Σε αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, σε μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης και του δείκτη φτώχειας, όχι όμως σε βελτίωση των δεικτών ανισότητας, οδηγούν τα οικονομικά μέτρα της κυβέρνησης της διετίας 2025-2026, όπως δείχνει η ανάλυση που περιέχεται στο Draft Budgetary Plan 2026 που κατατέθηκε από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Για να αξιολογηθεί η διανεμητική επίδραση των μέτρων, που έχουν προγραμματιστεί να εφαρμοστούν στο τέλος του 2025 – επιστροφή ενοικίου και στήριξη σε ευάλωτες ομάδες (δικαιούχοι επιδομάτων αναπηρίας, δικαιούχοι επιδομάτων ανασφάλιστων ηλικιωμένων, συνταξιούχοι χαμηλού εισοδήματος)— δημιουργήθηκαν δύο εναλλακτικά σενάρια. Το Σενάριο 1 (2025_base) εξαιρεί τα μέτρα αυτά από τις εκτιμήσεις, ενώ το Σενάριο 2 (2025_ref) τα ενσωματώνει, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεών τους. Επίσης, δημιουργήθηκε το Σεναρίου 3 (2026_ref), το οποίο ενσωματώνει το σύνολο των μέτρων που θα εφαρμοστούν το 2026 (αλλαγή φορολογίας Φυσικών Προσώπων, αλλαγές στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας, αύξηση των συντάξεων, αύξηση του κατώτατου μισθού και των συναφών επιδομάτων, αύξηση των μηνιαίων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων), και τα αποτελέσματα του συγκρίνονται τόσο με το Σενάριο 1 όσο και με το Σενάριο 2.
Τι δείχνουν, λοιπόν, αυτά τα σενάρια:
- Το μέσο ετήσιο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα αυξάνεται κατά 0,61% στο Σενάριο 2 και κατά 4,51% στο Σενάριο 3. Στο Σενάριο 2 το μεγαλύτερο ποσοστιαίο όφελος αφορά τα χαμηλότερα εισοδήματα λόγω της φύσης των μέτρων, ενώ στο Σενάριο 3 (που έχει και τις αλλαγές στη φορολογική κλίμακα), το όφελος είναι σημαντικό και στα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια. Σημειώνεται πως ως διαθέσιμο εισόδημα αναφέρεται στο εισόδημα που διατίθεται στα άτομα για κατανάλωση ή αποταμίευση, μετά την αφαίρεση των άμεσων φόρων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και την προσθήκη των μεταβιβάσεων μετρητών, συμπεριλαμβανομένων των συντάξεων και των παροχών.
- Η μέση φορολογική επιβάρυνση, η οποία υπολογίζεται ως ο λόγος του συνόλου των άμεσων φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που καταβάλλουν τα νοικοκυριά προς το άθροισμα του αρχικού εισοδήματός τους και των κοινωνικών παροχών σε χρήμα, από 21% μειώνεται κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα με το Σενάριο 2 (λόγω αύξησης εισοδημάτων) και κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες με το Σενάριο 3 (λόγω μείωσης των φόρων). Πάντως στο Σενάριο 3 η μεγαλύτερη φορολογική ελάφρυνση αφορά τα υψηλότερα εισοδήματα.
- Σε όλα τα σενάρια, σαφή βελτίωση παρουσιάζουν οι κύριοι δείκτες φτώχειας. Στον βασικό δείκτη που μετρά το ποσοστό των ατόμων των οποίων το ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα πέφτει κάτω από το 60% του διάμεσου ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος (ανέρχεται σε 6.707,33 ευρώ), το ποσοστό φτώχειας μειώνεται, από το 16,9%, κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες στο Σενάριο 2 και κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες στο Σενάριο 3. Η μεγαλύτερη μείωση της φτώχειας στο Σενάριο 3 καταγράφεται στους ηλικιωμένους άνω των 80 ετών (- 4 π.μ), στις οικογένειες με έναν ενήλικο άνω των 65 ετών χωρίς παιδιά (- 5.5 π.μ), και στις οικογένειες με δύο ενηλίκους με τρία ή περισσότερα παιδιά (- 3.3 π.μ)
- Από την άλλη πλευρά, η “αχίλλειος πτέρνα” των μέτρων είναι ότι συνολικά δεν βελτιώνουν τους δείκτες ανισότητας. Ενώ με τα μέτρα του 2025 υπάρχει μια οριακή βελτίωση των σχετικών δεικτών (Gini, S80/S20 (S90/S10), Atkinson), με τα μέτρα του 2026 καταγράφεται μια μικρή επιδείνωση, εξέλιξη αναμενόμενη καθώς τα οφέλη από τις δημοσιονομικές παρεμβάσεις διαχέονται και στα υψηλότερα εισοδήματα, κυρίως με τις αλλαγές στη φορολογία.
