Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποτελεί την αρχή ενός αγροδιατροφικού σοκ που θα μπορούσε να προκαλέσει μια σοβαρή εκτίναξη στις τιμές των τροφίμων εντός 6 έως 12 μηνών, προειδοποιεί ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO). Για να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη, θα απαιτηθεί η εύρεση εναλλακτικών εμπορικών δρόμων, ο μη περιορισμός των εξαγωγών τροφίμων, η προστασία των ανθρωπιστικών ροών και το κτίσιμο αποθεμάτων για την απορρόφηση του υψηλότερου κόστους μεταφοράς.
Ήρθε η ώρα να «αρχίσουμε να σκεφτόμαστε σοβαρά πώς να αυξήσουμε την ανθεκτικότητα των χωρών, ώστε να ελαχιστοποιήσουμε τις πιθανές επιπτώσεις», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO Maximo Torero.
Σύμφωνα με το FAO, το παράθυρο για προληπτική δράση κλείνει γρήγορα. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται τώρα από τους αγρότες και τις κυβερνήσεις σχετικά με τη χρήση λιπασμάτων, τις εισαγωγές, τη χρηματοδότηση και τις επιλογές των καλλιεργειών θα καθορίσουν εάν μια σοβαρή παγκόσμια κρίση στις τιμές των τροφίμων εμφανιστεί μέσα σε 6 έως 12 μήνες.
Ο αντίκτυπος είναι ήδη ορατός. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO, ο οποίος παρακολουθεί τις μηνιαίες μεταβολές στις διεθνείς τιμές ενός καλαθιού τροφίμων που διαπραγματεύονται παγκοσμίως, αυξήθηκε για τρίτο συνεχόμενο μήνα τον Απρίλιο, λόγω του υψηλού ενεργειακού κόστους και των διαταραχών που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Το σοκ εκτυλίσσεται σταδιακά: ενέργεια, λιπάσματα, σπόροι, χαμηλότερες αποδόσεις, αυξήσεις τιμών εμπορευμάτων και στη συνέχεια πληθωρισμός τροφίμων.
Ο μετριασμός αυτών των επιπτώσεων θα απαιτήσει τη μετάβαση σε εναλλακτικές χερσαίες και θαλάσσιες διαδρομές, μεταξύ άλλων μέσω της ανατολικής Αραβικής Χερσονήσου, της δυτικής Σαουδικής Αραβίας και της Ερυθράς Θάλασσας, δήλωσε ο David Laborde, Διευθυντής του Τμήματος Αγροδιατροφικής Οικονομίας του FAO. Ωστόσο, αυτά τα δρομολόγια έχουν περιορισμένη χωρητικότητα, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την αποφυγή εξαγωγικών περιορισμών από μεγάλους παραγωγούς. Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τη διασφάλιση των ανθρωπιστικών ροών τροφίμων, πρόσθεσε ο Torero.
Η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί με την έναρξη του Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να φέρει ξηρασίες και να διαταράξει τις βροχοπτώσεις και τις θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές.
Συστάσεις πολιτικής
Ο FAO έχει συντάξει μια σειρά συστάσεων πολιτικής που έχουν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ.
Βραχυπρόθεσμες συστάσεις:
- Εναλλακτικοί χερσαίοι και θαλάσσιοι διάδρομοι για την παράκαμψη του Ορμούζ – αυτό δεν θα επιλύσει το πρόβλημα αλλά θα βοηθήσει στο μετριασμό του.
- Αποφυγή των περιορισμών στις εξαγωγές, ειδικά στην ενέργεια, τα λιπάσματα και τις άλλες αγροτικές εισροές.
- Εξαίρεση της επισιτιστικής βοήθειας από τους εμπορικούς περιορισμούς.
- Προώθηση των συγκαλλιεργειών (σιτηρά + ψυχανθή) για τη μείωση της χρήσης αζωτούχων λιπασμάτων.
- Ενεργοποίηση προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας.
Μεσοπρόθεσμες συστάσεις:
- Συγκράτηση της ζήτησης βιοκαυσίμων προκειμένου να περιοριστεί ο ανταγωνισμός τροφίμων-καυσίμων.
- Διασφάλιση ότι οι απαντήσεις της ενεργειακής πολιτικής δεν επιδεινώνουν τις επισιτιστικές κρίσεις.
- Επέκταση της προσιτής πίστωσης για αγρότες και αγροτικές επιχειρήσεις.
- Ένταξη των γεωργών σε διάφορες μορφές οριζόντιου συντονισμού (ενώσεις γεωργών, ομάδες γεωργών, συνεταιρισμοί κ.λπ.).
Μακροπρόθεσμες συστάσεις:
- Δημιουργία αποθεμάτων για τη μελλοντική απορρόφηση κραδασμών.
- Βελτίωση της ανθεκτικότητας των εγχώριων και διασυνοριακών συστημάτων μεταφορών.
- Άρδευση με ηλεκτρικά και ηλιακά συστήματα, έναντι του ντίζελ.
- Επέκταση της χρήσης ηλεκτροκίνητων μηχανημάτων, drones και τεχνολογιών γεωργίας ακριβείας.
- Ανάπτυξη ταμείων καινοτομίας για τη στήριξη της πράσινης αμμωνίας, της γενετικής των καλλιεργειών και των τεχνολογιών αποδοτικής χρήσης θρεπτικών συστατικών. Αν και αυτό θα διαρκέσει τρία έως πέντε χρόνια, θα ενισχύσει σημαντικά τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.
- Συντονισμός με εταιρείες λιπασμάτων για την ανάπτυξη κοινών συστημάτων χαρτογράφησης εδάφους και λιπασμάτων με βάση συμφωνημένα κοινά πρότυπα.
- Επέκταση της χρήσης συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, ασφάλισης και μηχανισμών παρακολούθησης για δράση πριν από την κλιμάκωση των κρίσεων. Αυτό είναι ακόμη πιο επείγον δεδομένης της μεγάλης πιθανότητας ενός ισχυρού γεγονότος Ελ Νίνιο.
