Σε πίεση βρίσκονται οι καταναλωτικές δαπάνες των νοικοκυριών λόγω της παρατεταμένης ακρίβειας, καθώς σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές αυξήθηκε μόλις κατά 1%, σε σταθερές τιμές, ή 213,55 ευρώ, σε σύγκριση με το 2023.
Oι αυξημένες τιμές οδήγησαν σε μείωση των αγορών σε πολλά βασικά είδη διατροφής, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία η μέση μηνιαία κατανάλωση (ποσότητες) μειώθηκε στο ελαιόλαδο (-13,9%), στα αυγά, (-5,6%), το ψωμί, είδη αρτοποιίας (-3,7%), στο γάλα (-3,6%), στα φρούτα (-1,7%), στα λαχανικά (-0,8%) και στο τυρί (-0,6%).
Ο πληθωρισμός των τελευταίων 3 ετών έχουν πλήξει ιδιαίτερα τα φτωχά νοικοκυριά, καθώς το μερίδιο της μέσης δαπάνης για είδη διατροφής, μη οινοπνευματώδη ποτά και στέγαση του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 55,9% των δαπανών των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 24,7%.
Επίσης, παρά τις όποιες αυξήσεις εισοδημάτων τα τελευταία χρόνια, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών το 2024 εμφανίζεται μειωμένη κατά 16,6% σε σύγκριση με το 2008.
Τα στοιχεία της έρευνας
- Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές, κατά το έτος 2024, ανήλθε στα 20.694,48 ευρώ (1.724,54 το μήνα), καταγράφοντας αύξηση 3,6%, σε τρέχουσες τιμές σε σχέση με το 2023. Σε σταθερές τιμές, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών αυξήθηκε σε ποσοστό 1,0% ή 213,55 ευρώ, λόγω της επίδρασης του πληθωρισμού, σύμφωνα με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή έτους 2024 που ήταν 2,6%.
- Όμως στις περισσότερες κατηγορίες της ομάδας ειδών διατροφής και οινοπνευματωδών ποτών παρατηρούνται μειώσεις ως προς τη μέση μηνιαία ποσότητα, ως εξής: ελαιόλαδο, -13,9%, αυγά, -5,6%, οινοπνευματώδη ποτά, -5,5%, τσιγάρα, -4,2%, ψωμί, είδη αρτοποιίας, -3,7%, γάλα, -3,6%, φρούτα, -1,7%, λαχανικά, -0,8%, τυρί, -0,6%. Αντίθετα, η μέση μηνιαία ποσότητα αυξήθηκε στις παρακάτω κατηγορίες της ομάδας ειδών διατροφής και οινοπνευματωδών: ψάρια, 6,2%, γιαούρτι, 3,6%, ζυμαρικά, 0,7%, ρύζι, 0,5%, κρέας, 0,4%.
- Η μέση μηνιαία ποσότητα ενέργειας που καταναλώνεται στην κύρια κατοικία, παρουσίασε αύξηση στην ηλεκτρική ενέργεια, 8,3%. Όμως είχαμε μείωση σε: στερεά καύσιμα (καυσόξυλα, παλέτες, πυρήνας κ.λπ.), -16,2%, φυσικό αέριο, -14,8%, υγρά καύσιμα, -8,3% και υγραέριο, -0,1%.
- Το 50% των νοικοκυριών δαπανούν περισσότερα από 1.338 ευρώ το μήνα.
- Τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιασμένη κατοικία δαπανούν το 17,1% του προϋπολογισμού τους, κατά μέσο όρο, για ενοίκιο.
- Το μερίδιο της μέσης δαπάνης για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά και στέγαση των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 55,9% των δαπανών των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 24,7%.
- Το μερίδιο της μέσης ισοδύναμης δαπάνης (αγορές, τρέχουσες τιμές) του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού είναι 5,68 φορές μεγαλύτερο από το μερίδιο της μέσης ισοδύναμης δαπάνης του φτωχότερου 20% του πληθυσμού (5,64 για το 2023). Ο δείκτης μειώνεται στο 4,38, όταν συμπεριληφθούν στην καταναλωτική δαπάνη οι τεκμαρτές δαπάνες.
- Τα νοικοκυριά του φτωχότερου 20% του πληθυσμού αύξησαν τις δαπάνες τους σε σχέση με το 2023 κατά 4,8%, ενώ τα νοικοκυριά του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού κατά 5,4%.
- Το μερίδιο της μέσης ισοδύναμης δαπάνης για είδη διατροφής των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 33,5% των δαπανών των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 12,7%.
- Η μέση μηνιαία ισοδύναμη δαπάνη των φτωχών νοικοκυριών εκτιμάται στο 32,2% των δαπανών των μη φτωχών νοικοκυριών. Τα φτωχά νοικοκυριά δαπανούν το 33,7% του μέσου προϋπολογισμού τους σε είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά, ενώ τα μη φτωχά το 19,7%.
- Η υψηλότερη μέση ετήσια δαπάνη καταγράφηκε στην Περιφέρεια Αττικής και ανήλθε σε 24.363,24 ευρώ, ενώ η χαμηλότερη στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος και ανήλθε σε 14.214,96 ευρώ.
- Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών το 2024 εμφανίζεται μειωμένη κατά 16,6% σε σύγκριση με το 2008 και κατά 9,7% σε σχέση με το 2010.
- Tο μεγαλύτερο μερίδιο των δαπανών του μέσου προϋπολογισμού των νοικοκυριών, σε τρέχουσες τιμές, αφορά: στα είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά (20,7%), στη στέγαση (14,4%) και στις μεταφορές (13,3%), ενώ το μικρότερο μερίδιο των δαπανών (2,2%) αντιστοιχεί στην ασφάλεια και τις οικονομικές υπηρεσίες.
- Όσον αφορά στις δαπάνες για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά, σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα (2023), παρατηρείται αύξηση της μέσης μηνιαίας δαπάνης (τρέχουσες
τιμές), στα παρακάτω είδη: έλαια και λίπη (12,6%), ψάρια (9,3%), φρούτα (4,8%), ζάχαρη, μαρμελάδες, μέλι, σιρόπια, σοκολάτα (4,5%), μεταλλικά νερά, αναψυκτικά, χυμοί φρούτων και λαχανικών (3,6%), λαχανικά (3,3%), κρέας (3,0%) και o καφές, τσάι και κακάο (2,8%). Μείωση της μέσης μηνιαίας δαπάνης (τρέχουσες τιμές), παρατηρείται στα παρακάτω είδη: λοιπά είδη διατροφής (-11,9%), γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά (-1,7%) και αλεύρι, ψωμί, δημητριακά (-0,8%). - Τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αγροτικές περιοχές δαπανούν κατά μέσο όρο 1.296,41 ευρώ το μήνα, ενώ αυτά που διαμένουν σε αστικές περιοχές 1.821,26 ευρώ. Επομένως, τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αγροτικές περιοχές δαπανούν, κατά μέσο όρο, 28,8% λιγότερο από τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αστικές περιοχές.
