Ενόψει της λήξης της μεταβατικής περιόδου του Κανονισμού (EE) 2023/1114 για τις αγορές κρυπτοστοιχείων (MiCA), την 1η Ιουλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) καλεί τους μη αδειοδοτημένους παρόχους υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων (CASPs) στην ΕΕ να τερματίσουν άμεσα και ομαλά τη δραστηριότητά τους, διασφαλίζοντας τα συμφέροντα των πελατών τους. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ESMA, οι εν λόγω οντότητες οφείλουν να σταματήσουν την προσέλκυση/ εγγραφή νέων πελατών, να περιορίσουν τις υπηρεσίες τους αποκλειστικά στις ενέργειες που απαιτούνται για το κλείσιμο ή τη μεταφορά θέσεων και να ενημερώσουν έγκαιρα τους πελάτες τους σχετικά με τις απαιτούμενες ενέργειες προκειμένου να διασφαλιστούν τα περιουσιακά τους στοιχεία. Παράλληλα, η ESMA προειδοποιεί τους καταναλωτές ότι οι υπηρεσίες από μη αδειοδοτημένους παρόχους δεν καλύπτονται από τις προστατευτικές δικλίδες του Κανονισμού MiCA, προτρέποντάς τους να ελέγξουν το σχετικό μητρώο της ESMA και να μεταφέρουν άμεσα τα κρυπτοστοιχεία που κατέχουν σε αδειοδοτημένους παρόχους ή σε self-hosted wallets.
Αναλυτικότερα όπως αναφέρει η ESMA, ενώ ορισμένοι πάροχοι θα έχουν λάβει άδεια έως την 1η Ιουλίου 2026, άλλες οντότητες, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών παρόχων που εξυπηρετούν επί του παρόντος πελάτες στην ΕΕ βάσει εθνικών καθεστώτων, ενδέχεται να μην λάβουν άδεια έως την προθεσμία.
Η ESMA αναμένει από τους μη εξουσιοδοτημένους παρόχους να λάβουν άμεσα μέτρα για την ομαλή παύση των δραστηριοτήτων τους στην ΕΕ, με συντεταγμένο τρόπο, διασφαλίζοντας παράλληλα τα συμφέροντα των πελατών και μετριάζοντας τους κινδύνους για την ακεραιότητα της αγοράς.
Ειδικότερα, οι μη εξουσιοδοτημένοι CASP πρέπει:
- να σταματήσουν αμέσως την ένταξη νέων πελατών στην ΕΕ, να απέχουν από το άνοιγμα νέων σχέσεων ή λογαριασμών με πελάτες και να σταματήσουν τις δραστηριότητες μάρκετινγκ και την προσέλκυση πελατών.
- να περιορίσουν την παροχή υπηρεσιών στις ενέργειες που είναι απαραίτητες για την πώληση ή τη μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων, την ανακατανομή στοιχείων ενεργητικού ή το κλείσιμο θέσεων. Η φύλαξη των κρυπτονομισμάτων των πελατών μπορεί να συνεχιστεί μόνο για την περίοδο που είναι απολύτως απαραίτητη για την ολοκλήρωση μιας ομαλής εξόδου.
- να επικοινωνούν με σαφήνεια, ταχύτητα και επανειλημμένα με τους πελάτες (λιανικούς και θεσμικούς) σχετικά με τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την προστασία των στοιχείων ενεργητικού τους και τα σχέδια εκκαθάρισης, ώστε οι πελάτες να γνωρίζουν το χρονοδιάγραμμα για την πώληση, τη μεταφορά, την ανακατανομή ή το κλείσιμο των θέσεών τους. Οι επικοινωνίες των παρόχων θα πρέπει να περιλαμβάνουν προθεσμία εντός της οποίας τυχόν υπολειπόμενες θέσεις θα κλείνουν αυτόματα και πληροφορίες σχετικά με τις απαιτήσεις προστασίας των πελατών.
Οι ρυθμίσεις εκκαθάρισης θα πρέπει να εφαρμόζονται σύμφωνα με όλους τους σχετικούς ενωσιακούς ή εθνικούς νόμους δεοντολογίας και τις υποχρεώσεις AML/CFT. Συγκεκριμένα, οι πάροχοι θα πρέπει να διατηρούν αποτελεσματικούς ελέγχους AML/CFT καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας εκκαθάρισης, συμπεριλαμβανομένων μέτρων δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη, παρακολούθησης συναλλαγών, ελέγχου για περιοριστικά μέτρα και λίστες κυρώσεων, αναφοράς ύποπτων συναλλαγών και δραστηριοτήτων, απαιτήσεων τήρησης αρχείων και συμμόρφωσης με τις ισχύουσες υποχρεώσεις ιχνηλασιμότητας μεταφοράς κεφαλαίων και μεταφοράς κρυπτονομισμάτων.
Η ESMA αναμένει από τους μη εξουσιοδοτημένους παρόχους να ενεργούν επιμελώς και με τη δέουσα προσοχή για την προστασία των πελατών. Όταν οι πελάτες μεταφέρονται σε μια εξουσιοδοτημένη οντότητα από την MiCA, η εν λόγω οντότητα που τον εντάσσει θα πρέπει να διενεργεί όλες τις απαραίτητες διαδικασίες ένταξης, συμπεριλαμβανομένης της δέουσας επιμέλειας πελατών και οποιωνδήποτε άλλων ελέγχων AML/CFT που απαιτούνται βάσει του ισχύοντος νομικού πλαισίου.
Η ESMA υπενθυμίζει επίσης στους παρόχους που είναι εγκατεστημένοι εκτός ΕΕ ότι δεν μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες σε πελάτες της ΕΕ ή να προσλαμβάνουν πελάτες της ΕΕ. Αυτό ισχύει και σε πλαίσιο business-to-business. Στο πλαίσιο αυτό, η ESMA υπενθυμίζει ότι η MiCA απαγορεύει στους παρόχους να αναθέτουν σε εξωτερικούς συνεργάτες ή να αναθέτουν ορισμένες υπηρεσίες, ιδίως την φύλαξη, σε οντότητες που δεν έχουν εξουσιοδοτηθεί.
Προειδοποίηση για τους καταναλωτές
Η ESMA υπενθυμίζει στους πελάτες των μη εξουσιοδοτημένων παρόχων, είτε οντοτήτων της ΕΕ είτε εκτός ΕΕ, ότι δεν επωφελούνται από τις διασφαλίσεις MiCA, συμπεριλαμβανομένων των προστασιών για τα περιουσιακά στοιχεία των πελατών.
Οι πελάτες που χρησιμοποιούν υπηρεσίες κρυπτονομισμάτων στην ΕΕ καλούνται να επαληθεύσουν εάν ο πάροχός τους είναι εξουσιοδοτημένος βάσει MiCA στο Μητρώο της ESMA και να ενεργήσουν άμεσα σε περίπτωση που αυτό δεν συμβαίνει, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς των κρυπτονομισμάτων τους σε έναν εξουσιοδοτημένο πάροχο, όπου κάποιος ταυτοποιείται, ή
σε ένα self-hosted. Οι πελάτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες θα πρέπει να επικοινωνήσουν με τον πάροχό τους σε πρώτη περίπτωση.
Η ESMA και οι Εθνικές Αρμόδιες Αρχές (ΕΑΑ) συνεργάζονται άμεσα με τις οντότητες και θα συντονίζονται για να παρακολουθούν εάν σημαντικές μη εξουσιοδοτημένες διασυνοριακές οντότητες τερματίζονται χωρίς καθυστέρηση, με έμφαση στην προστασία των πελατών, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την ακεραιότητα της αγοράς. Η ESMA και οι ΕΑΑ θα συνεργαστούν επίσης με την EBA και την AMLA. Εντός του πλαισίου συνεργασίας της ESMA, οι ΕΑΑ μπορούν, όπου είναι απαραίτητο, να αναλάβουν συντονισμένη δράση κατά των μη εξουσιοδοτημένων οντοτήτων μετά τη μεταβατική περίοδο.
