Ως οι πιο φανατικοί πελάτες των κινεζικών πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου στην ευρωζώνη εμφανίζονται οι Έλληνες καταναλωτές, σύμφωνα με την τελευταία Έρευνα Καταναλωτικών Προσδοκιών της ΕΚΤ, καθώς φαίνεται να εκτιμούν τις χαμηλές τιμές και την εκτεταμένη ποικιλία σε προϊόντα. Μένει να φανεί αν η επιβολή δασμού 3 ευρώ στις αγορές μικροδεμάτων από τρίτες χώρες, με ισχύ από 1η Ιουλίου, θα οδηγήσει σε αλλαγή των αγοραστικών προτιμήσεων
Σε άρθρο τους οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ, Μαρία Δήμου, Maarten Dossche, Teresa Hütten, Georgi Kocharkov και Όμηρος Κουβάβας, αναλύουν τα αποτελέσματα της Έρευνας Καταναλωτικών Προσδοκιών της ΕΚΤ του Απριλίου 2026, και επιχειρούν να “ρίξουν φως” στην εκθετική αύξηση της πελατειακής βάσης των κινεζικών διαδικτυακών εμπόρων λιανικής στην ΕΕ. Και τα ευρήματα είναι εξόχως ενδιαφέροντα. Ειδικότερα:
Οι κινεζικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου χρησιμοποιούνται ευρέως σε ολόκληρη την ευρωζώνη
Περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες ανέφεραν ότι έχουν χρησιμοποιήσει κινεζικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Ωστόσο, η χρήση ποικίλλει σημαντικά μεταξύ χωρών και εισοδηματικών ομάδων. Η δημοτικότητα των κινεζικών πλατφορμών είναι υψηλότερη στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία, όπου περισσότερο από το 70% των καταναλωτών ανέφεραν ότι ψωνίζουν σε αυτές τις πλατφόρμες. Εν τω μεταξύ, η χρήση είναι χαμηλότερη στη Γερμανία και τη Γαλλία, όπου χρησιμοποιούνται από λιγότερο από το 50% των καταναλωτών. Η ιδιαίτερα βαθιά διείσδυση στη νότια Ευρώπη υποδηλώνει εντυπωσιακές διαφορές μεταξύ των χωρών στις καταναλωτικές συνήθειες, την επίγνωση των πλατφορμών, την εμπιστοσύνη και τις τοπικές εναλλακτικές λύσεις λιανικής.
Πράγματι, η έρευνα δείχνει ότι η χρήση είναι πιο συχνή μεταξύ των νοικοκυριών με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα. Αυτό συνάδει με τον ισχυρό ρόλο της προσιτής τιμής: οι καταναλωτές με περιορισμένο προϋπολογισμό μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι σε προσφορές χαμηλών τιμών. Ωστόσο, πολλά νοικοκυριά με υψηλότερο εισόδημα ψωνίζουν επίσης σε κινεζικές πλατφόρμες.
Οι χαμηλές τιμές και η ποικιλία διαμορφώνουν τις αγοραστικές αποφάσεις
Η έρευνα ζήτησε επίσης από τους συχνούς χρήστες να εξηγήσουν, με δικά τους λόγια, γιατί ψωνίζουν σε αυτές τις πλατφόρμες. Οι παράμετροι που αφορούν την τιμή κυριαρχούν σαφώς στις απαντήσεις ανοιχτού κειμένου. Λέξεις όπως «τιμή», «φθηνό» και «φθηνότερο» εμφανίζονται συχνότερα στις απαντήσεις της έρευνας. Αυτό υπογραμμίζει τον κεντρικό ρόλο της προσιτής τιμής.
Ωστόσο, ένας δεύτερος σημαντικός παράγοντας είναι η ποικιλία προϊόντων. Όπως δείχνουν τα αποτελέσματα της έρευνας, οι καταναλωτές εκτιμούν το ευρύ φάσμα των προϊόντων που προσφέρονται, συμπεριλαμβανομένων εξειδικευμένων ειδών, αξεσουάρ και αγαθών που μπορεί να είναι δύσκολο να βρεθούν στα τοπικά καταστήματα. Συνοψίζοντας, οι χαμηλές τιμές σε συνδυασμό με την εκτεταμένη επιλογή προϊόντων φαίνεται να αποτελούν το βασικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα αυτών των πλατφορμών.
Τι αγοράζουν οι καταναλωτές και πόσο συχνά;
Τι αναζητούν, λοιπόν, οι πελάτες; Η έρευνα ρώτησε απευθείας τους καταναλωτές. Οι καταναλωτές της ζώνης του ευρώ στρέφονται συχνότερα σε κινεζικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου για ρούχα, είδη οικιακής χρήσης και ηλεκτρονικά είδη – τομείς όπου οι αγοραστές τείνουν να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις τιμές. Η συντριπτική πλειοψηφία των παραγγελιών είναι μικρής αξίας: σχεδόν τα δύο τρίτα δεν αξίζουν περισσότερο από 25 ευρώ και το 90% είναι έως 50 ευρώ. Επιπλέον, ένας στους πέντε ερωτηθέντες ανέφερε ότι ψωνίζει τουλάχιστον μία φορά το μήνα σε αυτές τις πλατφόρμες. Συνολικά, αυτά τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν για άλλη μια φορά ότι η αγοραστική συμπεριφορά καθορίζεται από την τιμή. Στην πραγματικότητα, για πολλές από τις κατηγορίες αγαθών που αγοράζονται συχνότερα μέσω αυτών των πλατφορμών, ο μέσος πληθωρισμός για το 2025 ήταν αρνητικός ή κοντά στο μηδέν.
Τι αποθαρρύνει τους καταναλωτές;
Παρά τα πλεονεκτήματα αυτά, σχεδόν οι μισοί από τους ερωτηθέντες της CES δήλωσαν ότι δεν χρησιμοποιούν κινεζικές πλατφόρμες. Οι μη χρήστες δήλωσαν ότι αποθαρρύνονται από ανησυχίες σχετικά με την χαμηλή ποιότητα των προϊόντων, την εμπιστοσύνη και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Πολλοί ερωτηθέντες συνέδεσαν τα προϊόντα που πωλούνται σε αυτές τις πλατφόρμες με αβεβαιότητα σχετικά με την ποιότητα, π.χ. την ανθεκτικότητα και την αξιοπιστία. Για αυτούς, οι χαμηλές τιμές δεν υπερίσχυσαν των ανησυχιών ότι τα προϊόντα ενδέχεται να μην ανταποκρίνονται στις προσδοκίες. Οι ερωτηθέντες ανέφεραν επίσης ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων, την ασφάλεια των πληρωμών, την εξυπηρέτηση πελατών και την αξιοπιστία των πλατφορμών. Αυτές οι ανησυχίες μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τους καταναλωτές που έχουν περιορισμένη εμπειρία με διασυνοριακές ηλεκτρονικές αγορές ή που είναι επιφυλακτικοί σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα προσωπικά τους στοιχεία. Οι περιβαλλοντικές ανησυχίες κατείχαν επίσης εξέχουσα θέση, με ορισμένους ερωτηθέντες να ανησυχούν για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των αποστολών μεγάλων αποστάσεων, την υπερβολική συσκευασία, τις επιστροφές και τη βιώσιμη παραγωγή. Αυτές οι ανησυχίες μπορεί να αποθαρρύνουν τις αγορές ακόμη και όταν οι τιμές είναι ελκυστικές. Τέλος, οι μη χρήστες εξέφρασαν επίσης συχνά την προτίμησή τους για την αγορά ευρωπαϊκών προϊόντων και την επιθυμία τους να υποστηρίξουν τοπικές ή περιφερειακές επιχειρήσεις και να προστατεύσουν τις ευρωπαϊκές θέσεις εργασίας. Ορισμένοι μη χρήστες ανέφεραν επίσης την προτίμησή τους για την αγορά αγαθών που παράγονται σύμφωνα με υψηλότερα κανονιστικά, εργασιακά ή περιβαλλοντικά πρότυπα.
Η γεωπολιτική δεν φαίνεται να αποθαρρύνει πολλούς καταναλωτές
Η έρευνα έθεσε το ερώτημα μήπως οι γεωπολιτικές εντάσεις κάνουν τους ανθρώπους να αποφεύγουν τις Temu, Shein, AliExpress και άλλες; Οι απαντήσεις στην έρευνα δεν αποκαλύπτουν ισχυρή άμεση σύνδεση μεταξύ γεωπολιτικής και καταναλωτικών επιλογών. Ενώ ένας στους πέντε ερωτηθέντες ανέφερε ότι οι γεωπολιτικές ανησυχίες τους έκαναν λιγότερο πρόθυμους να χρησιμοποιήσουν τέτοιες πλατφόρμες, οι περισσότεροι δεν φάνηκαν να συνδέουν αυτές τις ανησυχίες άμεσα με τις αγορές τους. Αυτό υποδηλώνει ότι η τιμή, η ευκολία και η ποικιλία προϊόντων κυριαρχούν στις αποφάσεις των καταναλωτών να χρησιμοποιήσουν αυτές τις πλατφόρμες. Η ζήτηση για προϊόντα χαμηλού κόστους φαίνεται σχετικά ανθεκτική, ακόμη και μεταξύ των καταναλωτών που μπορεί να έχουν ευρύτερες ανησυχίες για τις διεθνείς σχέσεις.
Γιατί έχουν σημασία οι επιλογές των καταναλωτών;
Συνολικά, τα αποτελέσματα της έρευνας της ΕΚΤ σκιαγραφούν μια σαφή εικόνα: οι τιμές και η ποικιλία προϊόντων είναι οι κυρίαρχες δυνάμεις που προσελκύουν τους καταναλωτές της ζώνης του ευρώ στις κινεζικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Σε συνδυασμό με το εύρημα ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις φαίνεται να παίζουν μόνο περιορισμένο ρόλο, αυτό υποδηλώνει ότι η ζήτηση για προϊόντα χαμηλού κόστους από κινεζικές πλατφόρμες παίζει σημαντικό ρόλο στη συμπεριφορά των καταναλωτών της ζώνης του ευρώ. Οι ανησυχίες για την ποιότητα, τα ζητήματα εμπιστοσύνης και οι περιβαλλοντικές παραμέτρους κρατούν επί του παρόντος περίπου τους μισούς καταναλωτές μακριά, αλλά εάν τέτοιες πλατφόρμες γίνουν ακόμη πιο διαδεδομένες, αυτό το μοτίβο θα μπορούσε να μεταφραστεί σε μεγαλύτερες ανταγωνιστικές πιέσεις για τους ευρωπαίους λιανοπωλητές.
