τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που ακυρώνει ουσιαστικά το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αμφισβητώντας την αναθεωρητική λογική της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης χαρακτήρισε το κείμενο «ζωτικής σημασίας», ενώ κυβερνητικές πηγές στέλνουν το μήνυμα πως «η Ελλάδα κλείνει εκκρεμότητες του παρελθόντος» με το υπουργείο Εξωτερικών να ξεκαθαρίζει ότι η Αθήνα συνεχίζει να επιδιώκει τον διάλογο.
Στον χάρτη καταγράφονται οι συμφωνίες οριοθέτησης Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών με την Ιταλία και την Αίγυπτο, όπως προέκυψαν μετά από διαπραγματεύσεις, στη βάση πάντα των κανόνων του Δικαίου της Θάλασσας και των αρχών καλής γειτονίας. Με την καταγραφή της πλήρους επήρειας της ελληνικής υφαλοκρηπίδας αποσαφηνίζονται τα μέγιστα δυνητικά όρια του ελληνικού θαλάσσιου χώρου. Με λίγα λόγια ο χάρτης κατοχυρώνει το σημείο από όπου η Ελλάδα θα ξεκινούσε μία πιθανή διαπραγμάτευση για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Η δημοσίευση του χάρτη έρχεται σε συνέχεια των εξελίξεων με τις έρευνες για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, έχοντας όμως μία Αθήνα που εμφανίζει δεύτερες σκέψεις και με την κίνησή της τώρα φέρνει ξανά στην επιφάνεια τις διαφορές με την Άγκυρα για το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών.
«Παραβιάζονται οι περιοχές δικαιοδοσίας της Τουρκίας»
Η Τουρκία ωστόσο ισχυρίζεται ότι τα ελληνικά νησιά δεν έχουν δικαίωμα σε ΑΟΖ και πως η τουρκική υφαλοκρηπίδα φτάνει μέχρι τη μέση του Αιγαίου, αφού η οριοθέτηση πραγματοποιείται με βάση τις ηπειρωτικές ακτές των δύο κρατών (αφήνοντας τα νησιά εκτός). Βεβαίως η Άγκυρα βασίζεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο όμως όχι μόνο αγνοεί πλήρως το Δίκαιο της Θάλασσας αλλά και τις νόμιμες συμφωνίες που έχουν συνάψει τα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Να τονίσουμε ότι εκκρεμεί ο ακριβής ορισμός της διεξαγωγής του ανώτατου συμβουλίου συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας αλλά και της συνάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η αντίδραση της Άγκυρας στη δημοσίευση του ΘΧΣ ήταν έντονη, με το τουρκικό ΥΠΕΞ να ανακοινώνει πως «Ορισμένες από τις περιοχές που καθορίζονται στο «Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχέδιο» που κατατέθηκε από την Ελλάδα στο πλαίσιο της νομοθεσίας της ΕΕ, παραβιάζουν τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της Τουρκίας τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Επαναλαμβάνουμε ότι οι μονομερείς ενέργειες και αξιώσεις της Ελλάδας δεν θα έχουν νομικές συνέπειες για την Τουρκία. Υπενθυμίζουμε επίσης ότι πρέπει να αποφεύγονται μονομερείς ενέργειες σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες όπως το Αιγαίο και η Μεσόγειος».
Πάντως ο χάρτης, επί του παρόντος τουλάχιστον, δεν αποτυπώνει χρήσεις, δηλαδή τι επιτρέπεται και πού με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη, κάτι που θα γίνει σε δεύτερο χρόνο όταν και θα υπάρξει περαιτέρω εξειδίκευση δραστηριοτήτων όπως:
- ο καθορισμός των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών και η προστασία ενάλιων αρχαιοτήτων
- η βελτίωση θαλάσσιων μεταφορών, η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, η αξιοποίηση ενεργειακών πόρων ΑΠΕ & υδρογονανθράκων, η χωροθέτηση ιχθυοκαλλιεργειών και οι διασυνοριακές υποδομές κοινού ενδιαφέροντος
- Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός αφορά μια ουσιαστική υποχρέωση της χώρας μας έναντι της ΕΕ.
«Αναμενόμενη η αντίδραση της Τουρκίας»
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας την Μεγάλη Τετάρτη στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ έκανε λόγο για μία σημαντική ημέρα για την Ελλάδα με την καταγραφή σε χάρτη των απώτατων ορίων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ενώ σε ερώτηση για ποιο λόγο γίνεται τώρα η δημοσίευση του ΘΧΣ και ποια η σημασία της κίνησης της Αθήνας, ανέφερε ότι «πρόκειται για ένα ζωτικής σημασίας κείμενο για την Ελλάδα και τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα διότι αφενός καθορίζει την ανθρωπογενή δραστηριότητα που συντελείται στον θαλάσσιο χώρο προσδιορίζονται δηλαδή οι ανθρώπινες δράσεις και από την άλλη πλευρά προσδιορίζεται για πρώτη φορά το γεωγραφικό πλαίσιο στο οποίο ασκείται αυτή η δραστηριότητα».
Σχολιάζοντας την αντίδραση της Τουρκίας, ο κ. Γεραπετρίτης είπε πως «υπάρχει μια διαφορετική αφετηρία, η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της προς εξυπηρέτηση του εθνικού της συμφέροντος με βάση αποκλειστικά και μόνο το διεθνές δίκαιο. Από την άλλη πλευρά η Τουρκία έχει τη δική της αντίληψη. Η αντίδραση ήταν αναμενόμενη καθώς είναι γνωστές οι θέσεις της Τουρκίας», ενώ ερωτηθείς για το εάν υπήρχε συνεννόηση είπε ότι «ήταν γνωστό ότι υπάρχει μία απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου με βάση την οποία η Ελλάδα θα έπρεπε έως της 27 Απριλίου να εκδώσει τον θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και έτσι ήταν αναμενόμενο».
Στη συνέχεια υπογράμμισε ότι «θέλω να τονίσω ότι εάν αυτή τη στιγμή έχουμε δύο διαφορετικές εκδοχές, μία ελληνική και μία τουρκική, υπάρχει μία οδός που θα μπορούσε να το επιλύσει, και αυτός είναι ο δρόμος του συνυποσχετικού να επιλυθεί η διαφορά αυτή για τον καθορισμό της ΑΟΖ και αυτό είναι πάντοτε που η Ελλάδα τηρεί», επισημαίνοντας πως «η Ελλάδα ψηλώνει και μεγαλώνει το διπλωματικό της αποτύπωμα. Για πρώτη φορά βρίσκονται καταγεγραμμένα σε χάρτη τα απώτατα όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, βεβαίως στη βάση τους διεθνούς δικαίου το οποίο επιβάλλει για τον καθορισμό ΑΟΖ να υπάρχει συμφωνία μεταξύ των κρατών που έχουν ακτές δίπλα ή απέναντι».
«Παραταύτα είναι πολύ σημαντικό ότι στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κεκτημένου πλέον, στο πλαίσιο ευρωπαϊκής νομοθεσίας, η Ελλάδα καταγράφει τη μέγιστη δυνατότητά της στις θαλάσσιες ζώνες και αυτό πλέον αποτελεί την ελληνική τοποθέτηση πάνω στα ζητήματα θαλασσίων ζωνών» πρόσθεσε.
Ερωτηθείς πώς σχολιάζει την κριτική περί καθυστέρησης, ο υπουργός δήλωσε ότι «άκουσα την αντιπολίτευση να μέμφεται την κυβέρνηση για το θέμα της καθυστέρησης. Θα περίμενα μικρότερη μικροψυχία στο ζήτημα αυτό. Πρέπει να αντιλαμβανόμαστε ότι η Ελλάδα δεν είναι μια περίκλειστη χώρα, έχει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στην ΕΕ, έχει 8.5 χιλιάδες νησιά, πράγμα που καθιστά εξαιρετικά σύνθετη την άσκηση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού. Αλλά υπάρχει και κάτι επιπλέον, υπήρξαν οι δύο μεγάλες συμφωνίες που έφερε η κυβέρνηση με την Αίγυπτο και την Ιταλία, οι οποίες θα έπρεπε να μεταφερθούν πλέον και στον χάρτη. Η σημερινή μέρα επελέγη πρωτίστως γιατί σήμερα εκδόθηκε και το πρακτικό επεξεργασίας του Συμβουλίου Επικρατείας με το οποίο ενσωματώνεται ουσιαστικά στην ελληνική έννομη τάξη η ελληνοϊταλική συμφωνία και για αυτό τον λόγο δεν θα μπορούσε ούτως ή άλλως να είναι νωρίτερα».
«Θέλω να πω κάτι σημαντικό. Όταν η κυβέρνηση της ΝΔ έχει φέρει από το 2019 την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία, την ελληνοϊταλική, σειρά στρατηγικών συμφωνιών, μεγάλωσε τα όρια της Ελλάδας με τα 12 ναυτικά μίλια χωρικά ύδατα έως το ακρωτήριο Ταίναρο, θα περίμενα μεγαλύτερη περισυλλογή. Διότι ακόμα και σήμερα η Ελλάδα φροντίζει στο πεδίο να υπερασπίζεται τα εθνικά της συμφέροντα, φέρνοντας κολοσσούς ενεργειακούς εκεί που υπάρχουν έριδες από άλλα κράτη ή σήμερα με τον θαλάσσιο Χωροταξικό της Σχεδιασμό».
«Η Ελλάδα έχει χάρτες που εκφράζουν την ΑΟΖ για πρώτη φορά»
Μιλώντας συνολικά για την κριτική που ασκείται στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης αλλά και για εκείνους που λένε πως γίνονται παραχωρήσεις στο Αιγαίο, όπως ο Αντώνης Σαμαράς, ο υπουργός Εξωτερικών είπε χαρακτηριστικά: «ήμουν σαφής. Η κυβέρνηση την τελευταία πενταετία έχει κάνει πράγματα τα οποία καμία κυβέρνηση της μεταπολίτευσης δεν έχει καταφέρει με μεγάλες στρατηγικές συμφωνίες, με συμφωνίες ΑΟΖ, με επέκταση χωρικών υδάτων, σήμερα με θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό. Όλα αυτά χωρίς να έχει υπάρξει καμία παραχώρηση. Το διπλωματικό αποτύπωμα της Ελλάδας, μιας χώρας στον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής ένωσης, μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας είναι σήμερα μεγαλύτερο από ποτέ».
Για το ζήτημα της πόντισης του καλωδίου και αν σχετίζεται η καθυστέρηση με την ανακοίνωση ο κ. Γεραπετρίτης εξήγησε ότι «τα ζητήματα δεν είναι καθόλου αλληλένδετα. Είναι προφανές ότι και σε επίπεδο κλίμακας ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός αποτελεί ένα εγχείρημα πολύμηνο, μία μεγάλη προσπάθεια που διευρύνει το διπλωματικό μας αποτύπωμα. Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου είναι επίσης σημαντικό, είναι ένα έργο κοινού ενδιαφέροντος, είναι ένα έργο το οποίο θα συνεχιστεί στον κατάλληλο χρόνο που θα επιλεγεί και με βάση τον προγραμματισμό της αναδόχου εταιρείας».
«Δεν υπάρχει κανένα παρασκήνιο, υπάρχει μόνο ο κατάλληλος χρονισμός. Θέλω να τονίσω ότι για εμάς είναι μια πολύ σπουδαία ημέρα, η Ελλάδα για πρώτη φορά έχει χάρτες, οι οποίοι εκφράζουν στην πραγματικότητα τη δυνητική ΑΟΖ, τη δυνητική υφαλοκρηπίδα που έχει πολύ μεγάλη αξία. Όλα τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη θα συνεχιστούν κανονικά και θα γίνουν πάντα με γνώμονα το εθνικό συμφέρον. Το γεγονός ότι βρισκόμαστε και συζητάμε με την Τουρκία, κατεγράφη μάλιστα και στην ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ, είναι επιθυμία μας να συνεχιστεί ο διάλογος έτσι ώστε να μην προκαλούνται κρίσεις, αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι θα υπάρχει υποχώρηση. Για εμάς το εθνικό συμφέρον είναι μονόδρομος. Δεν υπάρχει κανένας δισταγμός, η Ελλάδα δεν ετεροκαθορίζεται» είπε κλείνοντας ο υπουργός Εξωτερικών.
