Λίγοι ίσως γνωρίζουν ότι ο ανδριάντας του Ευάγγελου Ζάππα αποτελεί τον πρώτο ανδριάντα που φιλοτεχνήθηκε στο νέο ελληνικό κράτος και βρίσκεται για περισσότερα από 130 χρόνια, μαζί με τον εξάδελφό του Κωνσταντίνο, αριστερά και δεξιά από την είσοδο του Μεγάρου του Ζαππείου.
Όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Αλέκου Λιδωρίκη «Αθήνα – Περιηγήσεις και Ίχνη» (Εκδόσεις Παρουσία), ο Ευάγγελος Ζάππας με τη χορηγία του δεν απέβλεπε μόνον στην ανέγερση ενός λαμπρού κτιρίου, αλλά στη δημιουργία ευρύτερα ενός θεσμού που θα λειτουργούσε ως οργανισμός προβολής των επιτευγμάτων της ελληνικής οικονομίας και της εθνικής πνευματικής δημιουργίας.
Συγχρόνως, όπως αναφέρει ο Λιδωρίκης, καθώς ο Ζάππας ήταν και διορατικός, άφηνε εντολή με τη διαθήκη του, το Μέγαρο, το οποίο θα ανεγειρόταν, να περιβάλλεται από έναν χώρο που θα το αναδείκνυε και θα το καθιστούσε λειτουργικό για τους σκοπούς τους οποίους θα εξυπηρετούσε. Τα αρχικά σχέδια του κτιρίου έγιναν από τον Μπουλανζέ, τροποποιήθηκαν από τον αρχιτέκτονα Αναστάσιο Θεοφιλά, ενώ η τελική τους μορφή έγινε από τον Θεόφιλο Χάνσεν.
Το κτίριο, τα εγκαίνια του οποίου έγιναν στις 20 Οκτωβρίου 1888, είναι νεοκλασικής μορφής με στοιχεία κορινθιακού ρυθμού. Το Μέγαρο θα είχε μείνει ως ένα εμβληματικό κτίριο της Αθήνας, αλλά εκείνο που το ανέδειξε είναι ο περιβάλλων χώρος του και τούτο γιατί το 1869 η Βουλή των Ελλήνων παραχώρησε 80.000 τ.μ. δημόσιας έκτασης ανάμεσα στο ναό του Ολυμπίου Διός και τον τότε Βασιλικό Κήπο. Έτσι το Ζάππειο έγινε χώρος συγκέντρωσης όχι μόνον των επισκεπτών του Μεγάρου, για διάφορες εκθεσιακές εκδηλώσεις του, αλλά και ένας ιδανικός χώρος/τόπος περιπάτου και αναψυχής των κατοίκων της πρωτεύουσας.
Το Ζάππειο Μέγαρο «παρακολούθησε» την ιστορία του τόπου. Στους Β’ Διεθνείς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1906 χρησιμοποιήθηκε και ως «Ολυμπιακό Χωριό». Στέγασε εκθέσεις και συνέδρια οικονομικού και καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος, καθώς προσωρινά και την Εθνική Πινακοθήκη. Στο τέλος της δεκαετίας του ’40 στεγάζει τον πρώτο κρατικό ραδιοφωνικό σταθμό. Το 1940 λειτουργεί ως νοσοκομείο για τις ανάγκες του πολέμου. Ανακαινίζεται πλήρως το 2004 για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας.
Από τις ιστορικές στιγμές του Ζαππείου Μεγάρου ήταν το 1979 η τελετή υπογραφής της ένταξης της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Και ας μην παραλείψουμε ότι στον περιβάλλοντα χώρο του Ζαππείου, για πολλά χρόνια στη διάρκεια του μεσοπολέμου αλλά και μετέπειτα, λειτούργησε και η μουσική σκηνή «Όασις» στην οποία εμφανίστηκαν και καθιερώθηκαν σπουδαίοι μουσικοί και εξαιρετικές τραγουδίστριες.
Αγωνιστής του 1821, επιχειρηματίας, φιλάνθρωπος και εθνικός ευεργέτης
Ο Ευάγγελος Ζάππας (1800–1865) ήταν Έλληνας αγωνιστής του 1821, επιχειρηματίας, φιλάνθρωπος και εθνικός ευεργέτης. Συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των προσωπικοτήτων που διαδραμάτισαν βασικό ρόλο στην αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Από το 1859 μαζί με τον ξάδελφο του Κωνσταντίνο Ζάππα τιμώνται ως εθνικοί ευεργέτες την εποχή που ιδρύθηκαν τα “Νέα Ολύμπια”.
Μια έκθεση γεωργική, τεχνική και βιομηχανική που ξεκίνησε να πραγματοποιείται ανά τετραετία στο Ζάππειο. Το 1856 προσέφερε μερίσματα της Εθνικής Ατμοπλοΐα προκειμένου τα κέρδη να χρησιμοποιηθούν για την ίδρυση των Ολυμπιακών αγώνων, την Ολυμπιάδα και για τα βραβεία των νικητών των αγώνων, ενώ το 1859 αναβίωσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες σε πλατεία της Αθήνας. Φεύγοντας από την ζωή άφησε μεγάλο χρηματικό ποσό που τα επόμενα χρόνια χρηματοδότησε τους αγώνες του 1870 και 1875 που πραγματοποιήθηκαν στο Παναθηναϊκό Στάδιο που επίσης αναστυλώθηκε με δικά του κεφάλαια. Οι Ζάππειοι αγώνες του 1859, 1870 και 1875 ήταν διεθνείς αγώνες με μεγάλο κύρος για την εποχή εκείνη.
Ο Ζάππας με την πρωτοβουλία του να αναβιώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες για πρώτη φορά από την Αρχαιότητα, έθεσε τις βάσεις για τους μεγάλους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 από το Βαρώνο Πιέρ ντε Κουμπερτέν και τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή που ιδρύθηκε το 1894. Ο Ζάππας όπως προαναφέρθηκε, χρηματοδότησε τη δημιουργία του Ζαππείου Μεγάρου που χρησιμοποιήθηκε για τους αγώνες ξιφασκίας στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1896 και ως κέντρο τύπου στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004.
Ο δημιουργός του ανδριάντα του Ευάγγελου Ζάππα είναι ο Ιωάννης Κόσσος, ένας από τους πρώτους και πιο επιφανείς γλύπτες της Ελλάδας, μετά την ανεξαρτησία της και την απελευθέρωση από τον Οθωμανικό ζυγό. Ο Ιωάννης Κόσσος φιλοτέχνησε ανδριάντες και προτομές σε μάρμαρο, που φέρουν τα γνωρίσματα νεοκλασικισμού. Απασχολήθηκε σε μικρότερη κλίμακα με τις απεικονίσεις προσωπικοτήτων της εποχής αλλά και με αλληγορικές μορφές.
Στις σημαντικότερες δημιουργίες του Ιωάννη Κόσσου περιλαμβάνονται ο ανδριάντας του Ευάγγελου Ζάππα (1864, Αθήνα – Ζάππειο Μέγαρο). Η εκτέλεση του έργου του ανδριάντα πραγματοποιήθηκε από τον Ιωάννη Κόσσο το 1864 και η τοποθέτησή του στην επιλεγμένη θέση στην Αθήνα έγινε την 1η Οκτωβρίου 1888.
